8 dự báo về AI trong năm 2026: Vừa đe dọa vừa lá chắn an ninh mạng

AI "bùng nổ", ngày càng phổ thông hóa

Theo một báo cáo của Kaspersky, tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC), 78% chuyên gia được khảo sát cho biết họ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ít nhất mỗi tuần một lần, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 72%. Con số này phản ánh tốc độ ứng dụng AI nhanh chóng và mức độ thâm nhập sâu của AI vào công việc hằng ngày trong khu vực.

AI ngày càng phổ thông hóa trong đời sống.

Tương tự, ông Adam King - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc mảng Thiết bị cá nhân tại MediaTek nhận định, AI đang từng bước tái định hình cách con người tương tác với công nghệ, từ sinh hoạt hằng ngày đến lao động sáng tạo và hiệu quả công việc. Với sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh và các nền tảng phần cứng tối ưu cho AI, những trải nghiệm vốn phức tạp đang dần trở nên trực quan hơn.

"Các công cụ AI hiện nay không còn giới hạn trong môi trường nghiên cứu hay doanh nghiệp lớn, mà đã được sử dụng trong cuộc sống hằng ngày để tối ưu năng suất và khơi nguồn sáng tạo. Chúng ta có thể dùng chatbot để tạo ra các công thức cocktail mới, viết thơ tặng sinh nhật hay giải quyết những tranh luận vui trong gia đình về các chủ đề thú vị", ông Adam King nêu thực tế.

Ông Adam King cho biết, MediaTek đang thiết kế các bộ NPU có khả năng xử lý các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với hàng tỷ tham số ngay trên thiết bị. Đồng thời, các mô hình ngôn ngữ nhỏ (SLM) cũng đang được tối ưu hóa cho các tác vụ chuyên biệt. Việc xử lý AI ngay trên thiết bị (offline, không cần Internet) không chỉ giảm độ trễ, cải thiện trải nghiệm mà còn giúp AI hiểu rõ cá nhân người dùng hơn trong khi vẫn bảo đảm quyền riêng tư.

Chẳng hạn, Spark - một siêu máy tính AI cá nhân đang cho phép các nhà phát triển thử nghiệm và tinh chỉnh các mô hình AI lên đến 200 tỷ tham số ngay trên thiết bị. Sức mạnh xử lý khổng lồ này có được nhờ siêu chip GB10 Grace Blackwell do MediaTek và Nvidia hợp tác thiết kế.

Dự báo 8 mặt lợi, hại của AI

Tuy nhiên, khi phạm vi và mức độ ứng dụng AI ngày càng gia tăng trên toàn khu vực, các tác động mang lại không chỉ dừng lại ở năng suất hay trải nghiệm khách hàng. Với các nhà lãnh đạo an ninh mạng, AI đang thúc đẩy đổi mới kinh doanh cũng đồng thời thay đổi cách kẻ xấu tạo ra, tự động hóa và triển khai các mối đe dọa mạng tại khu vực này.

Deepfake trở thành một công nghệ phổ biến

Khi số lượng các nội dung giả mạo sử dụng deepfake tăng lên, các hình thức cũng ngày càng đa dạng hơn (video, giọng nói, hình ảnh…). Không chỉ trong tổ chức, người dùng phổ thông cũng tiếp xúc với deepfake thường xuyên hơn và ngày càng hiểu rõ bản chất của mối đe dọa này.

Chất lượng deepfake ngày càng cao

Hình ảnh, video tạo bằng deepfake giờ đây đã trông khá “thật”, trong khi đó chất lượng giọng nói chưa chân thực, nên sẽ cần được cải tiến trong thời gian tới. Song song đó, các công cụ tạo nội dung bằng AI đang ngày càng trở nên dễ tiếp cận hơn: Ngay cả người không có chuyên môn cũng có thể tạo ra nội dung sử dụng deepfake ở mức độ “tạm tin được” chỉ với vài thao tác.

AI có cả mặt lợi và hại.

Hệ thống dán nhãn nội dung AI

Hiện vẫn chưa có tiêu chuẩn chung và đáng tin cậy để nhận diện nội dung do AI tạo ra. Các nhãn nhận diện hiện nay dễ bị bỏ qua hoặc xóa bỏ, đặc biệt với các mô hình mã nguồn mở. Vì thế, thời gian tới, các bên sẽ thúc đẩy thêm nhiều sáng kiến mới cả về kỹ thuật lẫn quy định pháp lý nhằm giải quyết vấn đề này.

Deepfake trực tuyến sẽ tiếp tục phát triển

Công nghệ hoán đổi khuôn mặt và giọng nói theo thời gian thực đang ngày một cải thiện, nhưng việc thiết lập vẫn đòi hỏi kỹ năng và kỹ thuật chuyên sâu. Do đó, việc ứng dụng công nghệ này khó có thể phổ cập đại trà. Tuy nhiên, mức độ chân thực cao và khả năng thao túng video qua camera ảo khiến các cuộc lừa đảo trở nên thuyết phục hơn, làm gia tăng rủi ro trong những tình huống tấn công có chủ đích.

Mô hình AI mã nguồn mở dần tiệm cận mô hình mã nguồn đóng

Các mô hình AI mã nguồn đóng (do doanh nghiệp kiểm soát) thường có nhiều cơ chế hạn chế việc lạm dụng. Tuy nhiên, các mô hình mã nguồn mở đang nhanh chóng bắt kịp về chức năng, trong khi gần như không có rào cản sử dụng. Điều này làm mờ đi ranh giới giữa hai loại mô hình, đặt cả hai trước nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích xấu.

Ranh giới giữa nội dung AI hợp pháp và gian lận ngày càng mong manh

AI hiện đã có thể tạo ra các email lừa đảo trau chuốt, hình ảnh thương hiệu thuyết phục và các trang web giả mạo tinh vi. Đồng thời, nhiều thương hiệu lớn cũng sử dụng nội dung do AI tạo trong quảng cáo, khiến người tiêu dùng dần cảm thấy quen thuộc với các nội dung do AI tạo ra. Hệ quả tất yếu: Việc phân biệt thật - giả sẽ càng trở nên khó khăn cho cả người dùng lẫn hệ thống phát hiện tự động.

AI trở thành công cụ xuyên suốt trong các cuộc tấn công mạng

Giờ đây, các nhóm tấn công đã dùng AI để viết mã độc, xây dựng hạ tầng và tự động hóa nhiều khâu vận hành. Trong tương lai, AI sẽ hỗ trợ hầu hết các giai đoạn của một cuộc tấn công: từ chuẩn bị, liên lạc, kết hợp các công cụ tấn công, dò quét lỗ hổng cho đến triển khai tấn công. Kẻ tấn công cũng sẽ cố che giấu dấu vết sử dụng AI, khiến việc phân tích và truy vết trở nên khó khăn hơn.

AI được sử dụng rộng rãi trong phân tích an ninh mạng

Các hệ thống tự vận hành sẽ có khả năng quét hạ tầng liên tục, phát hiện lỗ hổng và thu thập thông tin theo ngữ cảnh để phục vụ điều tra, giúp cắt giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công. Nhờ đó, chuyên gia an ninh sẽ chuyển từ việc “tìm kiếm dữ liệu” sang “ra quyết định dựa trên ngữ cảnh đã được chuẩn bị sẵn”. Đồng thời, các công cụ bảo mật sẽ dần chuyển sang giao diện ngôn ngữ tự nhiên, cho phép sử dụng câu lệnh thay vì thao tác kỹ thuật phức tạp.