Nghiên cứu mới cảnh báo về nguy cơ ung thư từ máy quét CT

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng công nghệ máy quét lớp vi tính (CT) tại Mỹ có thể góp phần gây ra tới 5% trong tổng số ca ung thư được chẩn đoán hàng năm. Nghiên cứu, được công bố trên tạp chí JAMA Internal Medicine và được Viện Y tế Quốc gia Mỹ tài trợ, chỉ ra rằng rủi ro liên quan đến máy quét CT, đặc biệt là bức xạ ion hóa, lớn hơn nhiều so với những gì đã được biết trước đây.

Chụp CT đang là hình thức y tế khá phổ biến hiện nay.

Tiến sĩ Rebecca Smith-Bindman, tác giả chính của nghiên cứu và bác sĩ X quang tại UCSF, nhấn mạnh: “CT có thể cứu sống người, nhưng tác hại tiềm tàng của nó thường bị bỏ qua”. Bà kêu gọi cần xem xét lại các quy trình hiện tại, cảnh báo rằng nếu không có sự thay đổi, số ca ung thư có thể gia tăng trong tương lai. “Chúng tôi ước tính rằng nguy cơ từ CT tương đương với các yếu tố rủi ro lớn khác như uống rượu và thừa cân. Việc giảm số lần quét và liều lượng bức xạ có thể cứu sống nhiều người”, bà cho biết thêm.

Chụp CT, hay còn gọi là chụp CAT, đã trở thành một phần thiết yếu trong y học hiện đại nhằm phát hiện khối u và chẩn đoán nhiều bệnh lý. Kể từ năm 2007, số lượng chụp CT hàng năm tại Mỹ đã tăng 30%. Chỉ trong năm 2023, người Mỹ đã thực hiện 93 triệu lần chụp CT, một con số mà các nhà nghiên cứu cho rằng có thể dẫn đến gần 103.000 ca ung thư mới, cao hơn 3 đến 4 lần so với ước tính trước đó.

Phương pháp nghiên cứu này sử dụng dữ liệu liều lượng và quy trình chụp CT chính xác hơn, cho phép đưa ra ước tính chính xác về số ca ung thư do bức xạ gây ra. Tiến sĩ Diana Miglioretti, đồng tác giả và là nhà nghiên cứu ung thư vú, cho biết: “Nguy cơ ung thư liên quan đến chụp CT cũng áp dụng cho những bệnh nhân trẻ tuổi và cao hơn so với những gì đã biết trước đây”.

Nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 93 triệu lần chụp CT trên 61,5 triệu bệnh nhân trên toàn nước Mỹ. Khả năng được chụp CT tăng theo độ tuổi, đạt đỉnh ở nhóm từ 60 đến 69 tuổi. Mặc dù trẻ em chỉ chiếm hơn 4% số lần chụp nhưng nguy cơ đối với nhóm này đặc biệt cao. Nghiên cứu đã loại trừ các lần chụp trong năm cuối đời của bệnh nhân, vì những lần này không có khả năng gây ra ung thư trong tương lai.

Các chuyên gia khuyến cáo các bác sĩ lâm sàng nên tư vấn cho bệnh nhân hiểu về tác hại của chụp CT.

Dự đoán, nhóm người lớn từ 50 đến 59 tuổi sẽ có số ca ung thư liên quan đến CT cao nhất, với 10.400 trường hợp ở phụ nữ và 9.300 trường hợp ở nam giới. Các loại ung thư phổ biến nhất liên quan đến chụp CT ở người lớn bao gồm ung thư phổi, đại tràng, bệnh bạch cầu, bàng quang và vú. Đối với trẻ em, các loại ung thư thường gặp nhất là tuyến giáp, phổi và vú. Dữ liệu cho thấy chụp CT bụng và xương chậu là những yếu tố chính góp phần vào nguy cơ ung thư ở người lớn, trong khi chụp CT đầu gây ra nguy cơ lớn nhất cho trẻ em. Đáng chú ý, trẻ sơ sinh chụp CT có nguy cơ mắc ung thư cao gấp 10 lần so với các nhóm tuổi khác.

Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng nhiều lần chụp CT có thể không cần thiết, đặc biệt là đối với các tình trạng như nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc đau đầu không có triệu chứng nghiêm trọng. Họ khuyến nghị bệnh nhân và bác sĩ nên cân nhắc các phương pháp thay thế hoặc sử dụng liều thấp hơn khi có thể. Tiến sĩ Smith-Bindman cho biết: “Hiện tại, có sự chênh lệch không thể chấp nhận về liều lượng CT, với một số bệnh nhân nhận liều quá mức”.

Tiến sĩ Malini Mahendra, phó giáo sư khoa Chăm sóc tích cực nhi khoa của UCSF và đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc minh bạch thông tin với các gia đình. Bà cho biết: “Ít bệnh nhân và gia đình của họ được tư vấn về rủi ro liên quan đến các lần quét CT. Chúng tôi hy vọng rằng những phát hiện trong nghiên cứu này sẽ giúp các bác sĩ lâm sàng truyền đạt tốt hơn những rủi ro ung thư, từ đó có những cuộc thảo luận sáng suốt hơn khi cân nhắc lợi ích và rủi ro của các lần quét CT”.