Apple tròn 50 tuổi: Những quyết định đầu tiên định hình ngành công nghệ

Năm 2026 đánh dấu cột mốc 50 năm kể từ khi Apple được thành lập. Từ một công ty khởi nghiệp trong gara, Apple đã trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều quyết định từ giai đoạn đầu của Steve Jobs, Steve Wozniak và các cộng sự vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến cách công ty vận hành và phát triển sản phẩm đến hiện tại.

Huyền thoại Steve Jobs.

Ngay từ những năm 1970, Apple không được hình thành với mục tiêu trở thành tập đoàn lớn. Steve Wozniak thiết kế chiếc máy tính Apple I, Steve Jobs nhìn thấy cơ hội thương mại hóa sản phẩm. Ban đầu, cả hai tìm cách bán ý tưởng cho các công ty như Hewlett-Packard hay Atari nhưng đều bị từ chối.

Sau đó, Apple chính thức được thành lập ngày 1/4/1976 cùng Ronald Wayne. Tuy nhiên, Wayne rời công ty chỉ sau 12 ngày, bán lại 10% cổ phần với giá 800 USD (tương đương khoảng 4.597 USD năm 2026). Quyết định này về sau được xem là một trong những “cơ hội bị bỏ lỡ” lớn nhất trong lịch sử công nghệ.

Thành công đầu tiên và bài học về kinh doanh

Apple I là sản phẩm đầu tiên mang lại thành công ban đầu cho công ty. Dù không có vốn, Apple vẫn sản xuất 50 máy và bán hết trước khi phải thanh toán cho nhà cung cấp. Thỏa thuận “net 30 ngày” – cho phép trả tiền linh kiện sau 30 ngày đã trở thành bài học tài chính quan trọng đầu tiên của Steve Jobs.

Những người sáng lập ban đầu của Apple. Từ trái sang phải: Steve Wozniak, Steve Jobs, Ron Wayne.

Năm 1977, nhà đầu tư Mike Markkula tham gia, mang đến vốn và định hướng chiến lược. Ông xây dựng triết lý kinh doanh tập trung vào hai yếu tố: hiểu nhu cầu người dùng và tập trung vào số lượng sản phẩm hạn chế thay vì dàn trải.

Triết lý này tiếp tục ảnh hưởng đến Apple trong nhiều thập kỷ. Việc chú trọng trải nghiệm người dùng, thiết kế sản phẩm và cách trình bày đã trở thành đặc trưng của hãng. Ngay từ những năm đầu, Apple đã chú trọng đến bao bì và cách sản phẩm được giới thiệu, yếu tố vẫn được duy trì đến hiện tại.

Apple II và nền tảng cho sự tồn tại

Apple II là sản phẩm giúp công ty duy trì hoạt động trong giai đoạn đầu. Máy được thiết kế thân thiện với người dùng phổ thông nhưng vẫn cho phép mở rộng phần cứng, đáp ứng cả nhu cầu kỹ thuật.

Máy tính Apple II.

Sự kết hợp giữa dễ sử dụng và khả năng nâng cấp giúp Apple II thành công trên thị trường, tạo nền tảng tài chính để Apple vượt qua các thất bại sau đó như Apple III hay Lisa.

Giai đoạn biến động và sự trở lại của Steve Jobs

Trong thập niên 1980 và 1990, Apple trải qua nhiều biến động. Macintosh ra mắt năm 1984 không đạt thành công ngay lập tức. Mâu thuẫn giữa Steve Jobs và CEO John Sculley dẫn đến việc Jobs rời công ty và thành lập NeXT.

Sau nhiều năm khó khăn, Apple đứng trước nguy cơ phá sản. Năm 1997, công ty mua lại NeXT với giá 429 triệu USD, mở đường cho sự trở lại của Steve Jobs. Ông nhanh chóng tái cấu trúc Apple, loại bỏ nhiều sản phẩm và tập trung vào chiến lược “bốn ô” gồm máy tính để bàn và laptop cho người dùng phổ thông và chuyên nghiệp.

Quyết định này giúp Apple tập trung nguồn lực và tạo ra những sản phẩm mang tính bước ngoặt như iMac. Theo chia sẻ của nhà thiết kế Jony Ive, quá trình thiết kế iMac chỉ mất ba tuần nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc "cứu" công ty.

Triết lý thiết kế và sự nhất quán

Apple duy trì cách tiếp cận tập trung vào số lượng sản phẩm hạn chế và thiết kế chi tiết. Từ phần cứng đến bao bì, mọi yếu tố đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo trải nghiệm người dùng.

Nhà báo David Pogue nhận định rằng sứ mệnh của Apple gần như không thay đổi trong suốt 50 năm với sự tập trung cao độ vào sản phẩm cốt lõi.

CEO Apple - Tim Cook kỷ niệm 50 năm thành lập Apple.

Tuy nhiên, dưới thời CEO Tim Cook, Apple bổ sung thêm các yếu tố mới như trách nhiệm môi trường và chuỗi cung ứng toàn cầu. Công ty cũng tăng cường vai trò trong các vấn đề chính sách và hợp tác với chính phủ. Điều này đặc biệt quan trọng khi áp lực pháp lý ngày càng lớn đối với App Store và hoạt động kinh doanh quốc tế.

Apple hiện tại

Apple hiện hoạt động trong môi trường cạnh tranh và quản lý chặt chẽ hơn so với trước đây. Công ty phải đối mặt với các quy định về thị trường, thuế và quyền riêng tư tại nhiều quốc gia.

Dù vậy, cách tiếp cận quen thuộc của Apple vẫn được duy trì: không vội vàng tham gia xu hướng mới mà chờ đến khi công nghệ đủ hoàn thiện. Chiến lược này từng được áp dụng với iPod, iPhone và iPad và đang tiếp tục với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo.