Hành trình nói thật bằng thơ của Đỗ Quảng

Chương trình giao lưu – tọa đàm “Những lời nói thật” của nhà thơ Đỗ Quảng.

Phát biểu tại chương trình, nhà văn – nhà báo Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật khẳng định, Đỗ Quảng là một nhà báo lão thành, một cây bút phóng sự xuất sắc của Báo Nhân Dân, người đã dành trọn đời cầm bút cho sự thật và những vấn đề cốt lõi của đời sống xã hội. Theo ông Hoàng Dự, tập thơ Những lời nói thật không phải là sự giãi bày cảm xúc riêng tư đơn lẻ, mà là một diễn ngôn mang tính đối thoại, đặt người đọc trước những câu hỏi không dễ né tránh: sống thế nào cho ngay thẳng, viết thế nào cho trung thực, và đối diện với chính mình ra sao trong những biến động của đời sống hôm nay.

“Chính từ tinh thần ấy, Thời báo Văn học nghệ thuật tổ chức buổi giao lưu – tọa đàm này như một không gian mở để chia sẻ, đối thoại và lan tỏa những giá trị nhân văn mà tập thơ gợi ra; qua đó, khơi dậy ý thức tự soi, tự sửa, nuôi dưỡng trách nhiệm xã hội của người cầm bút cũng như của mỗi công dân trong đời sống đương đại”, nhà văn – nhà báo Hoàng Dự nhấn mạnh.

Nhà văn – nhà báo Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật phát biểu tại chương trình.

Chia sẻ tại buổi giao lưu về cơ duyên đến với thơ ca, nhà báo – nhà thơ Đỗ Quảng nói bằng giọng trầm lắng và chân thành: “Trong hành trình cầm bút của tôi, thơ đến rất muộn, nhưng lại hết sức tự nhiên”. Sau một đời làm báo, với biết bao chuyến đi, bao nhân vật, bao câu chuyện và cả những kỷ niệm khó quên gắn với nghề, ông đã từng nghĩ rằng đời viết của mình đã khép lại cùng những trang phóng sự. Khi ấy, ông không có ý định làm thơ, càng không muốn tự nhận mình là một nhà thơ, bởi với ông, thơ là một địa hạt khắt khe và đòi hỏi sự dấn thân rất khác.

Tuy nhiên, theo tác giả Đỗ Quảng, khi ý thức rõ hơn rằng thời gian không còn nhiều, những ký ức tưởng như đã lắng xuống lại lần lượt trở về, thôi thúc ông phải ghi chép, phải giữ lại. Và thơ đến như một lựa chọn tự nhiên, giản dị nhất. Ông làm thơ không phải để “trình làng” hay khẳng định mình ở một vai trò mới, mà để viết lại những kỷ niệm, những lát cắt của đời sống và nghề nghiệp đã đi qua, như một cách lưu giữ đặc biệt cho chính bản thân mình.

Nhà báo – nhà thơ Đỗ Quảng chia sẻ về cơ duyên đến với thơ.

Nhà thơ Đỗ Quảng chia sẻ thêm, trong vòng bốn năm, ông liên tiếp cho ra đời ba tập thơ, một nhịp độ sáng tác mà chính ông cũng không ngờ tới. Điều khiến ông xúc động là các tập thơ đều được bạn đọc đón nhận, nhanh chóng bán hết và được tái bản. Với ông, đó không chỉ là niềm vui nghề nghiệp, mà còn là sự động viên lớn lao, cho thấy những “lời nói thật” mộc mạc, không tô vẽ ấy vẫn tìm được sự đồng cảm. Từ sự khích lệ đó, tác giả bày tỏ mong muốn tiếp tục còn đủ sức khỏe, đủ thời gian để viết và để những tập thơ của mình có thể được tái bản thêm nữa, như một cách kéo dài cuộc đối thoại chân thành giữa người viết và bạn đọc.

“Những lời nói thật” là kết tinh của cả một đời sống và một đời cầm bút trung thực, dấn thân của tác giả Đỗ Quảng.

Đặt vấn đề từ một cái nhìn khái quát về diện mạo thơ đương đại hôm nay, nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng cho rằng, thơ hiện nay có thể chia thành nhiều dạng: có loại thiên về thử nghiệm, chủ yếu phục vụ nghiên cứu; có loại phổ biến trên không gian mạng, đáp ứng nhu cầu biểu đạt tức thời; và có một kiểu thơ tuy không nhiều, nhưng đáng trân trọng, đó là thơ chân - thơ trơn, là thơ phát khởi từ đáy lòng, có khả năng tạo nên sự đồng vọng nơi người đọc.

Từ cách phân loại ấy, nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng cho biết ông nghĩ nhiều đến thơ của Đỗ Quảng: “Trong vòng bốn năm ngắn ngủi, ở độ tuổi đã cao, sức khỏe hạn chế, Đỗ Quảng vẫn liên tiếp cho ra đời ba tập thơ – một nhịp sáng tác hiếm gặp, vượt ra ngoài những quy luật thông thường của đời sống văn chương. Đây không phải là sự ‘viết chơi’, càng không phải là thơ làm theo phong trào, mà là kết quả của một nội lực tinh thần mạnh mẽ, được tích tụ từ cả một đời sống và một đời nghề”.

Nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, khi phần lớn các tập thơ được in ra chủ yếu để làm quà tặng, thì trường hợp của Những lời nói thật là một hiện tượng đáng chú ý. Chỉ trong vài tháng, tập thơ đã được tái bản lần thứ hai, cho thấy sự đón nhận thực sự của công chúng đọc. Và theo ông, đây chính là minh chứng cho giá trị của sự thật trong thơ Đỗ Quảng – một thứ sự thật không ồn ào, không lên gân, mà lặng lẽ, thẳng thắn và bền bỉ.

Nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng phát biểu đề dẫn tại tọa đàm.

Nhà văn Nguyễn Trọng Tân cũng cho rằng, với bề dày vốn sống, kinh nghiệm nghề nghiệp và sự từng trải hiếm có, Đỗ Quảng đã thừa bản lĩnh, lòng dũng cảm và cả sự khôn khéo để nói ra những sự thật không dễ nói – những điều mà rất nhiều người biết, nhưng không phải ai cũng dám cất lời.

Theo ông, khi bước sang địa hạt thơ ca, Đỗ Quảng mang theo toàn bộ hành trang của một đời người đã sống đủ, biết đủ và đau đủ những biến động của nhân tình thế thái. Ở đó, không chỉ có sự từng trải, mà còn có một nỗi cô đơn lớn, thậm chí phảng phất cảm giác bất lực trước những nghịch lý của đời sống đương đại – nơi thói đời nhố nhăng, trắng đen lẫn lộn, chân giả đôi khi khó phân định.

Tuy nhiên, vượt lên trên mọi nỗi buồn, mọi day dứt cá nhân, điều đọng lại rõ nhất trong thơ Đỗ Quảng vẫn là tấm lòng với dân, với nước, với cuộc đời. Đó là tiếng nói của một kẻ sĩ mang trong mình ý thức trách nhiệm, phẩm hạnh và sự tự trọng nghề nghiệp, của một người viết chọn cách nói thật như một bổn phận đạo đức. Chính sự nhất quán ấy đã làm nên giá trị cốt lõi của Những lời nói thật – một tập thơ không chỉ để đọc, mà để suy ngẫm và đối diện với chính mình.

Nhà văn Nguyễn Trọng Tân chia sẻ về tập thơ "Những lời nói thật".

Nhận định về thơ Đỗ Quảng, nhà thơ Phạm Đình Ân cho rằng, Đỗ Quảng đi theo một lối thơ riêng, ông buông ra những lời tâm sự giản dị, đời thường nhưng giàu sức gợi, dễ tạo tò mò và cuốn hút người đọc. Thơ Đỗ Quảng chinh phục không bằng hình thức cầu kỳ mà bằng cái hồn và tấm lòng của tác giả. Đó là thứ “thơ nhật ký thế sự”, ghi lại những suy nghĩ hằng ngày của một con người nhiều trải nghiệm, luôn trăn trở trước các vấn đề của đời sống. Sự “cồn cào” trong thơ Đỗ Quảng, theo nhà thơ Phạm Đình Ân nó mang ý nghĩa rất nhân văn, đó là những băn khoăn, phản biện nghiêm túc và có trách nhiệm trước thế sự.

Nhà thơ Phạm Đình Ân chia sẻ về phong cách thơ Đỗ Quảng.

Nhà báo Trần Nhung, một đồng nghiệp gắn bó lâu năm với tác giả Đỗ Quảng cho rằng, từ thực tiễn đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước, Đỗ Quảng đã nhìn ra những mặt trái, những chiều sâu khuất lấp và thẳng thắn nói lên những điều ấy với mong muốn khơi gợi sự suy nghĩ, cùng hướng tới cải thiện. Theo nhà báo Trần Nhung, nét đặc sắc trong thơ và trong cách viết của Đỗ Quảng chính là tinh thần cảnh tỉnh, nói ra sự thật không để bi quan hay phủ định, mà để mong được sửa chữa, điều chỉnh và từ đó hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Nhà báo Trần Nhung nhấn mạnh đến tinh thần cảnh tỉnh trong thơ Đỗ Quảng.

Nhà báo - nhà thơ Đỗ Quảng và các đại biểu tham dự chương trình.

Những chia sẻ thẳng thắn, sâu sắc tại chương trình cho thấy giá trị của tập thơ Những lời nói thật nằm ở tinh thần nói thật, nghĩ thật và sống có trách nhiệm trước thời cuộc. Trong không gian đối thoại cởi mở ấy, thơ Đỗ Quảng đã vượt ra khỏi trang sách để trở thành lời nhắc nhở âm thầm nhưng mạnh mẽ: chỉ khi dám đối diện với sự thật, con người mới có thể tự soi, tự sửa và cùng hướng tới những giá trị tốt đẹp hơn cho cá nhân và xã hội.

Huyền Thương - Tuấn Anh

"10h sáng Chủ Nhật" – tìm về yêu thương giữa dòng đời xô đẩy…

"10h sáng Chủ Nhật" của nhà báo Tô Phán là tập tản văn chứa đựng tình người qua những câu chuyện đời thường giản...