Công trình kinh điển về lịch sử tôn giáo Trung Quốc trong thế kỷ XX

Cuốn sách “Đạo giáo và các tôn giáo Trung Quốc” được giới nghiên cứu xem là một trong những công trình kinh điển về lịch sử tôn giáo Trung Quốc trong thế kỷ XX của học giả Henri Maspero (1883–1945). Lần phát hành ấn bản mới 2026 này, dựa trên bản in năm 2000 với định hướng biên tập tôn trọng tối đa bản dịch của cố dịch giả Nguyễn Kiến Giang (ở lần xuất bản trước sử dụng bút danh Lê Diên).

Cuốn sách gồm chín phần lớn, tập hợp những bài nghiên cứu quan trọng của tác giả nhằm đem lại cho người đọc một cái nhìn bao quát và có hệ thống về đời sống tinh thần của một nền văn minh lâu đời. Mở đầu là quá trình hình thành và phát triển của các truyền thống tôn giáo lớn tại Trung Quốc như Đạo giáo, Phật giáo và Khổng giáo, qua đó phác họa bức tranh tổng thể về đời sống tín ngưỡng của một nền văn minh lâu đời. Tiếp theo, Henri Maspero khảo sát hệ thống thần thoại, tín ngưỡng dân gian và mối quan hệ giữa tôn giáo với đời sống xã hội, cho thấy các thực hành tín ngưỡng không tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó với cấu trúc cộng đồng và lịch sử phát triển của xã hội Trung Hoa. 

Công trình kinh điển về lịch sử tôn giáo Trung Quốc trong thế kỷ XX - 1

Bên cạnh phần khái quát, Henri Maspero cũng đi sâu vào nghiên cứu những chuyên khảo quan trọng về quá trình Phật giáo du nhập vào Trung Quốc, sự phát triển của Đạo giáo thời Lục Triều, tư tưởng của nhóm Trúc Lâm Thất Hiền, lịch sử Đạo giáo trong những thế kỷ đầu Công nguyên, hệ thống thần linh Đạo giáo và các phương pháp tu dưỡng, dưỡng sinh cổ truyền. Cách tổ chức này giúp người đọc vừa có được cái nhìn hệ thống về lịch sử tôn giáo Trung Hoa, vừa tiếp cận những nghiên cứu chuyên sâu về Đạo giáo – lĩnh vực đã làm nên vị thế của Henri Maspero. 

Một trong những đóng góp nổi bật của công trình là cách lý giải tính liên tục của đời sống tôn giáo Trung Quốc. Theo tác giả, dù trải qua nhiều biến đổi xã hội và chính trị, các tín ngưỡng mới thường được hòa nhập vào khuôn khổ cũ thay vì phá vỡ hoàn toàn truyền thống. Chính đặc điểm ấy tạo nên sự bền vững của đời sống tinh thần Trung Hoa, nơi quá khứ không biến mất mà luôn hiện diện dưới những hình thức biến đổi. 

Tác giả cũng dành nhiều trang khảo cứu tôn giáo thời cổ, từ tục thờ cúng tổ tiên, thờ Thổ thần đến các nghi lễ nông nghiệp gắn với chu kỳ sản xuất. Những thực hành này không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn phản ánh cấu trúc xã hội, từ gia đình, làng xã đến lãnh địa và quốc gia. Tôn giáo, vì vậy, không tồn tại tách rời mà gắn chặt với đời sống cộng đồng và trật tự xã hội. 

Bên cạnh đó, cuốn sách cũng làm rõ sự đa dạng của các hình thức tín ngưỡng dân gian, các lễ hội và nghi thức tập thể. Những yếu tố này thể hiện một đời sống tôn giáo phong phú, trong đó nhu cầu tinh thần của con người được đáp ứng thông qua các sinh hoạt cộng đồng, các nghi lễ gia đình và các tín ngưỡng nghề nghiệp. Tác giả nhấn mạnh rằng phần lớn người dân không thuộc riêng một tôn giáo nhất định, mà thực hành tín ngưỡng theo nhiều hình thức đan xen. 

Đặc biệt, công trình dành nhiều chú ý cho Đạo giáo, một lĩnh vực từng ít được nghiên cứu một cách hệ thống. Việc tiếp cận kho tư liệu đồ sộ của Đạo tạng đặt ra nhiều khó khăn, nhưng cũng mở ra khả năng hiểu rõ hơn về nguồn gốc, kinh sách và thực hành của truyền thống này. Qua đó, cuốn sách góp phần làm sáng tỏ vị trí của Đạo giáo trong tương quan với các trào lưu tư tưởng và tôn giáo khác. 

