Một tiểu thuyết sinh động, hấp dẫn về ngày 30/4

09-05-2025 16:38

Nguyễn Đình San vừa cho ra mắt bạn đọc cuốn tiểu thuyết lịch sử “Sụp đổ” do NXB Hội Nhà văn ấn hành đang được bạn đọc đón nhận. Sách mới ra nhưng lượng phát hành đã rất khả quan. Chúng tôi có cuộc phỏng vấn tác giả về sự ra đời cuốn tiểu thuyết này.

PV: Thưa nhà văn Nguyễn Đình San. Ông vừa xuất bản tiểu thuyết lịch sử “Sụp đổ”. Có thể nói đó là một tiểu thuyết lớn với dung lượng gần 500 trang, gồm hàng trăm nhân vật cộm cán của chính trường Sài Gòn, với bối cảnh mùa xuân năm 1975. Nhà văn viết khi nào mà nhanh vậy vì cuối năm 2024, ông vừa cho ra cuốn tiểu thuyết “Khúc quanh nghiệt ngã” và được giải thưởng của UBND TP Hồ Chí Minh về sáng tác văn nghệ hướng tới kỷ niệm 50 ngày thống nhất đất nước?

Nguyễn Đình San: Sau khi viết xong “Khúc quanh nghiệt ngã”, tôi bắt đầu viết “Sụp đổ” vào cuối năm 2024. Tôi có thói quen đã làm gì thì làm hết mình, dốc tổng lực để hoàn thành. May mắn là đầu óc còn minh mẫn như thời trai trẻ nên sức viết cũng nhanh. Nhưng trong quá trình viết, còn nhiều hoạt động khác không thể không tham gia, ví như được mời tham luận tại những Hội thảo nếu gặp vấn đề tôi quan tâm; một số cuộc đi thực tế sáng tác ca khúc; quay truyền hình; đi nói chuyện... Không may, giữa chừng, sát Tết Nguyên đán, tôi phải nằm bệnh viện 3 tuần. Nhưng vẫn viết ở trong bệnh viện (phải viết lén vì bác sỹ biết sẽ phê bình). Đến hết tháng 2 thì hoàn thành. Mất một tháng chờ biên tập và làm các thủ tục xuất bản. Bình thường, nhà văn Thái Chí Thanh ở NXB Hội Nhà văn chỉ biên tập tiểu thuyết của tôi trong không quá 1 tuần. Nhưng tôi gửi tác phẩm đến thì đúng lúc anh dự Trại sáng tác văn học cho thiếu nhi ở Tây Nguyên. Thế là phải chậm mất ít ngày. Nhưng cuối cùng sách vẫn ra được trong tháng 4, kịp chào mừng ngày kỷ niệm trọng đại của dân tộc.

Một tiểu thuyết sinh động, hấp dẫn về ngày 30/4 - 1

Bìa tiểu thuyết “Sụp đổ”.

PV: Chưa bàn đến giá trị cuốn tiểu thuyết tới mức nào vì vừa mới ra, chưa có thời gian để công chúng đánh giá. Nhưng cảm nhận rõ đầu tiên là tiểu thuyết đọc rất hấp dẫn, lôi cuốn người đọc qua từng trang. Ai đã đọc khó có thể dừng lại. Làm sao mà ông hiểu tường tận những nhân vật chóp bu của chế độ Việt Nam cộng hòa (VNCH) đến vậy, đặc biệt là Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu? Có cảm giác như ông đã từng làm việc trong nội các của chính quyền này?

Nguyễn Đình San: (cười) - Cảm ơn nhận xét của chị. Nhiều người đọc xong cũng nói như vậy. Tôi chỉ viết cuốn tiểu thuyết trong hơn 1 tháng, chính xác là 5 tuần, nhưng để viết được, có đến 2 năm chuẩn bị. Phải tìm đọc rất nhiều tư liệu về chế độ VNCH, về những nhân vật chóp bu. Không những do những cây bút của ta (cộng sản) viết, mà tôi tìm đọc cả những bài viết, cuốn sách của những người ở phía bên kia hoặc nước ngoài viết. Tôi cũng có dịp đọc mấy cuốn hồi ký của một số tướng lĩnh (mà ta lâu nay vẫn gọi là tướng Ngụy) như Cao Văn Viên, Trần Văn Đôn, Đỗ Mậu, Nguyễn Cao Kỳ... Đặc biệt trong những lần sang Mỹ, tôi tìm gặp một số tướng tá VNCH. Chủ yếu là cấp tá vì các tướng hầu hết đã qua đời (phần lớn họ đều sinh từ năm 1930 trở về trước). Gặp không dễ vì họ vốn không ưa người miền Bắc. Gặp được rồi, để họ cởi mở trò chuyện là cả một vấn đề. Tôi phải vận dụng khả năng giao tiếp, tâm lý học của mình để xua đi mặc cảm trong họ. Đến khi họ cảm thấy tôi tỏ ra thông cảm, hiểu mình thì kể rất nhiều điều thú vị. Sau đó, về nước, tôi mở điện thoại ra nghe lại, phải mất mấy ngày cho việc này.

PV: Một cảm giác nữa là tác giả cuốn tiểu thuyết có vẻ như người ngoài cuộc nhìn nhận về sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn. Ông cố tình như vậy hay người đọc hiểu không chính xác?

Nguyễn Đình San: Người đọc hiểu như vậy là đúng đó. Và tôi yên tâm là ý đồ của mình đã đạt được. Lâu nay, cũng có nhiều tác phẩm đề cập đến vấn đề này. Nhưng tôi thấy các tác giả xác định ngay mình là người bên chiến thắng viết về cuộc chiến. Tôi muốn mình tách ra, đứng sang một bên, như một người nước ngoài nhìn nhận về cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Như vậy sẽ khách quan, vô tư, không thiên vị bên nào. Và chiến thắng cuối cùng của phía Bắc Việt là tất yếu, không thể khác.

Một chính thể, một quân đội chứa chất trong nó quá nhiều mâu thuẫn, lại dựa hẳn vào ngoại bang, hoàn toàn như một đội quân đánh thuê mà không hề có một lý tưởng gì ngoài việc đi đánh nhau có tiền, coi chiến đấu như một nghề thì không thua mới lạ. Để cho khách quan, ngay danh xưng trong tác phẩm, tôi cũng gọi quân đội của chúng ta là “Cộng sản Bắc Việt” hay “quân Giải phóng” mà không gọi “chúng ta”.

PV: Trong “Sụp đổ”, không có một chiến dịch, một trận đánh, một chiến thắng nào được miêu tả. Dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền đối phương, không thể không nhắc đến nguyên nhân của nó là sức mạnh của quân dân ta. Nhưng điều đó không được đề cập. Ông có thể lý giải điều này?

Nguyễn Đình San: Đúng là tôi không miêu tả một trận đánh nào. Ví như trận Phước Long diễn ra ngày 6/1/1975 mở đầu cho chiến dịch mùa xuân năm đó. Hoặc trận giải phóng Ban Mê Thuột ngày 10/3/1975 không thể quên bởi sau trận này, địch mở chiến dịch triệt thoái cao nguyên, dẫn đến sụp đổ hoàn toàn chưa đầy 2 tháng sau đó. Nhưng đã có nhiều người viết theo hướng này rồi. Tôi muốn lý giải sự cáo chung của chế độ VNCH trong chính những mâu thuẫn nội tại của chính thể đó. Nó như những ung nhọt được tấy sốt từ lâu, nay trước áp lực của sức mạnh đối phương, bị vỡ tung ra. Tôi nghĩ cách tiếp cận này mới mẻ và cao tay hơn.

PV: Nhưng như vậy thì khó hơn.

Nguyễn Đình San: Đúng vậy. Phải cố gắng thôi. Phải mất công, mất sức tìm hiểu, nghiên cứu. Không thể khác.

PV:“Sụp đổ” là tiểu thuyết lịch sử nên yếu tố tôn trọng sự thật lịch sử, cả nhân vật lẫn sự kiện không thể bỏ qua. Nhưng khi hư cấu, làm thế nào ông tạo cho nhân vật những tính cách đúng như họ có khi không được tiếp xúc với họ?

Nguyễn Đình San: Tôi đã có dịp đọc một cuốn sách nói về giai đoạn lịch sử này khá dày, ra đời đã nhiều năm và tác giả cũng đã qua đời. Nhưng tôi thấy đó chỉ là một tập hợp những tư liệu lịch sử rất phong phú mà người khác khó có được. Cuốn đó không thể gọi là tiểu thuyết lịch sử được mà chỉ thuần túy là sách nghiên cứu lịch sử tuy rất công phu. Vì hầu như không có yếu tố hư cấu mà như vậy thì không thể gọi là tiểu thuyết, không là văn học được. Nhưng hư cấu mà không làm cho nhân vật có thật biến dạng đi, từ hay thành dở hoặc ngược lại là điều không dễ làm. Ví như nhân vật chính trong “Sụp đổ” là Nguyễn Văn Thiệu - Tổng thống chế độ VNCH - có nhiều chi tiết tôi hư cấu. Nhưng con người ông ta khôn khéo, độc đoán, thủ đoạn, thâm hiểm..., lúc đầu được Mỹ o bế rồi về sau lại bị họ chán như thế nào phải được miêu tả đúng như vậy.

