Lần đầu tiên Việt Nam triển khai nghiên cứu phát hiện sớm bệnh Alzheimer

Thông tin được công bố trong lễ ký kết ngày 6/2 giữa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Bệnh viện Lão khoa Trung ương về chương trình hợp tác toàn diện trong lĩnh vực phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý sa sút trí tuệ, Alzheimer ở người cao tuổi. Hợp tác được đánh giá có thời gian thực hiện lâu nhất tại Việt Nam khi tập trung vào các bệnh sa sút trí tuệ với thời gian theo dõi kéo dài tới 10 năm với quy mô rất lớn khi tuyển bệnh trên tất cả cơ sở của hai bệnh viện này tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Lễ ký kết giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Trọng tâm của hợp tác là 2 bệnh viện cùng nghiên cứu triển khai xét nghiệm biomarkers - phương pháp xét nghiệm máu công nghệ hiện đại hàng đầu và mới được thực hiện tại các trung tâm khoa học thần kinh, bệnh viện lớn trên thế giới giúp phát hiện các dấu ấn sinh học của Alzheimer từ rất sớm và trong suốt quá trình điều trị hoặc bệnh tiến triển. Do đó, đây sẽ là phương pháp chẩn đoán dễ thực hiện, độ chính xác cao và có khả năng áp dụng trong việc chẩn đoán sớm cho cộng đồng để phát hiện sớm, kiểm soát sớm bệnh Alzheimer - căn bệnh sẽ có tới 150 triệu người mắc vào năm 2050 - theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Hiện, phương pháp chẩn đoán đặc hiệu vẫn dựa trên triệu chứng lâm sàng hoặc xét nghiệm biomarkers từ dịch não tuỷ của người bệnh, tức là phải thực hiện thủ thuật xâm lấn chọc não tuỷ với nguy cơ biến chứng cao.

Trung tâm Xét nghiệm, BVĐK Tâm Anh trang bị hệ thống máy tự động cho các xét nghiệm sinh hóa - miễn dịch, huyết học, vi sinh, sinh học phân tử cơ bản và chuyên sâu, hiện đại. Ảnh:BVĐK Tâm Anh.

Xét nghiệm này, có vai trò tương tự như xét nghiệm cholesterol trong phòng ngừa bệnh tim mạch. Cụ thể, thông qua các chỉ số như p-tau217, Amyloid beta 1-42 và các tỷ số sinh học liên quan, bác sĩ có thể nhận diện quá trình bệnh sinh ngay từ giai đoạn rất sớm. Đồng nghĩa, giai đoạn người bệnh mới chỉ có biểu hiện suy giảm nhận thức nhẹ hoặc thậm chí chưa có triệu chứng rõ ràng.

Do đó, khi triển khai xét nghiệm bằng máu để chẩn đoán sớm hoặc hỗ trợ điều trị, sẽ mang lại giá rất lớn cho ngành y tế cũng như mỗi người bệnh và gia đình khi có thể thực hiện tầm soát thông qua xét nghiệm máu đơn giản tương tự như xét nghiệm máu đánh giá cholesterol để phòng ngừa và điều trị nhiều bệnh tim mạch.

GS.TS Phạm Thắng, Cố vấn cao cấp Bệnh viện Lão khoa Trung ương nhận định, chỉ với một biomarkers trong máu, xét nghiệm đơn giản trong vài phút có thể dự báo nguy cơ Alzheimer trước 20 năm, đây sẽ là một cuộc cách mạng y khoa.

Phát biểu tại lễ ký kết, TS.BS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, đánh giá cao tinh thần sẵn sàng đồng hành, đầu tư cho nghiên cứu khoa học, trách nhiệm xã hội của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. “Trên thực tế, không có nhiều đơn vị y tế ngoài công lập sẵn sàng tham gia và đầu tư cho nhiệm vụ mang tính nghiên cứu dài hạn. Tuy nhiên, nếu không nghiên cứu thì chúng ta sẽ không thể có dữ liệu khoa học để phát triển” ông khẳng định.

Theo PGS.TS Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, hợp tác lần này là bước đi chiến lược, thể hiện cam kết lâu dài, bền vững trong lĩnh vực điều trị bệnh sa sút trí tuệ. “Phát hiện sớm và can thiệp sớm giúp làm chậm tiến triển bệnh, giảm thời gian phụ thuộc chăm sóc, giảm chi phí y tế dài hạn và quan trọng nhất là nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi”, ông nhấn mạnh.

Hệ thống máy chụp CT Somatom Force VB30 (Đức) hơn 100.000 lát cắt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát hiện tổn thương siêu nhỏ. Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Sự kết hợp giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương, một đơn vị đầu ngành về chăm sóc người cao tuổi và Hệ thống BVĐK Tâm Anh là hệ thống y tế tư nhân công nghệ cao, được đánh giá là mô hình hợp tác công - tư tiêu biểu, tiên phong trong quản lý bệnh lão khoa. Song song hợp tác nghiên cứu xét nghiệm máu, hai đơn vị cùng nghiên cứu điều trị, đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các liệu pháp hiện hành và mới, đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về lão khoa và thần kinh.

Ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT Hệ thống BVĐK Tâm Anh, dự án thể hiện quyết tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ cao, đưa y tế Việt Nam bắt kịp thế giới về những vấn đề mới mang tính thời đại. Hợp tác sẽ phát huy được thế mạnh của cả y tế tư nhân và công lập nhằm đem lại giá trị lớn cho xã hội, không chỉ với bệnh Alzheimer mà còn có thể mở rộng hơn ở nhiều bệnh lý, lĩnh vực chăm sóc sức khỏe khác.

Dự kiến, dự án sẽ chính thức thu tuyển người bệnh xét nghiệm tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội và Tâm Anh thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 4 năm 2026.

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh dẫn đầu trong ứng dụng công nghệ hiện đại phục vụ chăm sóc sức khỏe người dân.

Việt Nam đang là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tuổi thọ trung bình đạt khoảng 73 tuổi, nhưng có tới 14 năm sống chung với bệnh tật. Người cao tuổi thường mang cùng lúc 3-6 bệnh nền, trong đó Alzheimer và sa sút trí tuệ ngày càng trở thành gánh nặng lớn, không chỉ cho y tế mà cho từng gia đình.

Công nghệ Neuro-MSX (Nga) điều trị hiệu quả đau đầu, mất ngủ, rối loạn lo âu… Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Tổng chi phí xã hội cho sa sút trí tuệ năm 2019 đã lên tới 1.300 tỷ USD và có thể vượt 2.800 tỷ USD vào năm 2030, trở thành gánh nặng khổng lồ cho mọi quốc gia. Tại Việt Nam, nghiên cứu cho thấy khoảng 4,5% người trên 60 tuổi mắc sa sút trí tuệ, và tỷ lệ này tăng nhanh theo độ tuổi. Tuy nhiên, con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều, bởi phần lớn các trường hợp chưa được chẩn đoán sớm hoặc bị bỏ sót.