Federer chỉ "thẳng mặt" ATP làm mặt sân chậm, tạo lợi thế cho Alcaraz và Sinner?

Roger Federer bất ngờ khơi lại cuộc tranh luận về tốc độ mặt sân khi cho rằng ATP đang ngày càng thu hẹp sự khác biệt giữa các bề mặt. Theo huyền thoại 20 Grand Slam, xu hướng này có thể vô tình tạo “lưới an toàn” cho những ngôi sao hàng đầu như Carlos Alcaraz và Jannik Sinner.

Federer khơi lại cuộc tranh luận về tốc độ mặt sân và sự đa dạng của quần vợt hiện đại

Federer chỉ thẳng “lưới an toàn” của ATP

Trong cuộc trò chuyện với Andy Roddick trên podcast Served with Andy Roddick tại Laver Cup, Federer thẳng thắn bày tỏ sự thất vọng trước việc tốc độ các mặt sân ngày càng bị đồng hóa.

Theo “Tàu tốc hành”, khi sân đấu chậm hơn, những tay vợt bị đánh giá thấp sẽ khó tạo bất ngờ trước các siêu sao. Họ phải liên tục tung ra những cú đánh gần như hoàn hảo mới có thể kết thúc điểm trước những người sở hữu khả năng phòng thủ, di chuyển và đánh bóng cuối sân toàn diện.

Ngược lại, trên mặt sân nhanh, cơ hội tạo địa chấn lớn hơn. Một tay vợt ngoài nhóm hạt giống chỉ cần giao bóng tốt, tận dụng vài điểm quan trọng cũng có thể loại một ứng viên vô địch.

Đó chính là điều khiến Federer đặt câu hỏi, liệu việc làm chậm sân chỉ nhằm tạo ra những trận đấu hấp dẫn hơn, hay còn giúp các giải đấu hạn chế nguy cơ những ngôi sao bán vé hàng đầu bị loại sớm?

Khi mọi mặt sân ngày càng giống nhau

Điều Federer tiếc nuối không chỉ nằm ở tốc độ bóng, mà còn ở sự đa dạng chiến thuật.

Ngày trước, mỗi mặt sân gần như là một thế giới riêng. Đất nện chậm, bóng nảy cao, đề cao sức bền và khả năng phòng thủ. Sân cỏ nhanh, bóng trượt thấp, ưu tiên giao bóng và lên lưới. Sân cứng nằm giữa hai thái cực và đòi hỏi sự cân bằng. Chính sự khác biệt ấy tạo nên tính tương khắc của quần vợt.

Federer là biểu tượng của lối đánh tấn công hoa mỹ, đặc biệt trên sân cỏ. Rafael Nadal trở thành “vua đất nện” nhờ những cú topspin nặng và khả năng phòng thủ đáng kinh ngạc. Novak Djokovic lại phát triển thành mẫu tay vợt toàn diện với khả năng thích nghi gần như tuyệt đối.

Nhưng quần vợt hiện đại đang khiến những ranh giới ấy mờ đi. Khi tốc độ sân cỏ, sân cứng và đất nện được kéo lại gần nhau, những tay vợt sở hữu bộ kỹ năng baseline (đánh cuối sân) toàn diện có lợi thế lớn. Họ có thể sử dụng gần như cùng một công thức chiến thuật ở nhiều giải đấu. Alcaraz và Sinner chính là hai ví dụ tiêu biểu.

Alcaraz và Sinner là hai ngôi sao tiêu biểu của thế hệ toàn diện trên mọi mặt sân

Giao bóng lên lưới dần biến mất

Hệ quả rõ rệt nhất là sự mai một của những phong cách đặc biệt.

Serve-and-volley từng là đặc sản của Wimbledon. Những tay vợt giao bóng mạnh, lập tức lao lên lưới và kết thúc bằng volley tạo nên thứ quần vợt tốc độ mà khán giả ngày nay hiếm khi được chứng kiến.

Những người thiên về cắt bóng slice, bỏ nhỏ, lên lưới hoặc chủ động thay đổi nhịp độ cũng khó phát huy tối đa sở trường nếu mặt sân không còn tạo ra sự khác biệt đủ lớn.

Thay vào đó, baseline trở thành “ngôn ngữ chung” của quần vợt hiện đại.

