Hoà nhạc “Hữu nghị Trường Xuân” vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung bằng âm nhạc

Chương trình hòa nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Học viên Nghệ thuật Quảng Tây, Học viên Âm nhạc quốc gia Việt Nam tổ chức, nằm trong Dự án giao lưu, quảng bá và truyền thông được Quỹ Nghệ thuật Quảng Tây tài trợ năm 2026, tiếp nối dự án hợp tác sáng tác âm nhạc giữa nghệ sĩ Việt Nam và Trung Quốc được triển khai từ năm 2025.

Chương trình hòa nhạc giao hưởng “Hữu nghị Trường Xuân” tại Học viện Âm nhạc quốc gia Viêt Nam

Hòa âm bản sắc Việt - Trung

Dưới sự chỉ huy của NSƯT, nhạc trưởng Trần Vương Thạch, buổi hòa nhạc giao hưởng “Hữu nghị Trường Xuân” tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam giới thiệu 10 tác phẩm của các nhạc sĩ Việt Nam và Trung Quốc, được kết cấu thành bốn chương: Cùng uống nước một dòng sông, Tiếng đàn qua tháng năm, Văn mạch cùng hành và Tình Hữu Nghị Trường Tồn.

Các tác phẩm khai thác những hình ảnh, chất liệu văn hóa và âm nhạc truyền thống của hai nước, từ đó tạo nên cuộc đối thoại bằng ngôn ngữ giao hưởng mang những giai điệu về sự gần gũi văn hóa và tình cảm, tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Khúc tri âm của Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh

Mở đầu chương trình là tác phẩm Sông Hồng và sông Trường Giang cùng đổ ra biển lớn của PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân và Mùa xuân của sông Bàn Luân của GS, nhạc sĩ Lữ Quân Huy lấy hình tượng những dòng sông để gợi lên sự kết nối giữa hai đất nước.

Mạch chương trình sau đó được mở rộng qua những tác phẩm như Khúc tri âm của Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh; Cộng hưởng dây tâm của GS Đại Vĩ; Vần hòa chương sắc của TS Nguyễn Xuân Bắc; Ấn tượng ngày 3 tháng 3 của Hầu Đạo Huy; Ngày lễ của NSND Phạm Ngọc Khôi; Tình hữu nghị trường tồn của Chung Tuấn Trình cùng hai ca khúc Dòng sông hữu nghị và Tượng đài tình hữu nghị.

Một nét đặc biệt của buổi hòa nhạc là sự kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng với các nhạc cụ truyền thống của Việt Nam và Trung Quốc. Trong Khúc tri âm có tiếng đàn bầu của NSƯT Bùi Lệ Chi và đàn nguyệt của NSND Cổ Huy Hùng hòa cùng dàn nhạc giao hưởng; Cộng hưởng dây tâm của GS Đại Vĩ có sự kết hợp đàn hồ xương ngựa, đàn nhị hồ với dàn nhạc giao hưởng... Các nghệ sĩ hai nước như Đỗ Thị Thanh Hoa, Nguyễn Phúc Tiệp, Hồ Liễu, Ngô Uy, Lưu Gia Lạc, Lưu Lộ... cùng tham gia biểu diễn, tạo nên sự giao thoa ngay trong đội hình nghệ sĩ và cách thể hiện tác phẩm.

Buổi hòa nhạc có sự kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng với các nhạc cụ truyền thống của Việt Nam và Trung Quốc

Chương trình hòa nhạc không đặt âm nhạc Việt Nam và Trung Quốc thành những mảng riêng biệt, mà hướng tới sự gặp gỡ giữa các chất liệu văn hóa, nhạc cụ, nghệ sĩ và ngôn ngữ sáng tác của hai nước. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của dự án Hữu nghị Trường Xuân: từ tìm hiểu văn hóa của nhau đến cùng sáng tác, biểu diễn và đưa những thành quả hợp tác đến với công chúng.

Sau buổi hòa nhạc, ngày 30/9, tại Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam diễn ra cuộc gặp gỡ với đoàn Học viện Nghệ thuật Quảng Tây. Cuộc gặp do PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của nhiều nhạc sĩ, nghệ sĩ, giảng viên hai nước, cùng nhìn lại và trao đổi về chương trình vừa diễn ra.

Nghệ sĩ hai nước gặp gỡ, trao đổi sau thành công của buổi hòa nhạc

PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đặc biệt ghi nhận sự thay đổi về chất lượng nghệ thuật qua từng lần trình diễn. Theo ông, so với những lần trước, đêm Hà Nội đã có bước tiến rõ rệt, trước hết ở dàn nhạc. “Dàn nhạc biểu diễn tốt hơn và họ hiểu hơn tác phẩm”, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân khẳng định.

Theo ông, qua quá trình tập luyện, biểu diễn và tiếp xúc nhiều lần với tác phẩm, các nghệ sĩ đã dần hiểu được bản chất, thấm vào tác phẩm. Đây cũng là một kinh nghiệm quan trọng, bởi một chương trình âm nhạc cần có thời gian để dần bộc lộ đầy đủ những giá trị của nó.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cũng chú ý tới việc chương trình đã được thể hiện dưới sự chỉ huy của cả nhạc trưởng hai nước. Theo ông, chính những cách tiếp cận khác nhau của người chỉ huy đã tạo nên những nét riêng trong cách xử lý và thể hiện tác phẩm.

PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đặc biệt ghi nhận sự thay đổi về chất lượng nghệ thuật qua từng lần trình diễn.

Cùng chung đánh giá về chất lượng đêm diễn, nhạc sĩ Công Thuận, người đã theo dõi chương trình “Hữu nghị Trường Xuân” qua bốn lần biểu diễn, cho rằng đêm hòa nhạc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam mang lại cho ông cảm xúc “đầy đặn nhất, sâu sắc nhất”. Qua nhiều lần trình diễn, ông nhận thấy các nghệ sĩ đã đạt tới độ nhuần nhuyễn hơn; không chỉ những nhạc cụ độc tấu mà phần trình diễn của dàn dây cũng giàu cảm xúc. Chính sự thăng hoa của người biểu diễn khiến ông dù đã xem chương trình nhiều lần vẫn cảm thấy hứng thú.

Từ góc độ chuyên môn, nhạc sĩ Công Thuận đặc biệt đánh giá cao việc các nhà soạn nhạc khai thác chất liệu âm nhạc dân gian của hai nước. Theo ông, âm nhạc dân gian Trung Quốc, đặc biệt là Quảng Tây, và âm nhạc dân gian Việt Nam, nhất là khu vực Bắc Bộ, có nhiều nét gần gũi mà vẫn mang bản sắc riêng biệt. Vì thế, khi những âm điệu dân gian Trung Quốc vang lên trong các tác phẩm, người nghe Việt Nam không cảm thấy xa lạ. Ông cho rằng hướng khai thác chất liệu này vừa tạo nên giá trị nghệ thuật, vừa đem lại sự gần gũi trong tiếp nhận.

Nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống hòa cùng dàn nhạc giao hưởng

NSND Doãn Tiến cũng nhìn nhận chương trình từ chiều dài giao lưu giữa giới âm nhạc hai nước. Ông cho biết từng có thời gian đưa một đoàn của Nhạc viện Hà Nội sang Nam Ninh tập huấn và vẫn lưu giữ những tình cảm tốt đẹp với các đồng nghiệp tại đây. Theo ông, tình cảm giữa hai nước đã được thể hiện qua âm nhạc, từ những chất liệu dân ca đến hình tượng những dòng sông. Việc các nhạc sĩ Việt Nam và Trung Quốc khai thác chất liệu truyền thống bằng ngôn ngữ sáng tác giao hưởng cũng giúp nghệ sĩ hai bên hiểu nhau hơn.