PV: Để viết cuốn tiểu thuyết này, ông có gặp khó khăn gì không?

Nguyễn Đình San: Khó khăn là tôi bị ngợp trong một đống tư liệu quá phong phú, nhưng phải luôn nhớ là mình đang viết tiểu thuyết, hoàn thành sứ mạng của nhà văn chứ không phải nhà sử học. Vậy phải tạo nên những câu chuyện, tình tiết sinh động và làm cho tác phẩm của mình giàu chất văn học khiến độc giả thấy hứng thú, đọc không mệt.

PV: Ông đã nhận được phản hồi như thế nào từ phía người đọc?

Nguyễn Đình San: Vì sách vừa mới ra (in xong đầu tháng 4/2025) nên lượng người đọc chưa nhiều. Tôi chỉ tặng một vài người thật thân tình và vốn dĩ thích đọc tôi thì họ đọc hào hứng, không sót một chữ (tôi có cách “thẩm tra” điều này xem người ta đọc thật hay động viên mình mà khen). Còn lại chỉ bán (qua mạng). Lượng bạn đọc mua mới chừng vài trăm người. Có người mua tới 5 cuốn, chắc để tặng lại. Nói chung là họ hồi âm tốt về sức hấp dẫn, giá trị, ý nghĩa sâu sắc của tác phẩm, nhưng phàn nàn những sai sót về lỗi kỹ thuật (morace).

PV: Cuối năm ngoái, ông xuất bản tiểu thuyết “Khúc quanh nghiệt ngã” và được giải thưởng. Có phải vì thành công đó mà thúc đẩy ông viết tiếp “Sụp đổ” không?

Nguyễn Đình San: Ồ! Sao lại ngộ nhận một cách ngây thơ như thế. Tôi không nghĩ mình được giải là thành công hơn người khác không được và ngược lại, bị từ chối giải là thất bại. Là người sáng tác có bản lĩnh, phải tự biết tác phẩm của mình thành công đến đâu, còn bất cập điều gì. Và mình còn non yếu ra sao.

PV: Vậy từ động cơ nào, ông viết “Sụp đổ”?

Nguyễn Đình San: Trong không khí cả dân tộc hân hoan, nô nức chào đón mốc lịch sử 50 năm thống nhất đất nước, tôi muốn góp một tiếng nói bằng văn nghệ. Tôi đã có 2 ca khúc về đề tài này. Nhưng thấy chưa “đã”, chưa thỏa, tôi nghĩ mình cần viết tiểu thuyết nữa. Thế là thêm đứa con tinh thần này ra đời.

PV: Ông tiên liệu thế nào về số phận của “Sụp đổ”?

Nguyễn Đình San: Hiện tôi đang rất yêu nó. Nhưng chịu, tôi không thể biết cuộc đời nó sẽ thế nào, có tương lai gì không? Hy vọng nó sẽ không sụp đổ như tên nó mang.

PV: Cảm ơn ông về cuộc phỏng vấn này. Chúc tác phẩm có thêm rất nhiều bạn đọc khiến ông phải mất thời gian để nối bản.

Kim Khánh (Thực hiện)

Chiều 30 tháng 4, chúng tôi đến Sài Gòn

Hai giờ chiều ngày 30/4/1975, trên chiếc xe Jeep lùn, chúng tôi - nhóm Phóng viên báo Chiến sĩ Giải phóng - Quân đoàn 2, vào tới...

Bình luận

Xem thêm bình luận

Tin liên quan

"Bạn văn của tuổi thơ" - Bức tranh toàn cảnh văn học thiếu nhi

Văn học Việt Nam từ Đổi mới đến nay: Thành tựu và những vấn đề đặt ra

Đời sống quá khứ, hiện tại và văn hóa các tộc người miền núi phía Bắc trong một số tiểu thuyết của Đoàn Hữu Nam và Cao Duy Sơn

“Hiển nhiên” – cái cúi đầu đầy kiêu hãnh của một bản thể hiện sinh

Nhà văn Nguyễn Minh Châu, nhìn từ hai chặng đường sáng tác

Nâng cao lý luận phê bình văn học nghệ thuật để phát triển tác phẩm đỉnh cao

Trọng lượng của ký ức trong tiểu thuyết Vũ Thành Sơn

Một hình dung về Lai Châu qua truyện ngắn Lai Châu

Tin mới nhất

Chung khảo Giải báo chí “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam”: Chú trọng chiều sâu và chất lượng tác phẩm

