Thơ cô giáo Hoàng Ngọc Mai: Món quà yêu thương tặng bé

Tôi cầm trên tay hai tập thơ của cô giáo Hoàng Ngọc Mai "Bài thơ hạnh phúc", "Lời mẹ lời cô" còn thơm mùi giấy in, có quyết định xuất bản ngày 19/8/2026, thấy lòng thật nhiều cảm xúc. Hai tập thơ là món quà quý của cô giáo - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Trường Liên cấp Alfred Nobel, đồng thời là nhà thơ, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam - cùng những bức tranh minh họa ấn tượng của họa sĩ Hải Kiên, được tác giả, họa sĩ, nhà trường ANS và NXB Kim Đồng dành tặng các bé yêu nhân dịp đầu năm học mới.

Thơ là tiếng hát cất lên bởi trái tim con người yêu cái đẹp. Người đọc sẽ thấy ở hai tập thơ một tâm hồn tinh tế, trẻ trung, tình yêu sâu đằm với học trò, mái trường, con người và thiên nhiên thân thuộc qua lời thơ giản dị.

Thơ cô giáo Hoàng Ngọc Mai: Món quà yêu thương tặng bé - 1

Cô giáo Hoàng Ngọc Mai - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Trường Liên cấp Alfred Nobel, đồng thời là nhà thơ, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 

Hình ảnh ngôi trường thân yêu

Hình ảnh mái trường thân quen, giản dị mà tuổi thơ ai cũng đã đi qua, trong thơ cô mang nét riêng trong cảm xúc. Đó là tiếng trống trường, là buổi chào cờ trang nghiêm dưới lá quốc kỳ: “Tiếng trống trường đã điểm/ Chúng em đứng trang nghiêm/ Chào mừng năm học mới/ Hát Quốc ca linh thiêng…”.

Đó còn là hoa phượng rực rỡ nhưng ngơ ngác, bâng khuâng vì những ngày hè vắng bóng học sinh mùa dịch bệnh: “Sân trường phượng nở nhớ thương/ Học trò vắng bóng phượng đương vào mùa/… Mùa thi đành phải lỡ làng/ Cô trò đành phải dở dang tiếng chào” (Hoa phượng nhớ thương).

Bài thơ Hôm nay bé bị ốm nói về tâm trạng của em bé bị ốm không thể đến trường. Bé nhớ cô, nhớ lớp, nhớ cả bác lao công: “Ngày ngày bé vẫn thấy/ Bàn tay bác gầy gầy// Bé nhớ bài học hay/ Nhớ lời thầy cô dạy/ Chăm ngoan và học giỏi/ Sẽ thay đổi cuộc đời”.

Hình ảnh thầy cô thân thương in đậm trong những bài thơ về mái trường. Đó là người cô dạy học trò hát Quốc ca, là mỗi bài thầy cô giảng, ánh mắt mong chờ khi mùa hè vắng bóng đàn em và sự tri ân của học trò khi trưởng thành: “Em giờ vẫn nhớ lời thương/ Lời yêu lời giận còn vương nơi này/ Học trò bao lứa đổi thay/ Nhưng lòng mãi nhớ cô thầy chẳng quên”.

Những bài học về lịch sử, cách kinh doanh nho nhỏ, sự trân quý từng hạt thóc thấm mồ hôi của bác nông dân, tình yêu cây cỏ, ý thức giữ vệ sinh môi trường… cũng được đưa vào thơ một cách tự nhiên, đảm nhận chức năng giáo dục nhẹ nhàng.

Thiên nhiên được diễn tả bằng con mắt trẻ thơ, bằng tình yêu cuộc sống hồn hậu. Khi bắt đầu quan sát thế giới xung quanh, trẻ có biết bao câu hỏi dành cho bà, cho mẹ, cho cô để chờ lời giải đáp. Những sự vật như mặt trời, mặt trăng, gió, biển, sóng… khiến bé tò mò:

“Mẹ ơi tại sao

Nước biển lại mặn

Bọt biển màu trắng

Mà nước lại xanh

Thuyền không biết bay

Cánh buồm vẫn gọi

Có phải rượu đâu

Mà người say sóng…”

(Mẹ ơi tại sao)

Cô giáo - nhà thơ đã gửi gắm những trải nghiệm tuổi thơ của mình, hóa thân vào tuổi thơ để nhìn cỏ cây, con vật. Mỗi bài thơ là một bài học dạy bé quan sát thế giới tự nhiên, gửi gắm những nhận thức bổ ích và tình yêu vạn vật bằng ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, dễ nhớ.

Những con vật quen thuộc trong mỗi gia đình ở thành phố hay những miền quê xa xôi cũng được quan sát khá thú vị. Đó là Mèo con ngủ gật, Em nuôi một chú cún con, những chú Chuồn chuồn ngô, Chuồn chuồn kim, Chuồn chuồn ớt, những cô chẫu chuộc trong lời kể của bà.

Chú gà con tách vỏ từ quả trứng tròn hiện lên thật dễ thương: “Hạt cườm long lanh mắt/ Bao ngày em chờ đợi/ Trứng gà mẹ nở ra/ Để hôm nay gặp gỡ/ Ôi như một giấc mơ”. Với chú hươu sao, tác giả lại quan sát những đặc điểm riêng: “Bé nhớ mẹ bảo/ Hươu đực có sừng/ Đốm vàng trên lưng/ Như ông sao sáng…”.

Trong thơ còn có dấu ấn của miền quê trung du qua Cây chay của bà, Con bìm bịp thông minh - những hình ảnh trẻ em thành phố ít gặp: “Đừng bắt bìm bịp nữa/ Các bạn ơi hứa cùng/ Để nó về nhà được/ Bìm bịp là bạn chung”.

Thơ cô giáo Hoàng Ngọc Mai: Món quà yêu thương tặng bé - 2

Hai tập thơ của cô giáo Hoàng Ngọc Mai "Bài thơ hạnh phúc", "Lời mẹ lời cô"

Tình yêu Tổ quốc, quê hương, tình cảm gia đình sâu đậm

Tổ quốc với bé thơ là lá cờ màu đỏ, là những giờ đầu tuần bé hát Quốc ca. Quê hương là miền quê riêng yêu dấu: “Ai cũng có một quê hương/ Sinh ra để nhớ để thương để về/ Cội nguồn gốc rễ là quê/ Dẫu đi trăm ngả mải mê nơi nào”.

Quê hương hiện dần trong từng nét vẽ của bé: “Cây đa bên nước ngôi đền/ Ở trong mắt bé hiện lên bốn mùa/ Cỏ cây hoa lá lạ chưa/ Ông bà bố mẹ nắng mưa tảo tần…/ Ngôi trường gió hát lời ru/ Bé say sưa vẽ Trung thu rước đèn”.

Trong hai tập thơ thấm đẫm tình yêu ông bà, cha mẹ, anh em, tình cảm gia đình. Hình ảnh ông nội, bà nội gần gũi, thân yêu xuất hiện nhiều trong thơ, ngay từ những nhan đề: Con cảm ơn bà, Cháu giúp bà nhé, Mừng sinh nhật bà nội. Ông nội trong mắt cháu: “Ông nội ít nói/ Chỉ cười thật lâu/… Ông nội cao gầy/ Đôi khi cháu thấy/ Tóc ông như mây/ Giống ông tiên đấy”.

Lời ru của mẹ trở đi trở lại tha thiết, xúc động: “Mẹ ru con ngủ/ Tiếng suối vang xa/ Tiếng đàn của đá/ Tiếng thở của hoa/… Mẹ ru con ngủ/ Tiếng ru dặm dài/ Con ơi yên giấc/ Bình minh sớm mai” (Mẹ ru con ngủ).

Khi ru con, tâm tình của mẹ được bay bổng: “Mẹ ru con ngủ vành nôi/ Để cha đi hái mặt trời về treo/ Để cha gọi gió về theo/ Cho con trọn giấc trong veo rạng ngời”. Khi con ở gần, mẹ chăm chút giấc ngủ, bữa ăn; khi con đi xa, lòng mẹ thăm thẳm nỗi nhớ mong, dõi theo con trên mỗi bước đường: “Con đi ngàn dặm/ Mẹ lo muôn điều/ Chân trời góc bể/ Mắt mẹ dõi theo…” (Bài thơ hạnh phúc).

Biện pháp nghệ thuật đa dạng, phù hợp với trẻ em, cái nhìn hồn nhiên, tươi mới

Thể thơ bốn chữ, năm chữ là thể thơ chủ đạo được sử dụng trong hai tập thơ, phù hợp với thơ cho trẻ em. Nhiều bài có dáng dấp những bài đồng dao xinh xắn để trẻ có thể diễn xướng khi tổ chức trò chơi, tham gia hoạt động đố hỏi theo nhóm ở sân trường hay góc sân nhà. Thơ lục bát với âm điệu dịu dàng hợp với lời thủ thỉ, khúc hát ru và lời khuyên nhủ nhẹ nhàng.

Hình ảnh, ngôn ngữ thơ tươi sáng, giản dị. Ở nhiều bài thơ là những bài học nhận thức, tình cảm về tình yêu con người, thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường. Qua thơ, trẻ vừa tiếp nhận những hiểu biết phù hợp với lứa tuổi, vừa được nuôi dưỡng tình cảm và khả năng cảm nhận cái đẹp. Thơ cô giáo Hoàng Ngọc Mai vì thế thực hiện chức năng giáo dục một cách nhẹ nhàng.

Tôi thật sự ngạc nhiên và xúc động trước tình yêu mà cô giáo - nhà thơ dành cho thơ, mái trường và học sinh dù cô bận nhiều công việc. Hoàng Ngọc Mai từng kinh qua nhiều lĩnh vực, vị trí khác nhau: Giám đốc Chi nhánh Công ty Du lịch Dịch vụ Dầu khí Hải Phòng, Phó Giám đốc một công ty du lịch thuộc Tổng cục Du lịch Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc Công ty SOVILACO.

Từ 20 năm nay, cô trở về với sự nghiệp giáo dục để tiếp tục ước mơ được làm cô giáo, cùng bạn bè, người thân xây dựng Hệ thống Giáo dục Quốc tế, nay là Trường Liên cấp ANS.

Hoàng Ngọc Mai nói: “Lĩnh vực giáo dục đã ‘níu’ chân tôi và tôi thấy thực sự hạnh phúc”. Niềm vui với nghề giáo, năng khiếu văn chương và tình yêu dành cho trẻ nhỏ đã đi vào những sáng tác của cô.

Tôi rất đồng cảm và trân trọng lời tác giả viết trong tập thơ: “Đây là những sáng tác đầu tiên tôi viết cho thiếu nhi và trân trọng dành tặng các em… Tâm hồn trẻ nhỏ không chỉ cần được nuôi dưỡng bằng những kiến thức khoa học mà còn cần được nuôi dưỡng bằng cái đẹp, bằng lòng nhân ái và bằng thơ ca. Tôi mong những vần thơ ấy sẽ theo lời ru của mẹ, câu chuyện kể của bà, vòng tay yêu thương của cha và lời dạy ân cần của cô giáo, gieo vào tâm hồn trẻ thơ tình yêu thiên nhiên và niềm vui sống”.

PGS.TS Phạm Thu Yến

Tin liên quan

Tin mới nhất