Tổng điều tra kinh tế 2026: Khi những con số bắt đầu từ cơ sở kinh tế

Trong ngày ra quân ấy, chúng tôi có mặt tại thành phố Hải Phòng – một trong những địa phương được lựa chọn tổ chức lễ ra quân điểm. Ngay từ khi đặt chân tới thành phố, chúng tôi đã cảm nhận được không khí của cuộc tổng điều tra qua băng rôn, pano tuyên truyền trên các tuyến phố, đội xe máytuyên truyền sẵn sàng tỏa đi khắp các khu dân cư, khu sản xuất, kinh doanh. Hải Phòng bước vào ngày đầu tổng điều tra với nhịp độ khẩn trương nhưng trật tự, cho thấy sự chuẩn bị từ sớm và sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền các cấp.

Từ lễ ra quân đến từng quán nhỏ bên sông Cấm

Lễ ra quân Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được tổ chức tại phường Hồng Bàng. Khi hừng đông vừa lên, cái rét hơn 10 độ C vẫn còn vương trên những con phố ven sông Cấm, nhưng lực lượng tham gia lễ ra quân đã có mặt đầy đủ. Không khí trang trọng song không nặng về nghi thức, bởi tất cả đều hiểu rằng, sau lễ phát động, công việc chính sẽ bắt đầu ngay tại từng địa bàn dân cư, từng cơ sở kinh tế.

Đội xe tuyên truyền trước giờ xuất phát.

Tại lễ ra quân, TS.Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng  Cục Thống kê (Bộ Tài chính) nhấn mạnh: Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi mạnh mẽ, yêu cầu về dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời theo ngành, theo vùng và theo loại hình sở hữu trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia, Tổng điều tra kinh tế có ý nghĩa chiến lược đối với việc hoàn thiện hệ thống thông tin kinh tế quốc gia.  

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, ông Lê Trung Kiên  khẳng định Tổng điều tra kinh tế không đơn thuần là nhiệm vụ thống kê, mà là nhiệm vụ chính trị quan trọng giúp địa phương nhìn nhận đầy đủ hơn về cơ cấu kinh tế, quy mô sản xuất, mức độ chuyển đổi số và phân bố các cơ sở kinh tế trên địa bàn. Từ đó, thành phố có cơ sở khoa học để điều hành, xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển phù hợp với thực tiễn.

Ngay sau hiệu lệnh ra quân, các tổ điều tra nhanh chóng tỏa về địa bàn. Chúng tôi cùng một nhóm điều tra viên rời lễ ra quân, đi dọc tuyến Bến Bính – khu vực tập trung nhiều hộ kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ, gắn với sinh hoạt thường ngày của người dân địa phương.

Điểm dừng chân đầu tiên là quán cà phê Tuấn Tú, số 43 Bến Bính. Quán nhỏ, nằm sát mặt đường, quen thuộc với người dân quanh khu vực. Bà chủ quán – bà Tạ Thị Dương – đón đoàn điều tra bằng thái độ cởi mở. “Nghe đến hai chữ ‘điều tra’ thì ban đầu cũng có chút lo”, bà nói thật. “Nhưng khi các điều tra viên giải thích rõ mục đích, cách làm và quyền lợi của người cung cấp thông tin, tôi thấy yên tâm”.

Cuộc phỏng vấn diễn ra chậm rãi, đúng quy trình. Điều tra viên lần lượt đặt câu hỏi theo phiếu điện tử, vừa hỏi vừa giải thích để người được hỏi hiểu đúng nội dung cần cung cấp. Có những câu bà Dương phải dừng lại suy nghĩ, có chỗ nhờ điều tra viên hướng dẫn cách ước tính cho sát với thực tế kinh doanh. Không khí trao đổi mang đúng tinh thần hợp tác, không áp lực, không hình thức.

Khi người dân hiểu là đồng hành

“Mỗi số liệu mình cung cấp, dù nhỏ, cũng góp phần tạo nên bức tranh chung của nền kinh tế. Làm an thì ai cũng mong chính sách sát thực tế hơn, mà muốn vậy thì số liệu phải đúng, tôi đã hiều như thế”, bà Dương chia sẻ”.

