Yakishime - Dáng hình của Đất: Sự tinh tế và thẩm mỹ độc đáo của gốm Nhật Bản

Triển lãm tập trung vào yakishime, một kỹ thuật làm gốm nung, đồ gốm không tráng men ở nhiệt độ cao. Tuy là một trong những phương pháp sản xuất gốm cơ bản nhất, yakishime đã phát triển theo những hướng đặc biệt ở Nhật Bản. Triển lãm này sẽ giới thiệu một khía cạnh của văn hóa Nhật Bản qua việc nghiên cứu yakishime từ những hình mẫu sớm nhất cho đến các tác phẩm đương đại.

Dự lễ khai mạc triển lãm có các đại biểu đến từ Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cùng đông đảo công chúng quan tâm tới gốm Nhật Bản. Ảnh: Phạm Hằng

Đồ gốm yakishime sớm nhất có niên đại từ thế kỷ thứ 4 hoặc thứ 5. Tuy nhiên, phải đến khoảng thế kỷ 12 đến thế kỷ 17, kỹ thuật này mới có chỗ đứng vững chắc và được sử dụng trong một công đoạn sản xuất quan trọng tại các trung tâm gốm lớn ở Nhật Bản, bao gồm Bizen, Shigaraki và Tokoname.

Phát biểu khai mạc triển lãm, ông Doi Katsuma - Giám đốc Trung tâm Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản) cho biết, Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản hiện hoạt động trên 3 lĩnh vực chính: giao lưu văn hóa - nghệ thuật, đào tạo tiếng Nhật và nghiên cứu Nhật Bản - đối thoại quốc tế trên toàn thế giới.

Ông Doi Katsuma - Giám đốc Trung tâm Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam phát biểu khai mạc triển lãm. Ảnh: Phạm Hằng 

Trong lĩnh vực nghệ thuật tạo hình, một mảng của giao lưu văn hóa - nghệ thuật, Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản tổ chức hoặc phối hợp với các cơ quan khác đồng tổ chức các triển lãm, tài trợ các hoạt động của các nghệ sĩ, người hoạt động trong lĩnh vực mỹ thuật trong và ngoài nước, qua đó giới thiệu nghệ thuật thông qua sự giao lưu lẫn nhau giữa Nhật Bản và các nước khác. Trong các hoạt động đó, Quỹ vẫn định kỳ tổ chức các triển lãm lưu động vòng quanh các nước ngoài Nhật Bản.

“Năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Nhật Bản - Việt Nam. Triển lãm lưu động “Yakishime - Dáng hình của đất” chính là sự kiện quy mô lớn đầu tiên của năm kỷ niệm này của Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam, và sẽ được tổ chức tại Hà Nội và Huế. Trong triển lãm lần này, chúng tôi tập trung vào phương pháp làm gốm nguyên sơ nhất, có lịch sử phát triển độc nhất tại Nhật Bản có tên là yakishime, trưng bày các tác phẩm từ thời phương pháp này mới ra đời đến ngày nay, qua đó hữu hình hóa và giới thiệu một khía cạnh của văn hóa Nhật Bản”, ông Doi Katsuma nhấn mạnh.

Ông Doi Katsuma cho biết thêm, triển lãm lần này có hơn 80 tác phẩm, chia làm 3 phần. Phần 1 là các trà cụ dùng trong Trà đạo, một nét văn hóa đã có ảnh hưởng quan trọng đến văn hóa truyền thống Nhật Bản. Phần 2 là các dụng cụ ăn uống, một phần không thể thiếu trong đời sống thường ngày của người Nhật. Phần cuối là các tác phẩm nghệ thuật đa dạng được các nghệ sĩ gốm chế tác bằng phương pháp yakishime.

Giám đốc Trung tâm Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam bày tỏ mong muốn, thông qua việc trải nghiệm những sản phẩm gốm yakishime phong phú, khán giả sẽ nhận thức được chiều sâu và sự đa dạng cũng như hiểu rõ hơn về sự sáng tạo của văn hóa Nhật Bản.

Phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm, ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khẳng định, văn hóa Nhật Bản nói chung và văn hóa Gốm sứ Nhật Bản nói riêng luôn luôn là chủ đề được quan tâm, thu hút sự chú ý của công chúng tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm. Ảnh: Phạm Hằng 

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là một trong những địa điểm văn hóa nghệ thuật tại Thủ đô Hà Nội, nơi thường xuyên diễn ra các triển lãm mỹ thuật được đông đảo công chúng quan tâm và cũng là một trong những điểm đến tham quan của khán giả mọi lứa tuổi. Trong thời gian qua, Trung tâm Giao lưu văn hoá Nhật Bản tại Việt Nam đã lựa chọn Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là địa điểm giới thiệu những hoạt động văn hoá nghệ thuật độc đáo của Nhật Bản như Triển lãm Búp bê Nhật Bản, Truyện tranh Nhật Bản...

“Tôi tin rằng, triển lãm “Yakishime - Dáng hình của Đất” cũng sẽ được đông đảo công chúng yêu nghệ thuật đón nhận. Tôi hy vọng, Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam sẽ luôn đồng hành cùng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam như một đối tác tin cậy và lâu dài, để giới thiệu văn hóa Nhật Bản đến với công chúng tại Việt Nam”, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam bày tỏ.

Theo Giám tuyển Mieko Iwai (Bảo Tàng Panasonic Shiodome), triển lãm này sẽ giới thiệu về đồ gốm yakishime, được phát triển theo các chiều hướng đặc biệt ở Nhật Bản, như một phần của văn hóa truyền thống Nhật Bản. Cuộc triển lãm sẽ khám phá lịch sử của yakishime, từ nguồn gốc của loại gốm này cho đến hiện tại, việc sử dụng nó làm trà cụ và dụng cụ phục vụ ẩm thực, và sự xuất hiện của nó như một sản phẩm nghệ thuật.

Không gian triển lãm gốm Nhật “Yakishime - Dáng hình của Đất” tại tầng 2 Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ảnh: Phạm Hằng 

“Triển lãm sẽ mang đến cho khán giả từ các nền văn hóa khác, những người có thể còn lạ lẫm với những món đồ gốm đơn giản nhưng trang nhã sâu sắc này, một cơ hội tuyệt vời để trải nghiệm sự tinh tế và thẩm mỹ độc đáo của Nhật Bản”, Giám tuyển Mieko Iwai cho biết.

Triển lãm “Yakishime - Dáng hình của Đất” diễn ra từ ngày 4 đến ngày 20 tháng 4 năm 2023 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội).

Chiêm ngưỡng một số tác phẩm gốm trưng bày tại triển lãm do PV Thời báo Văn học nghệ thuật ghi nhận: 

Phạm Hằng

“Cuộc viễn du của sắc màu” trong tranh Văn Dương Thành và Julia Oh

Chiều 18/3, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, họa sĩ Văn Dương Thành tổ chức lễ khai mạc triển lãm tranh lần thứ 100 với...