Lựa chọn phương pháp điều trị sẹo lồi từ góc nhìn của ThS. BS Tạ Thị Hà Phương

Sẹo là tình trạng tổn thương da, khiến bề mặt da xuất hiện những vết lồi/lõm với kích thước và hình dạng không đồng đều. Sẹo hình thành do quá trình phục hồi tổn thương, trong đó các phản ứng viêm và phục hồi mô tạo ra một mạng lưới collagen mới để thay thế phần da bị tổn thương. Tuy nhiên, mạng lưới collagen này thường không được sắp xếp đều và khác biệt so với phần da bình thường, dẫn đến việc hình thành sẹo trên da.

Sẹo lồi được hình thành do sự tăng sinh quá mức của các mô và collagen ở vùng bị tổn thương. Phần tổn thương bị gồ lên mặt da, sờ cảm thấy cứng, căng bóng, có màu đỏ hồng, kích thước sẽ phụ thuộc vào vết thương ban đầu. Sẹo lồi có khả năng phát triển và lan rộng ra xung quanh, có thể to, dài, đôi khi sẽ cảm thấy đau,nhức, ngứa, căng cứng.

Cơ địa sẹo lồi thường dễ hình thành sẹo xấu sau phẫu thuật, những vết thương do trầy xước da, tai nạn, gãi ngứa,… Chúng thường hay xuất hiện đặc biệt phổ biến ở ngực, vai, mu, tai. Người mà có cơ địa sẹo lồi thì có nguy cơ hình thành sẹo lồi rất cao hơn gấp nhiều lần người thường.

Với trên 10 năm kinh nghiệm học tập và làm việc tại các bệnh viện top đầu cả nước như: Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Xanh Pôn, Bệnh viện Da liễu Trung ương,... bác sĩ Hà Phương vẫn luôn không ngừng học tập trau dồi kiến thức, cố gắng mang lại phương pháp điều trị tốt nhất cho người bệnh.

Hiện nay, điều trị sẹo lồi vẫn là một thách thức của Y học nói chung, ngành Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Da liễu nói riêng bởi tỷ lệ đáp ứng điều trị thấp và khả năng tái phát cao. Không có một phương pháp điều trị đơn độc nào là tốt nhất cho sẹo lồi. Dù có nhiều phương pháp điều trị được áp dụng nhưng đến nay vẫn chưa có phương pháp nào hoàn thiện, điều trị sẹo lồi được hoàn toàn. Do vậy, điều trị dự phòng là vấn đề quan trọng cốt lõi.

Tiêm corticosteroid nội thương tổn

Thuốc tiêm là triamcinolone acetonide có một số tác dụng không mong muốn. Tuỳ vào tình trạng sẹo cũng như kinh nghiệm của bác sĩ mà lựa chọn liều tiêm thuốc phù hợp, đạt hiệu quả cao và hạn chế các tác dụng phụ. Mỗi bệnh nhân luôn được bác sĩ Hà Phương theo dõi chặt chẽ quá trình điều trị, chụp ảnh kiểm tra hằng tháng để đưa ra lời khuyên chính xác.

Phẫu thuật lạnh (Cryotherapy)

Làm lạnh thương tổn bằng nitơ lỏng, gây tổn thương các mạch máu và teo biến để phá hủy tổ chức xơ, collagen làm sẹo xẹp xuống. Biện pháp này hiệu quả, ít biến chứng. Cần chú ý thời gian đóng băng không quá 25 giây để tránh làm mất sắc tố, không áp lạnh quá giới hạn sẹo vì sẽ làm sẹo rộng ra.

Phẫu thuật

Đối với sẹo lồi khổng lồ, sẹo lồi có biến chứng nhiễm trùng, áp xe thì phẫu thuật chắc chắn phải được thực hiện để điều trị bệnh, tỷ lệ đáp ứng khoảng từ 50 – 80%. Phẫu thuật cắt bỏ thương tổn thường cần kết hợp với các biện pháp khác để tránh tái phát sẹo như tiêm corticosteroid trước hoặc sau phẫu thuật, dán silicon, băng ép, xịt nitơ lạnh, xạ trị…

Laser điều trị sẹo lồi

Laser màu xung làm giảm kích thước sẹo, giảm màu đỏ của sẹo do khả năng phá hủy các mạch máu. Việc phối hợp với tiêm nội thương tổn corticosteroid cho kết quả khả quan hơn nhưng giá thành đắt.

Xạ trị

Xạ trị có thể kết hợp với phẫu thuật, nhưng có nguy cơ xuất hiện ung thư tế bào vảy ở da nên hiện nay không được áp dụng nhiều, nhất là ở trẻ em.

Ngoài ra có một số phương pháp vật lý khác như: Băng ép, vải băng ép, thắt sẹo...

Điều trị dự phòng

Đối với bệnh nhân có cơ địa sẹo lồi cần tránh phẫu thuật, đặc biệt là vùng ngực, vai, mu…. Các vết mổ luôn chú ý giảm sức căng tại vết mổ, cố gắng đưa vết mổ theo nếp da và tránh nhiễm trùng.

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ Hà Phương luôn thực hiện đúng nguyên tắc vô khuẩn tuyệt đối để tránh nhiễm trùng trong mổ, hạn chế hình thành sẹo lồi, thêm nữa phẫu thuật để giảm sức căng của vết mổ cũng là một yếu tố quan trọng tránh gây nên tình trạng sẹo quá phát, sẹo lồi sau mổ. Sau phẫu thuật, các bệnh nhân luôn được bác sĩ Hà Phương tư vấn cẩn thận cách thay băng chăm sóc vết mổ hằng ngày đúng cách, chuẩn y khoa, được hướng dẫn chế độ ăn uống kiêng khem sau phẫu thuật để hạn chế nhiễm trùng, nhanh lành thương.