Cha mẹ nghiện smartphone làm con cái khó thành công hơn?

Điện thoại thông minh đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại nhưng việc sử dụng thiết bị quá mức có thể để lại những hệ lụy không chỉ với bản thân người dùng mà còn với các thành viên trong gia đình. Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Frontiers in Psychology cho thấy, trẻ em có cha mẹ thường xuyên dán mắt vào màn hình điện thoại có nguy cơ chịu nhiều tác động tiêu cực về tâm lý và sự phát triển.

Nghiên cứu được thực hiện với 600 trẻ vị thành niên tại Mỹ trong độ tuổi từ 12 đến 17. Kết quả cho thấy, nhiều em cảm thấy mình bị cha mẹ bỏ mặc khi người lớn dành quá nhiều thời gian cho điện thoại thay vì tương tác trực tiếp với con.

Ảnh minh họa.

Theo các nhà nghiên cứu, cảm giác bị xem nhẹ có thể kéo theo hàng loạt hệ quả lâu dài. Những đứa trẻ này dễ thiếu tự tin, gặp khó khăn trong việc xây dựng các mối quan hệ ở trường học và có thể gặp trở ngại trong việc hình thành các mối quan hệ thân thiết khi trưởng thành.

Ông Don Grant, chuyên gia tâm lý truyền thông, chuyên gia về nghiện hành vi và thành viên của Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) cho rằng việc cha mẹ phụ thuộc quá mức vào smartphone có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cảm giác gắn kết an toàn giữa cha mẹ và con cái.

Theo ông, sự thiếu kết nối trong giai đoạn phát triển có thể khiến trẻ ngại chấp nhận thử thách, thiếu tự tin trước những cơ hội mới và từ đó ảnh hưởng đến khả năng thành công trong tương lai.

Ông Grant cũng cho rằng các nền tảng mạng xã hội được thiết kế nhằm giữ chân người dùng lâu nhất có thể. Ban đầu, những cơ chế này thường được nhắc đến khi nói về trẻ em và thanh thiếu niên nhưng thực tế người lớn cũng không nằm ngoài tác động đó.

Ảnh minh họa.

Trong nhiều năm, nghiện thiết bị số thường được xem là vấn đề chủ yếu ở thanh thiếu niên. Tuy nhiên, các chuyên gia ngày càng quan tâm hơn đến việc cha mẹ sử dụng điện thoại quá nhiều và những ảnh hưởng đối với con cái.

Dữ liệu của Pew Research Center năm 2024 cho thấy, gần một nửa số thanh thiếu niên cho biết cha mẹ đôi khi bị điện thoại làm phân tâm khi ở bên con. Trong khi đó, khảo sát của Pew năm 2020 cho thấy chỉ một tỷ lệ nhỏ phụ huynh cho rằng việc sử dụng smartphone của mình là vấn đề đối với con cái, 68% phụ huynh thừa nhận đôi khi họ mất tập trung vì điện thoại.

Sự khác biệt trong cách nhìn nhận này cho thấy khoảng cách giữa cảm nhận của cha mẹ và trải nghiệm thực tế của trẻ.

Theo Don Grant, nhiều phụ huynh chia sẻ rằng họ luôn có mặt trong các trận đấu thể thao, buổi biểu diễn, cuộc thi đánh vần, tranh biện hay các buổi hòa nhạc piano của con và tin rằng mình đã đồng hành đầy đủ.

Tuy nhiên, phản hồi từ chính các em lại khác. Nhiều trẻ cho biết cha mẹ đúng là có mặt nhưng mỗi khi nhìn lên, điều chúng thấy lại là người lớn đang cúi xuống nhìn màn hình điện thoại.

Điều đó cho thấy sự hiện diện về mặt thể chất không đồng nghĩa với việc thực sự dành sự chú ý cho con. Việc liên tục kiểm tra tin nhắn, mạng xã hội hay công việc có thể khiến trẻ cảm thấy mình không phải ưu tiên của cha mẹ.

Trong khi đó, các nền tảng mạng xã hội cũng đang đối mặt với nhiều sức ép pháp lý. Những công ty như Meta (Facebook, Instagram), TikTok và Google (YouTube) hiện phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện. Các nguyên đơn cho rằng các nền tảng này góp phần gây ra những vấn đề về sức khỏe tâm thần, tổn thương thể chất và nhiều hệ quả tiêu cực khác đối với trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ. Theo thống kê, đã có hơn 3.000 vụ kiện được đệ trình, không ít vụ do chính phụ huynh đứng ra khởi kiện.

Các chuyên gia cho rằng điện thoại thông minh vẫn là công cụ hữu ích trong học tập, làm việc và kết nối. Tuy nhiên, với những gia đình có con trong độ tuổi từ 12 đến 17, việc chủ động hạn chế thời gian sử dụng điện thoại khi ở bên con có thể giúp tăng cường sự gắn kết và giảm cảm giác bị bỏ quên. Trong nhiều trường hợp, những nội dung trên màn hình có thể chờ đợi, còn thời gian dành cho con cái thì không dễ lấy lại.