Giao bóng, cú thuận tay nặng, trái tay hai tay, di chuyển cuối sân và những pha đôi công kéo dài trở thành công thức quen thuộc ở hầu hết giải đấu.

Điều này không có nghĩa Alcaraz hay Sinner được “ưu ái” theo nghĩa trực tiếp. Cả hai vẫn phải chiến thắng bằng năng lực của mình. Lập luận của Federer nằm ở chỗ, một môi trường thi đấu đồng nhất sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những tay vợt toàn diện và ổn định nhất.

ATP cũng có lý do để làm chậm sân

Tuy nhiên, câu chuyện không hoàn toàn tiêu cực.

Công nghệ vợt, dây và thể lực ngày càng phát triển khiến tốc độ bóng tăng lên đáng kể. Vì vậy, các giải đấu phải cân nhắc yếu tố an toàn. Mặt sân chậm hơn giúp tăng thời gian phản ứng và hạn chế phần nào áp lực lên cơ thể tay vợt.

Bên cạnh đó, những pha đôi công dài cũng phù hợp với truyền hình. Một trận đấu có nhiều pha bóng giằng co, những màn cứu bóng ngoạn mục và các cuộc đấu chiến thuật thường hấp dẫn hơn những màn phô diễn chủ yếu bằng giao bóng.

Vấn đề nằm ở chỗ cân bằng giữa tính thương mại và bản sắc chuyên môn đến đâu là đủ.

Nếu tất cả mặt sân đều được điều chỉnh để tạo ra cùng một kiểu quần vợt, sự đa dạng vốn là linh hồn của môn thể thao này có thể bị bào mòn.

Zverev từng lên tiếng về tốc độ sân chậm, đồng quan điểm với những lo ngại của Federer

Zverev đồng tình, Dubai đi ngược xu hướng

Quan điểm của Federer nhận được sự đồng cảm từ một số tay vợt đương đại.

Alexander Zverev từng công khai phàn nàn về tốc độ chậm tại một số giải đấu. Với những tay vợt sở hữu cú giao bóng mạnh và khả năng kết thúc điểm sớm, sân chậm khiến lợi thế này giảm đáng kể.

Tuy nhiên, không phải giải đấu nào cũng đi theo xu hướng ấy.

Dubai Tennis Championships là một ví dụ khi chủ động duy trì tốc độ sân cứng nhanh hơn, qua đó tạo điều kiện cho những tay vợt có khả năng giao bóng và tấn công phát huy sức mạnh.

Điều đó cho thấy quần vợt vẫn có nhiều cách để cân bằng giữa yếu tố giải trí, an toàn và bản sắc chiến thuật.

Federer cảnh báo điều gì?

Phát biểu của Federer không đơn giản là sự hoài niệm về thời kỳ "Big 3".

Đó là lời cảnh báo về tương lai của quần vợt. Một môn thể thao hấp dẫn không nhất thiết phải khiến mọi giải đấu trở thành cùng một phiên bản. Sự khác biệt giữa đất nện, sân cỏ và sân cứng từng buộc các tay vợt phải liên tục thích nghi, thay đổi kỹ thuật và tư duy chiến thuật.

Nếu sân đấu ngày càng đồng nhất, lợi thế sẽ nghiêng về những tay vợt toàn diện nhất. Alcaraz và Sinner chắc chắn vẫn phải chiến thắng bằng tài năng, nhưng cuộc chơi có thể trở nên dễ đoán hơn khi những “khắc tinh” sở hữu phong cách đặc biệt ngày càng ít đất diễn.

Federer và thế hệ "Big 3" từng biến sự khác biệt giữa các mặt sân thành một phần làm nên vẻ đẹp quần vợt

Federer từng sống trong thời kỳ mà một tay vợt có thể thống trị sân cỏ bằng serve-and-volley, người khác làm bá chủ đất nện bằng topspin nặng và một người khác lại biến sân cứng thành lãnh địa của mình.

Ngày nay, ranh giới ấy đang mờ dần. Và câu hỏi mà “Tàu tốc hành” đặt ra cho ATP có lẽ không phải “có nên làm chậm sân hay không?”, mà là, nếu tất cả các sân đều được đưa về cùng một tốc độ, quần vợt sẽ còn giữ lại bao nhiêu sự đa dạng vốn khiến nó trở nên đặc biệt?