Chiều 2/11, tại Hà Nội, vòng chấm chung khảo Giải báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ Tư – năm 2026 diễn ra với 108 tác phẩm được lựa chọn từ 1.555 tác phẩm tham dự. Theo đánh giá của Hội đồng sơ khảo, nhiều tác phẩm năm nay có sự chuyển biến rõ nét trong cách tiếp cận, không chỉ phản ánh thực tiễn đời sống văn hóa mà còn đi sâu phân tích nhữ

Gia hạn thời gian đăng ký và mở rộng tuyển sinh khu vực phía Nam Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Âm nhạc Học đường 2026-2027

Ban Tổ chức Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Âm nhạc Học đường 2026-2027 vừa có thông báo gia hạn thời gian đăng ký tham gia đến hết ngày 15/1/2027 và mở rộng khu vực tiếp nhận thí sinh tại TP. Hồ Chí Minh cùng các tỉnh, thành phía Nam, nhằm tạo thêm cơ hội cho học sinh tham gia, thể hiện năng khiếu âm nhạc.

Dàn hoa hậu và hot girl đua sắc, hâm nóng lễ ra mắt giải golf quốc gia 2026

Giải vô địch golf quốc gia 2026 thu hút sự chú ý với sự xuất hiện của dàn hoa hậu, á hậu. Đáng chú ý, giải lần đầu bổ sung nội dung đồng đội, mở ra cuộc đua bốn bộ huy chương.

Zverev chính thức lên số 1, "truyền nhân Nadal" tạo lịch sử tuổi 20 (Bảng xếp hạng tennis 2/11)

Bảng xếp hạng tennis thế giới ngày 2/11 chứng kiến Zverev soán ngôi Sinner, Jodar lần đầu lọt top 10 ATP. Ở WTA, Leylah Fernandez tăng năm bậc, trong khi Mboko và Anisimova cùng tụt hạng.

Gieo tình yêu lịch sử từ những điều bình dị

Chuyến tham quan Bảo tàng TP.HCM của học sinh lớp 2/7, Trường Tiểu học Võ Thị Sáu, không chỉ khơi gợi tình yêu lịch sử mà còn vun đắp tình bạn và những giá trị đẹp trong hành trình trưởng thành của trẻ.

Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức Cuộc thi hát ca khúc tiếng Trung 2026 với nhiều giải thưởng hấp dẫn

Cuộc thi hát ca khúc tiếng Trung năm 2026 với chủ đề “Tiếng hát chạm đến trái tim - Cất vang tình hữu nghị Việt - Trung” do Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp với Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội tổ chức nhằm tạo sân chơi âm nhạc, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước. Tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi lên đến 285 triệu đồ

"Tiên nữ" bóng chuyền cao 1m88, đời thực là "nữ chủ tịch" học vấn cực khủng

Derin Saygı gây chú ý với chiều cao 1m88, gương mặt thanh tú và thành tích học tập đáng nể. Ở tuổi 20, mỹ nhân bóng chuyền Thổ Nhĩ Kỳ còn giành học bổng thể thao tại Mỹ.

Loạt tính năng AI được dùng phổ biến trên ứng dụng nhắn tin Zalo

Nền tảng Zalo vừa công bố báo cáo mới nhất về lượng người dùng nói chung và từng tính năng AI nói riêng.

Mayweather chỉ còn là "cái tên", có cao thủ võ thuật 50 năm toàn thắng 5.000 trận

Floyd Mayweather nổi tiếng với 50 trận toàn thắng, nhưng kỷ lục ấy vẫn chưa thể sánh với "The Great Gama". Huyền thoại đấu vật Ấn Độ sở hữu chuỗi bất bại kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Subaru Forester Hybrid chốt ngày ra mắt tại Việt Nam

Subaru Forester Hybrid nhận cọc tại Việt Nam và chốt ngày ra mắt vào 11/11 tới đây.

Bản đồ số Văn hóa Việt Nam: hướng tới hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa

Không chỉ hỗ trợ người dân tra cứu các điểm đến và hoạt động văn hóa, Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP) còn hướng tới kết nối dữ liệu về di sản, thiết chế văn hóa và các nguồn lực sáng tạo trên phạm vi cả nước, phục vụ công tác quản lý, quảng bá và phát triển công nghiệp văn hóa.