Về phía Trung Quốc, GS Đại Vĩ, Phó Trưởng khoa Âm nhạc, Học viện Nghệ thuật Quảng Tây nhìn lại quá trình hình thành và thực hành dự án.  GS Đại Vĩ cũng đánh giá cao vai trò của nhạc trưởng Trần Vương Thạch trong đêm diễn tại Hà Nội. Theo ông, một nhạc trưởng Việt Nam khi chỉ huy những tác phẩm của các nhạc sĩ Việt Nam có sự thấu hiểu sâu hơn về giai điệu và “phong vị” Việt Nam. Qua cách xử lý của nhạc trưởng, dàn nhạc phía Trung Quốc cũng có điều kiện hiểu rõ hơn màu sắc và âm hưởng truyền thống, từ đó thể hiện các sáng tác của nhạc sĩ Việt Nam tinh tế hơn.

GS Đại Vĩ, Phó Trưởng khoa Âm nhạc, Học viện Nghệ thuật Quảng Tây chia sẻ cảm nhận về chương trình hòa nhạc tối 29/9

Từ quá trình sáng tác của các tác giả hai nước đến việc các dàn nhạc, nghệ sĩ và nhạc trưởng hai bên cùng tham gia biểu diễn, mỗi cách tiếp cận đều đem đến những nét khác biệt và đặc sắc.

Để thanh âm hữu nghị còn ngân xa

Trước khi đến Hà Nội, Hữu nghị Trường Xuân đã trải qua một hành trình biểu diễn tại hai nước. Sau khi các tác phẩm được hoàn thành vào cuối năm 2025, chương trình được giới thiệu tại Nam Ninh (Trung Quốc) và TP.HCM. Sang năm 2026, hành trình tiếp tục với các chương trình tại Đà Nẵng và TP.HCM vào tháng 7/2026.

GS Đại Vĩ cho biết thêm, trước chuyến lưu diễn tại Việt Nam, các tác phẩm của chương trình đã được Học viện Nghệ thuật Quảng Tây đưa tới biểu diễn tại một số trường đại học và trường trung học ở Trung Quốc. Qua những buổi biểu diễn này, nhiều khán giả trẻ có cơ hội hiểu sâu hơn về âm nhạc truyền thống và nhạc cụ Việt Nam, đồng thời dành những phản hồi tích cực cho các tác phẩm.

Việc chương trình được đưa tới nhiều sân khấu không chỉ giúp thành quả hợp tác sáng tác đến với đông đảo công chúng hơn mà còn tạo điều kiện để các tác phẩm tiếp tục được thử nghiệm và hoàn thiện qua thực tiễn biểu diễn. Những dàn nhạc, nhạc trưởng và nghệ sĩ khác nhau đem tới những cách tiếp cận riêng, trong khi các giá trị văn hóa của mỗi nước tiếp tục được giới thiệu tới công chúng nước bạn.

"Hữu nghị Trường Xuân" không chỉ là một chương trình hòa nhạc mà còn là kết quả của hành trình từ trải nghiệm thực tế, sáng tác, trao đổi chuyên môn đến biểu diễn. Âm nhạc trở thành phương tiện để nghệ sĩ hai nước tìm hiểu nhau, đồng thời chuyển tải những nét đẹp về thiên nhiên, văn hóa và con người mỗi quốc gia đến với công chúng.

Tại cuộc gặp ngày 30/9, sau thành công của chương trình, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân bày tỏ mong muốn hành trình này không chỉ dừng ở Hà Nội mà có thể tiếp tục trong năm nay và năm tới tại nhiều địa phương khác. Ông cũng đề xuất một bước hợp tác mới giữa Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Học viện Nghệ thuật Quảng Tây như năm tới sẽ xây dựng một vở nhạc kịch opera.

GS Đại Vĩ cũng bày tỏ mong muốn hành trình của Hữu nghị Trường Xuân tiếp tục được mở rộng. Ông cho biết các nghệ sĩ đã trao đổi về khả năng đưa chương trình tới Quảng Ninh, Hải Phòng và những địa phương khác của Việt Nam có điều kiện sân khấu phù hợp.

Những định hướng được trao đổi sau đêm diễn tại Hà Nội cũng mở thêm khả năng tiếp nối cho hành trình hợp tác, qua đó tiếp tục vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc bằng âm nhạc.