Nhân viên “ma”, không làm gì vẫn nhận lương tiền tỷ mỗi năm

Nhà nghiên cứu của Stanford Yegor Denisov-Blanch đã chạy thuật toán, đánh giá chất lượng và số lượng kho lưu trữ mã của nhân viên trên GitHub, dựa trên công việc của hơn 50.000 nhân viên trên hàng trăm công ty.

Ông phát hiện ra rằng khoảng 9,5% "hầu như không làm gì cả". Denisov-Blanch gọi những người lao động này là "kỹ sư ma" - những kỹ sư phần mềm chỉ có năng suất bằng 10% hoặc thấp hơn mức trung bình của đồng nghiệp.

"Kỹ thuật phần mềm là một hộp đen", Denisov-Blanch cho biết. "Không ai biết cách đo lường hiệu suất của các kỹ sư phần mềm. Sẽ không công bằng khi ai đó thực hiện một thay đổi rất phức tạp chỉ với một dòng code lại bị xem nhẹ, còn người làm tính năng đơn giản với 1.000 dòng code lại được ngợi ca”.

Để giải quyết vấn đề này, ông Denisov-Blanch cho biết thuật toán của mình cố gắng xếp hạng cao cho những kỹ sư viết nhiều code nếu đáp ứng các yêu cầu bao gồm: có thể bảo trì, giải quyết vấn đề phức tạp và dễ triển khai.

Người đứng đầu cuộc “thanh trừng” những “nhân viên ma” là Elon Musk, người đã tuyên bố sa thải 80% nhân viên của Twitter sau khi mua lại công ty vào năm 2022. Twitter, hiện là X, dường như không gặp phải tình trạng ngừng hoạt động đáng kể hoặc gián đoạn dịch vụ sau khi cắt giảm nhân sự.

Tuy nhiên còn một nguyên nhân khác cho vấn đề này. Keith Rabois, một nhà đầu tư mạo hiểm kiêm Giám đốc điều hành PayPal thời kỳ đầu, cũng đã cáo buộc các công ty công nghệ lớn coi việc tuyển dụng là “thước đo phù phiếm”, cố tình tuyển dụng nhân tài dù không cần họ làm bất kỳ công việc gì chỉ để ngăn họ làm việc cho các công ty đối thủ. Nhận định trên được đưa ra trong một sự kiện được công ty tư vấn ngân hàng đầu tư Evercore tổ chức.

Ông cho rằng các tập đoàn lớn, chẳng hạn như Google, cố tình thuê nhiều kỹ sư và nhân tài công nghệ để ngăn họ cống hiến chất xám cho các công ty khác - một chiến lược được cho là “khá mạch lạc”. Điều đó có nghĩa là các kỹ sư này được quyền đến công ty, ngồi vào bàn, và không làm gì cả.

Câu chuyện về Madelyn Machado, cựu nhân viên Meta 34 tuổi, là ví dụ điển hình. Cho đến năm ngoái, cô gái này vẫn không biết liệu mình có đang làm việc có ích cho Meta hay không bởi sau khi gia nhập công ty vào tháng 9/2021, cô chỉ toàn dành phần lớn thời gian cho các cuộc họp nội bộ vô bổ. Công ty mẹ của Facebook và Instagram có nhiều nhân viên tuyển dụng đến nỗi họ không có việc để làm.

“Chúng tôi không tuyển dụng được nhân sự nào nhưng vẫn được trả lương”, Madelyn Machado nói và tiết lộ khoản tiền lương hàng năm lên tới 190.000 USD (gần 4,5 tỷ đồng).

Nhiều giám đốc điều hành thừa thận thời kỳ đại dịch rủng rỉnh tiền mặt đã thúc đẩy họ chiêu mộ nhiều nhân tài để tích trữ chất xám, ngay cả khi những nhân lực đó không cần đến. Có vị trí được trả tới 4,5 tỷ đồng/năm nhưng thực sự không có đóng góp gì nhiều.

Derrick McMillen, 32 tuổi, từng làm việc tại Facebook và Salesforce trước đại dịch. Chia sẻ với WSJ, anh cho biết các đồng nghiệp đa phần chỉ dành thời gian trên các trang web yoga và ăn trưa. Một số người còn đùn đẩy công việc.

“Kết quả của văn hóa doanh nghiệp đó là một nhóm những nhân viên lười biếng”, Derrick McMillen nói. Anh cho biết hiện mình đang đảm nhận vị trí Giám đốc kỹ thuật của Niche Protocol - một công ty truyền thông nhỏ mới thành lập nhưng làm việc có trách nhiệm.