Không chỉ ở quán cà phê Tuấn Tú, tại các hộ kinh doanh khác trên tuyến Bến Bính, dễ nhận thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của cả hai phía. Điều tra viên không chỉ “hỏi – ghi”, mà còn chủ động giải thích mục đích của cuộc điều tra, trách nhiệm bảo mật thông tin và quyền lợi của người cung cấp dữ liệu. Người dân, từ chỗ dè dặt, dần cởi mở hơn khi hiểu rằng những con số họ cung cấp hôm nay sẽ là căn cứ để xây dựng chính sách trong tương lai.

Đại diện một hộ sản xuất kinh doanh khác, chị Nguyễn Lan Anh bộc bạch: “thoạt ban đầu  khi mới nghe đến từ “điều tra”, nhiều người cũng băn khoăn lo lắng, không biết cung cấp những gì thông tin mình nói ra được sử dụng như thế nào. Nhưng khi được điều tra viên giải thích và hướng cụ thể, chúng tôi hiểu rằng mỗi con số mình cung cấp, dù là nhỏ, cũng góp phần tạo phản ánh đúng thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh của chính mình của cả nền kinh tế, tạo nên bức tranh chung về kinh tế của địa phương và của đất nước. Từ đó Nhà nước có cơ sở để xây dựng các chính sách phù hợp hơn, sát thực tế hơn, hỗ trợ tốt hơn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh”.

Thu dữ liệu vẽ bức tranh kinh tế, tạo quyết sách ngày mai

Ông Nguyễn Hoàng Việt - Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Bàng -  cho hay Phường Hồng Bàng đã chủ động triển khai các công việc chuẩn bị cho Tổng điều tra. Từ việc tuyên truyền tới từng tổ dân phố đến  phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, lập bảng kê các cơ sở kinh tế,lựa chọn và tập huấn điều tra viên để cuộc tổng điều tra diễn ra đúng phương án, đúng tiến độ và đạt chất lượng cao nhất. Điều này chúng tôi đã cảm nhận được ngay trong ngày đầu ra quân, khi các tổ điều tra nắm chắc địa bàn, tiếp cận cơ sở một cách chủ động, bài bản.

Lực lượng điều tra viên cũng nhận thức rõ vai trò “cầu nối” của mình giữa cơ quan thống kê và các cơ sở kinh tế (ảnh minh họa).

“Áp lực lớn nhất không phải là khối lượng công việc, mà là làm sao để người dân hiểu đúng, hiểu đủ về mục đích của cuộc tổng điều tra”, chị Đỗ Thị thu Huyền, điểu tra viên chia sẻ.

Mỗi câu hỏi được đặt ra, mỗi thông tin được ghi nhận không chỉ là dữ liệu, mà là nền tảng để hình thành những con số thống kê có ý nghĩa đối với nền kinh tế quốc gia. Ý thức trách nhiệm ấy thể hiện qua sự cẩn trọng trong từng cuộc phỏng vấn, sự kiên nhẫn khi giải thích cho người dân và sự tuân thủ chặt chẽ quy trình nghiệp vụ. Thông tin có đầy đủ, chính xác hay không phụ thuộc rất nhiều vào sự giải thích rõ ràng, thái độ làm việc và sự tin tưởng mà điều tra viên tạo được với người được hỏi.

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Những dữ liệu được thu thập từ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, đơn vị sự nghiệp hay cơ sở tôn giáo – tín ngưỡng sẽ là đầu vào quan trọng cho việc biên soạn các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, trong đó có GDP và GRDP, đồng thời phục vụ công tác hoạch định chính sách ở cả Trung ương và địa phương.

Nhưng trước khi trở thành những con số trong báo cáo, dữ liệu của Tổng điều tra bắt đầu từ những cuộc trò chuyện rất đời thường – như buổi làm việc tại một quán cà phê nhỏ bên sông Cấm, nơi người kinh doanh kiên nhẫn trả lời từng câu hỏi, và điều tra viên cẩn trọng ghi nhận từng thông tin. Chính từ những lát cắt ấy, bức tranh kinh tế quốc gia mới dần được ghép lại một cách đầy đủ và chân thực.

Hoàng Tuân

Chính sách phát triển năng lượng sạch cho khu công nghiệp

Hội thảo "Chiến lược phát triển năng lượng sạch và khung đầu tư cho các Khu Công nghiệp cấp tỉnh", do Vụ Tài chính...