Ngoài giá trị nghiên cứu chuyên sâu, sách còn có ý nghĩa như một tài liệu nhập môn, giúp người đọc tiếp cận những vấn đề cơ bản của tôn giáo Trung Quốc, đồng thời gợi mở những hướng tìm hiểu sâu hơn. Chính sự kết hợp giữa tính khái quát và chiều sâu học thuật đã làm nên giá trị bền vững của công trình này. 

Trong bối cảnh hiện nay, khi việc tìm hiểu các truyền thống tư tưởng phương Đông ngày càng được quan tâm, cuốn sách này vẫn giữ nguyên ý nghĩa như một nhịp cầu nối giữa học thuật và độc giả phổ thông. Không chỉ giúp nhận diện những đặc trưng cơ bản của tôn giáo Trung Quốc, tác phẩm còn gợi mở cách tiếp cận rộng hơn đối với các vấn đề văn hóa và lịch sử của khu vực. 

Ấn bản lần này hi vọng sẽ được đón nhận như một tài liệu tham khảo đáng tin cậy, đồng thời khơi gợi thêm nhiều suy tư và khám phá nơi người đọc trên hành trình tìm hiểu thế giới tinh thần phong phú của phương Đông.

Sách thuộc Tủ sách Khoa học – Tôn giáo của Omega Plus.

Henri Maspero (1883-1945) Nhà Hán học, Việt Nam học và Đông phương học lỗi lạc người Pháp. Ông là một trong những người phương Tây tiên phong nghiên cứu về Đạo giáo và phần lớn các nghiên cứu của Maspero về Đạo giáo đã được tập hợp trong Le taoïsme et les religions chinoises (Đạo giáo và các tôn giáo Trung Quốc).

Thùy Linh

Tin liên quan

Tin mới nhất

Y tế Việt Nam có sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên “về đích” sớm, hoàn tất chuyển giao công nghệ toàn diện từ Nhật Bản

Y tế Việt Nam có sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên “về đích” sớm, hoàn tất chuyển giao công nghệ toàn diện từ Nhật Bản

Ngày 9/11, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn Grandsoul công bố hoàn tất chuyển giao độc quyền công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch từ Nhật Bản, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các lãnh đạo cấp cao Việt Nam - Nhật Bản. Hoạt động chuyển giao mở thêm cơ hội nghiên cứu, phát triển các ứng dụng y học tái tạo và trị liệu tế bào tron

Tây Ninh - Bản giao hưởng của tâm linh, sinh thái và lịch sử

Tây Ninh - Bản giao hưởng của tâm linh, sinh thái và lịch sử

Từ vẻ đẹp hùng vĩ của núi Bà Đen, không gian kiến trúc độc đáo của Tòa Thánh Cao Đài đến những cánh rừng xanh thẳm, mặt hồ mênh mang và những địa danh ghi dấu lịch sử, Tây Ninh mở ra hành trình khám phá giàu cảm xúc, nơi các giá trị tâm linh, thiên nhiên và văn hóa cùng hòa quyện. Mỗi điểm đến mang một sắc thái riêng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn của vùng đất giàu truyền thống,

Âm nhạc đương đại lan tỏa giá trị văn hóa Việt

Âm nhạc đương đại lan tỏa giá trị văn hóa Việt

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, các sản phẩm âm nhạc góp phần tôn vinh sự đa dạng văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, khẳng định sức sống của giá trị truyền thống trong xã hội hiện đại, theo TTXVN.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ khánh thành các công trình tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ khánh thành các công trình tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào

Báo Đại biểu Nhân dân đưa tin, sáng 8/11, tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân Nguyễn Thị Thanh Nga cùng Đoàn công tác đã dự Lễ khánh thành các công trình, dự án kỷ niệm 81 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2027), 80 năm Ngày Quốc hội thông qua bản Hiến

Đưa nghệ thuật Tuồng - Chèo - Cải lương đến gần hơn với công chúng

Đưa nghệ thuật Tuồng - Chèo - Cải lương đến gần hơn với công chúng

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam sẽ giới thiệu chương trình nghệ thuật đặc biệt “Tam Sắc”, quy tụ ba loại hình sân khấu truyền thống Tuồng - Chèo - Cải lương trong chuỗi 2 đêm diễn 21 và 24/11/2026, Cổng thông tin điện tử Bộ VHTTDL thông tin.

Bắc Ninh: Từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng

Bắc Ninh: Từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng

Cổng thông tin điện tử bộ VHTTDL cho biết, UBND thành phố Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án số 17-ĐA/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tổng thể phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, phát huy giá trị văn hóa, di sản, từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương.