Thi bằng lái xe từ 1/7: Bỏ bài mô phỏng nhưng chưa chắc dễ hơn

Bộ Công an đang hoàn thiện dự thảo thông tư mới về công tác sát hạch, cấp và quản lý giấy phép lái xe theo thủ tục rút gọn để trình Bộ trưởng ký ban hành. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, nhiều quy định mới sẽ được áp dụng nhằm nâng cao chất lượng người lái xe, trong đó đáng chú ý là bỏ bài thi mô phỏng trên máy tính, tăng số lượng câu hỏi lý thuyết, bổ sung các tình huống giao thông thực tế và rút ngắn thời gian cấp, đổi giấy phép lái xe.

Theo Cục Cảnh sát giao thông (CSGT), việc điều chỉnh xuất phát từ kết quả phân tích dữ liệu tai nạn giao thông và xử lý vi phạm. Thực tế cho thấy nhiều người sau khi được cấp giấy phép lái xe có kỹ năng điều khiển phương tiện nhưng còn hạn chế về kỹ năng tham gia giao thông, ý thức chấp hành pháp luật và văn hóa ứng xử trên đường. Các hành vi như không nhường đường, chuyển hướng sai quy định, phóng nhanh vượt ẩu, sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích khi lái xe vẫn diễn ra phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là bài thi mô phỏng các tình huống giao thông sẽ chính thức bị bãi bỏ từ 0h ngày 1/7/2026 đối với tất cả thí sinh, không phân biệt thời điểm đăng ký học lái xe. Đồng thời, quy định bắt buộc các cơ sở đào tạo phải trang bị phòng máy tính và thiết bị phục vụ sát hạch mô phỏng cũng được loại bỏ.

Lý giải quyết định này, Cục CSGT cho biết bài thi mô phỏng với 120 tình huống được áp dụng từ cuối năm 2022 đã bộc lộ nhiều bất cập, chưa phản ánh đúng diễn biến giao thông thực tế. Việc thí sinh phải quan sát màn hình và căn thời điểm bấm phím chủ yếu kiểm tra khả năng ghi nhớ và phản xạ với máy tính, thay vì đánh giá kỹ năng xử lý tình huống an toàn khi điều khiển phương tiện ngoài thực tế.

Dù bỏ bài thi mô phỏng, công tác sát hạch sẽ không được nới lỏng mà ngược lại còn được siết chặt hơn. Ở phần thi lý thuyết, số lượng câu hỏi và thời gian làm bài đều tăng đáng kể. Đối với giấy phép lái xe mô tô hạng A, A1, đề thi tăng từ 25 lên 40 câu, thời gian làm bài từ 19 lên 27 phút và thí sinh phải trả lời đúng ít nhất 36 câu. Với giấy phép lái xe ô tô hạng B, đề thi tăng từ 30 lên 50 câu, thời gian làm bài từ 20 lên 33 phút và yêu cầu trả lời đúng tối thiểu 45 câu.

Ngân hàng câu hỏi cũng được bổ sung nhiều nội dung mới nhằm hạn chế tình trạng học mẹo, học tủ. Bên cạnh kiến thức về luật giao thông, đề thi sẽ cập nhật thêm các quy định liên quan trong Bộ luật Hình sự đối với nhóm tội phạm về giao thông, quy định xử phạt vi phạm hành chính, kiến thức phòng ngừa tai nạn và các nội dung về văn hóa giao thông.

Quy trình sát hạch tiếp tục được thực hiện theo từng bước. Với người thi mô tô, thí sinh phải hoàn thành lần lượt các phần lý thuyết, thực hành và xử lý tình huống. Đối với ô tô, các phần thi lý thuyết, sa hình và đường trường phải được vượt qua theo trình tự trước khi chuyển sang nội dung tiếp theo.

Ở phần thực hành, nội dung sát hạch cũng được điều chỉnh theo hướng tăng cường đánh giá kỹ năng thực tế. Đối với mô tô, bài thi sẽ bổ sung 11 tình huống giả định như nhập từ đường nhánh ra đường chính, chuyển hướng, quay đầu xe hay vượt xe. Trong khi đó, quãng đường sát hạch ô tô được nâng từ khoảng 2 km hiện nay lên tối thiểu 5 km, với đầy đủ các tình huống giao thông như ngã ba, ngã tư, vòng xuyến, đèn tín hiệu, đường ưu tiên và lối dành cho người đi bộ.

Thí sinh điều khiển ô tô sẽ phải thực hiện 12 nội dung sát hạch gồm kiểm tra an toàn xe và xuất phát, vượt xe, tăng tốc và chuyển làn, rẽ trái, rẽ phải, quay đầu xe, tránh xe ngược chiều, nhường đường cho người đi bộ hoặc người khuyết tật, dừng xe và mở cửa khi gặp tình huống nguy hiểm, xử lý giao cắt giữa đường nhánh và đường ưu tiên, chấp hành tín hiệu đèn giao thông và kết thúc bài thi. Các nội dung này có thể xuất hiện nhiều lần và không theo trình tự cố định nhằm đánh giá toàn diện kỹ năng xử lý tình huống của người lái.

Bên cạnh thay đổi về sát hạch, thời gian giải quyết thủ tục hành chính cũng được rút ngắn đáng kể. Theo dự thảo, thời gian cấp giấy phép lái xe giảm từ 7 ngày xuống còn 3,5 ngày, trong khi thời gian tích hợp dữ liệu điện tử giảm từ 3 ngày xuống chỉ còn khoảng 2 giờ. Thời gian đổi giấy phép lái xe giảm từ 5 ngày xuống còn 2,5 ngày, còn giấy phép lái xe quốc tế cũng được cấp trong thời gian 2,5 ngày thay vì 5 ngày như hiện nay.

Mặc dù thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, nhiều nội dung sẽ được triển khai theo lộ trình. Các quy định mới về sát hạch lý thuyết, thực hành trong hình và lái xe trên đường dự kiến áp dụng từ ngày 1/3/2027. Bài thi xử lý tình huống giả định trên đường đối với mô tô cùng hệ thống thiết bị phục vụ nội dung này sẽ được triển khai từ ngày 1/1/2028. Trong khi đó, việc nhận diện thí sinh bằng thiết bị và phần mềm định danh điện tử dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027, còn thẻ sát hạch viên điện tử được triển khai từ ngày 1/7/2027.

Đối với các trường hợp chuyển tiếp, những thí sinh đã hoàn thành các phần thi theo quy định hiện hành trước thời điểm thông tư có hiệu lực vẫn được bảo lưu kết quả để cấp giấy phép lái xe. Những người đang dự thi theo Thông tư 12/2025 nhưng vắng thi hoặc chưa đạt một hay nhiều nội dung sẽ tiếp tục thi lại theo quy định cũ; từ ngày 1/3/2027, việc thi lại sẽ thực hiện theo quy định của thông tư mới.