Sau vụ mùa tỷ USD, doanh chủ sầu riêng Đắk Lắk tích sản vào đâu?

Vụ mùa tỷ đô và một thế hệ doanh chủ mới

Những năm gần đây, nông sản Đắk Lắk liên tiếp lập đỉnh trên bản đồ xuất khẩu. Năm 2025, theo Báo Đắk Lắk, sầu riêng đạt giá trị xuất khẩu khoảng 1,1 tỷ USD, trên diện tích khoảng 41.000 ha và sản lượng 446.000 tấn; sản lượng năm 2026 dự kiến lên 500.000 tấn. Cùng lúc, cà phê neo ở vùng giá cao, thời điểm tháng 5/2026 vượt 120.000 đồng/kg. Khác với nhiều nhà đầu tư dựa vào vốn vay, lớp doanh chủ nông sản đi lên bằng dòng tiền thật, tích lũy qua từng mùa vụ.

 Sầu riêng mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân Đắk Lắk. Ảnh: VOV

Nhưng kinh tế nông nghiệp luôn nhiều biến số, việc dồn toàn bộ tài sản vào một giỏ là mạo hiểm. Sầu riêng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, chiếm hơn 90% giá trị xuất khẩu. Sáu tháng đầu năm 2026, lượng hàng sang thị trường này tăng 50,7% nhưng giá bình quân giảm 5%, còn khoảng 3.430 USD/tấn. Rào cản kỹ thuật cũng siết chặt: toàn tỉnh mới có 280 mã vùng trồng đạt chuẩn xuất khẩu, trong khi các cảnh báo về Cadimi và chất Vàng O vẫn tiếp diễn. Thêm vào đó là thời tiết cực đoan và chu kỳ già cỗi của vườn cây.

Để bảo vệ thành quả, nhiều doanh chủ chọn trích một phần lợi nhuận ra khỏi nông nghiệp. Vấn đề đặt ra là dòng tiền khổng lồ này sẽ chảy về đâu khi các kênh trú ẩn truyền thống đang dần bộc lộ những giới hạn. Lãi suất tiền gửi ngân hàng chỉ dao động quanh mức trung bình, trong khi thị trường vàng liên tục biến động mạnh. Lựa chọn mua nhà phố tại khu vực nội đô cũ cũng không còn hấp dẫn bởi sự chật hẹp, hạ tầng giao thông quá tải và thiếu hụt bãi đỗ xe cho các phương tiện giao thương.

Bản đồ đô thị Buôn Ma Thuột đang dịch chuyển

Sự dịch chuyển dòng vốn diễn ra cùng lúc với sự thay đổi lớn về địa giới hành chính. Từ ngày 1/7/2025, Đắk Lắk hợp nhất với Phú Yên, tỉnh mới có cả cao nguyên lẫn bờ biển, trung tâm hành chính đặt tại Buôn Ma Thuột, tạo động lực lớn cho sự phát triển đô thị.

Hạ tầng là lực đẩy thứ hai. Cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột dài 117,5 km, tổng vốn khoảng 22.000 tỷ đồng, đến đầu tháng 8/2026 đạt hơn 82% giá trị hợp đồng, 20 km đầu tuyến đã đưa vào khai thác và mục tiêu là thông xe toàn tuyến trong năm 2026. Quy hoạch Cảng hàng không Buôn Ma Thuột vừa được phê duyệt tháng 6/2026: đến năm 2030 nâng công suất lên khoảng 3 triệu khách mỗi năm trên cơ sở mở rộng nhà ga T1, tầm nhìn 2050 đạt 7 triệu khách với nhà ga T2 và đường băng thứ hai. Quốc lộ 29 và cao tốc Đông – Tây đang được tỉnh đề xuất đưa vào kế hoạch đầu tư trung hạn 2026 - 2030.

Đường dẫn từ Cao tốc Buôn Ma Thuột – Khánh Hòa vào cầu Krông Bông (thuộc Dự án bố trí ổn định dân di cư tự do tại xã Vụ Bổn) đang được nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công. (Ảnh: Báo Đắk Lắk)

Dưới tác động đó, khái niệm "trung tâm" ở Buôn Ma Thuột đang được định nghĩa lại. Phố cũ giữ vai trò bản sắc và đời sống hiện hữu, còn dư địa phát triển dịch dần về các trục đô thị mới ở khu vực cửa ngõ phía Bắc.

Tiêu chí cần đặt ra trước khi lựa chọn BĐS thời điểm hiện tại

Quen với giá trị thực, giới doanh chủ nông sản thường e ngại dự án trên giấy. Theo các nhà môi giới tại Buôn Ma Thuột, nhóm khách hàng hiện naythường sàng lọc mua dự án bất động sản theo ba tiêu chí.

Khoảng cách từ Era City tới Ngã 6 Trung tâm chỉ 10 phút và sân bay Buôn Ma Thuột chỉ 15 phút

Thứ nhất là pháp lý và năng lực thực thi của chủ đầu tư: hồ sơ pháp lý đến đâu, doanh nghiệp đã bàn giao những công trình nào, tiến độ trong quá khứ ra sao. Thứ hai là chất lượng quy hoạch đáp ứng quy định Chính phủ, theo đó, mỗi người dân được quyền hưởng thụ từ 8 – 10 m2 cây xanh và sàn nhà ở 32 m2. Thứ ba là không gian sống đảm bảo tuân thủ định hướng mở rộng không gian đô thị của Buôn Mê Thuột, với triết lý "trong rừng có đô thị, trong đô thị có rừng".

Era City – một dự án sắp ra mắt do Xuân Mai Corp phát triển. (Ảnh: Era City)

Ở chiều ngược lại, bất động sản cũng có giới hạn riêng mà người mua cần cân nhắc: thanh khoản chậm hơn tiền gửi, giá trị phụ thuộc vào tiến độ hạ tầng vốn có thể kéo dài, và phần lớn lợi ích chỉ hiện thực hóa khi dự án được bàn giao đúng cam kết. Đây là lý do khâu thẩm định pháp lý và lịch sử bàn giao của chủ đầu tư quan trọng hơn mọi lời giới thiệu.

Tại khu vực cửa ngõ phía Bắc, Era City là một trong những dự án mới đang đi theo hướng này. Được phát triển bởi Xuân Mai Corp trên quy mô 5 ha tại trục Nguyễn Chí Thanh, dự án dành khoảng một phần ba diện tích cho công viên và hạ tầng công cộng, với dòng nhà phố mặt tiền 6m, tầng trệt cho kinh doanh và các tầng trên để ở.

Chuyển một phần vốn từ vườn cây sang đô thị quy hoạch bài bản cho thấy tư duy tài chính đã trưởng thành của doanh chủ Đắk Lắk. Giữ được thành quả của một đời làm vườn cũng là cách để thế hệ sau có điểm xuất phát tốt hơn.