Bất ngờ về lượng thủy ngân trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng

Đội quân đất nung còn nguyên vẹn trong khu vực lăng mộ Tần Thủy Hoàng.

Lăng mộ Tần Thủy Hoàng, hoàng đế Trung Hoa giai đoạn năm 221 TCN - 210 TCN, nằm ở thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây. Các khu vực ngoài rìa của lăng mộ đã được nhóm khảo cổ Trung Quốc khai quật nhiều lần, trong hàng thập kỷ qua, phát hiện nhiều hiện vật mang ý nghĩa to lớn. 

Lăng mộ có đội quân đất nung với kích thước tương đương người thật. Đội quân đất nung được cho là sẽ bảo vệ hoàng đế ở thế giới bên kia. Khu lăng mộ chính chưa từng được khai quật do các nhà khảo cổ lo ngại về những gì ẩn chứa bên trong, theo Insider.

Nhà sử học Trung Hoa Tư Mã Thiên từng viết về việc lăng mộ Tần Thủy Hoàng chứa nhiều cạm bẫy chết người. Những điều này được Tư Mã Thiên viết khoảng 100 năm sau khi Tần Thủy Hoàng băng hà.

Sơ đồ minh họa vị trí lăng mộ Tần Thủy Hoàng.

"Thợ thủ công được lệnh chế tạo nỏ và tên, có thể bắn bất kì ai cố gắng xâm nhập lăng mộ. Một lượng lớn thủy ngân đổ vào trong lăng mộ, mô phỏng hàng trăm con sông ở Trung Hoa, bao gồm sông Dương Tử và sông Hoàng Hà. Những dòng sông thủy ngân này liên tục chảy một cách cơ học", sử gia Tư Mã Thiên viết.

Ngày nay, có những luồng ý kiến bác bỏ, cho rằng dòng sông thủy ngân trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng là không có thật. Nhưng một nghiên cứu được các nhà khoa học Trung Quốc công bố năm 2020, cho thấy hàm lượng thủy ngân ở khu vực lăng mộ đúng là cao bất thường, cao hơn nhiều so với dự đoán.

Các nhà nghiên cứu sử dụng phép đo hàm lượng thủy ngân trong không khí phía trên lăng mộ, kết hợp với các phương thức dò tìm và định vị dưới lòng đất, theo tạp chí khoa học Nature. Nhóm nghiên cứu thử nghiệm ở 3 vị trí khác nhau xung quanh lăng mộ, so sánh kết quả với các mẫu đất ở khu vực khác.

Kết quả cho thấy hàm lượng thủy ngân bên trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng lên tới 27ng/m3, cao hơn đáng kể so với hàm lượng thủy ngân ở khu vực lân cận là khoảng 5 - 10ng/m3. Nhóm nghiên cứu cho rằng, hàm lượng thủy ngân cao như vậy không phải ô nhiễm thông thường, mà là do người xưa đã cố tình đưa một lượng lớn thủy ngân vào bên trong lăng mộ, tạo thành dòng sông.

Nơi đặt quan tài chứa thi hài Tần Thủy Hoàng, cách mặt đất khoảng 30 mét.

Thủy ngân rất dễ bay hơi và có thể thoát ra ngoài qua các vết nứt trong lăng mộ. Những vết nứt này được tạo ra một cách tự nhiên theo thời gian. Nhóm nghiên cứu cũng đồng tình với những ghi chép của người xưa, rằng lăng mộ Tần Thủy Hoàng chưa từng bị xâm phạm.

Theo các cuộc khảo sát bằng radar địa lý và máy đo trọng lực, lăng mộ ngầm dưới lòng đất có kích thước khoảng 140 × 110 × 30m3 trong khiphòng chứa quan tài hoàng đế có kích thước 80 × 50 × 15m3. Lớp trần của căn phòng cách mặt đất khoảng 30 mét.

Các nhà khảo cổ Trung Quốc cho biết, họ không được phép khám phá chi tiết hơn để chờ các tiến bộ của khoa học, giúp khám phá lăng mộ một cách an toàn và không gây ra hư hỏng cho hiện vật.

Vì những hạn chế này, nhóm nghiên cứu không thể xác định chính xác liệu bên trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng có chứa tới 100 tấn thủy ngân như theo ghi chép cổ xưa hay không. Nhưng hàm lượng thủy ngân ước tính trong lăng mộ chắc chắn rất lớn, nhóm nghiên cứu cho biết.

Trong những năm cuối đời, Tần Thủy Hoàng không ngừng tìm kiếm thuốc trường sinh, tin rằng uống thủy ngân có thể giúp kéo dài sinh mệnh.

Tần Thủy Hoàng băng hà năm 49 tuổi, nhiều khả năng do ngộ độc thủy ngân trong thời gian dài. Kể từ sau thời Tần Thủy Hoàng, các lăng mộ Trung Hoa cổ đại thường có dấu vết của thủy ngân.

Vào thời nhà Tống (960–1279), sau cái chết của các đại thần, hoàng đế thường đem thủy ngân tặng để phục vụ mục đích an táng và đây được xem như phần thưởng, nhóm nghiên cứu viết.