Triển lãm và ra mắt sách ảnh của NSNA Nguyễn Á

Sự kiện còn trở thành không gian hội tụ đầy xúc động của những “nhân chứng lịch sử bước ra từ trang sách” - từ các cựu tù Côn Đảo, người lính Nhà giàn DK1 cho đến dàn danh cầm di sản Đờn ca tài tử Nam Bộ. Đặc biệt, sự kiện ghi nhận sự tôn vinh từ Kỷ lục Việt Nam dành cho hành trình 16 năm bền bỉ phụng sự văn hóa dân tộc của vị nhiếp ảnh gia tài hoa.

Ảnh lưu niệm trong sự kiện - Triển lãm và ra mắt sách ảnh của NSNA Nguyễn Á

Tại sự kiện, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) đã trao danh hiệu “Tôn vinh Giá trị nội dung Kỷ lục Việt Nam” cho NSNA Nguyễn Á. Đây là sự ghi nhận cho hành trình 16 năm sáng tác miệt mài với hệ thống 8 bộ sách ảnh và 8 triển lãm chuyên đề về 17 di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam được UNESCO vinh danh cùng chủ đề biển đảo quê hương.

Bà Võ Lưu Lan Uyên (ngoài cùng bên phải) - Phó Tổng thư ký Tổ chức Kỷ lục Việt Nam và ông Trần Hoàng (ngoài cùng bên trái) - Chủ tịch Hội Marketing Việt Nam, Thường trực Hội đồng xác lập Tổ chức Kỷ lục Việt Nam thực hiện nghi thức trao bằng Kỷ lục Việt Nam cho NSNA Nguyễn Á (giữa)

Cùng với 3 bộ sách mới ra mắt - gồm “Những di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh”, “Chuyện về Biển đảo Quê hương” và bản tái bản “80 năm - Một Việt Nam vững tin” - Nguyễn Á đã nâng tổng số tác phẩm sách ảnh trong sự nghiệp của mình lên con số 26 ấn phẩm.

NSNA Nguyễn Á chia sẻ về nghề: “Cái nghề này cực khổ lắm”. Cái cực ấy không chỉ nằm ở những chuyến đi dấn thân gian nan ngoài thực địa mà còn ở phần việc nặng nề khi trở về: xem xét, chắt lọc và chọn lựa hàng nghìn khung hình để sắp đặt thành một câu chuyện có mạch ngầm cảm xúc.

Anh thừa nhận điều mình sợ nhất là hình ảnh bị trùng lặp. Chi tiết ấy thể hiện một quan niệm sáng tác khắt khe: chụp nhiều không phải để tích trữ số lượng, mà để tìm được những khoảnh khắc cần thiết và đắt giá nhất.

NSNA Nguyễn Á (trong cùng bên phải) giới thiệu ảnh triển lãm tại sự kiện

Với bộ sách ảnh “Chuyện về Biển đảo Quê hương”, Nguyễn Á chọn lối đi riêng khi thực hiện hành trình xuyên suốt qua năm vùng biển từ Bắc vào Nam. Biển trong ảnh của anh không chỉ dừng ở cảnh quan thiên nhiên với mây trời hay sóng nước, mà đằng sau đó là những con người đang sống, làm việc và chiến đấu giữa biển khơi. Tại đây, nhiếp ảnh Nguyễn Á đã chuyển mình tinh tế: từ việc ghi hình không gian địa lý sang kể câu chuyện về thân phận và bản lĩnh con người.

Nói về động lực làm việc, anh bộc bạch giản dị: “Á làm chẳng qua là yêu nước quá, Á yêu mọi người”. Tuy nhiên, đi cùng tình cảm ấy là sự kỷ luật khắt khe: “Làm gì cũng có chiến lược, làm gì cũng có kế hoạch.” Chính sự kiên trì đã giúp anh vượt qua những mệt mỏi để tạo nên một hệ thống tác phẩm có chiều sâu tư liệu và sức sống lâu bền.

Điểm chạm cảm xúc sâu sắc và lắng đọng nhất của chương trình chính là cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa công chúng nghe nhìn với các nhân vật bước ra từ trang sách ảnh. Trong số những nhân vật gắn liền với hành trình ra khơi của Nguyễn Á có Thượng tá Nguyễn Văn Lâm - nguyên Chỉ huy trưởng Nhà giàn DK1/20 Ba Kè (từng có nhiều năm gắn bó với đảo Trường Sa Lớn và Sơn Ca).

Thượng tá Nguyễn Văn Lâm - nguyên Chỉ huy trưởng Nhà giàn DK1/20 chia sẻ tại buổi triển lãm

Đứng trước những bức ảnh được trưng bày tại triển lãm, Thượng tá Nguyễn Văn Lâm đã có những chia sẻ đầy cảm xúc khi nhắc đến một nghịch lý đầy thú vị: Biển trong ảnh của Nguyễn Á đẹp và bình yên đến thế, nhưng với người lính trực tiếp ở ngoài đó, nhất là vào những mùa bão tố thì… biển hoàn toàn khác.

“Ở ngoài đó mùa bão, biển sóng gió mù mịt, tối đen không nhìn thấy gì. Khi về đây nhìn những bức ảnh của Nguyễn Á, mình mới thấy biển đẹp đến thế. Cái vất vả nhất của người lính ngoài biển là vất vả về tinh thần... Nhất là khi có những chuyến tàu từ đất liền ra, dù chỉ là một cái bắt tay nhưng mang lại một hơi ấm rất khác, đối với người lính là điều không bao giờ quên được.”

Theo Thượng tá Lâm, cái vất vả nhất của người lính ngoài biển chính là vất vả về tinh thần. Một bức ảnh có thể ghi lại dáng đứng chiến sĩ hay con sóng nhà giàn, nhưng khó chụp hết được nỗi nhớ nhà hay sự cô độc giữa mênh mông. Đặc biệt, ông nhấn mạnh đến “hơi ấm từ đất liền” - những chuyến tàu ra thăm, đôi khi chỉ bằng một cái bắt tay hay nụ cười, cũng mang đến sự kết nối thiêng liêng mà người lính không bao giờ quên.

Khoảng cách giữa hai cảm nhận làm nên chiều sâu cho tác phẩm: người ở đất liền thấy vẻ đẹp hùng vĩ của biển đảo, còn người lính thấy phía sau vẻ đẹp đó là sự hy sinh thầm lặng để giữ gìn chủ quyền Tổ quốc.

Trao tặng sách ảnh cho các cựu tù Côn Đảo trong sự kiện

Tại sự kiện, Ban tổ chức trao tặng sách ảnh cho các cựu tù Côn Đảo - những nhân chứng lịch sử từng đồng hành cùng Nguyễn Á trong chuyến đi “ngày trở lại”. Những cái bắt tay và sự nghẹn ngào khi giở lại từng trang sách đã minh chứng cho sức mạnh của nhiếp ảnh trong việc lưu giữ ký ức và tri ân thế hệ đi trước.

Không gian nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ - một trong 17 di sản UNESCO - cũng đã mang đến nhiều cảm xúc tại buổi lễ qua bản hòa tấu “Tây Thi” của dàn danh cầm (NNƯT Đức Huệ, NNƯT Nguyễn Tấn Khoa, TS.NSƯT Hải Phượng, Nghệ nhân Lê Phước Toàn) cùng tiết mục đơn ca “20 câu Nam Xuân” qua giọng ca của TS. Mai Mỹ Duyên.

Giao lưu cùng các văn nghệ sĩ - nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ

Nhằm trao lại di sản cho cộng đồng và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, ngay tại sự kiện, các bộ sách ảnh đã được trao tặng trực tiếp cho đại diện các thư viện và trường đại học lớn như: Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, ĐH Nông Lâm TP.HCM, ĐH Tôn Đức Thắng, ĐH Hoa Sen, ĐH Văn Lang...

Đại diện đơn vị đồng hành tài trợ, Bà Nguyễn Thị Thanh Phương (Giám đốc Truyền thông & Quản lý thương hiệu AgriS) khẳng định: “Văn hóa tạo nên bản lĩnh, định hình căn tính và nuôi dưỡng sức mạnh nội sinh của một quốc gia”. Sự gặp gỡ giữa kinh tế nông nghiệp tuần hoàn và nghệ thuật nhiếp ảnh di sản chính là lời cam kết mạnh mẽ trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc, đưa giá trị Việt vươn tầm ra thế giới.

Dấu ấn di sản của NSNA Nguyễn Á không chỉ dừng lại sau 2 ngày triển lãm tại Nhà Văn hóa Thanh Niên TP.HCM (15-16/8). Hành trình sẽ tiếp tục “chuyển bánh” đến Công viên APEC (Đà Nẵng) từ 21-23/8 và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (Hà Nội) từ 28-30/8/2026. Hành trình xuyên Việt này được kỳ vọng như một “bảo tàng di động bằng ánh sáng”, mang những ký ức sống động về di sản, biển đảo và con người Việt Nam đến gần hơn với công chúng cả nước nhân dịp Tết Độc lập 2/9.