NSƯT Nguyễn Văn Nam - Hai thập kỷ múa và một khát vọng vươn xa

NSƯT Nguyễn Văn Nam.

Sàn tập đẫm mồ hôi và những vết sẹo giấu sau nụ cười

Đằng sau những phút giây thăng hoa trên sân khấu của NSƯT Nguyễn Văn Nam là quá trình khổ luyện kéo dài với cường độ cao. Những động tác mềm mại, uyển chuyển được tôi luyện nên từ nhiều năm miệt mài trên sàn tập, nơi người nghệ sĩ phải thường xuyên đối mặt với áp lực thể lực, chấn thương, những vết bầm tím và sự bào mòn về sức khỏe để theo đuổi nghề.

Trải lòng về những nhọc nhằn phía sau ánh đèn sân khấu, NSƯT Nguyễn Văn Nam tâm sự: “Nghề múa đòi hỏi người nghệ sĩ phải đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi, sức lực và cả những cơn đau âm thầm kéo dài theo năm tháng. Có những đêm cơ thể nhức mỏi đến mất ngủ, nhưng khi bước ra sân khấu, người nghệ sĩ vẫn phải giữ trọn thần thái và cảm xúc cho từng chuyển động. Múa là loại hình nghệ thuật không có lời thoại hay ca từ, vì thế mọi thông điệp đều được truyền tải bằng hình thể, biểu cảm và ngôn ngữ chuyển động, để từ đó chạm tới cảm xúc của khán giả”.

Một buổi tập luyện của NSƯT Nguyễn Văn Nam.

Giữa những áp lực và đòi hỏi khắt khe của nghề múa, NSƯT Nguyễn Văn Nam vẫn lựa chọn gắn bó với nghề bằng tình yêu bền bỉ và giản dị. Không chạy theo sự nổi tiếng hay những hào quang nhất thời, anh âm thầm dành phần lớn thời gian cho sàn tập, cho những giờ lao động nghệ thuật nghiêm túc phía sau sân khấu. Sau mỗi vai diễn hay tác phẩm được ghi nhận, anh lại trở về với công việc thường ngày của một nghệ sĩ múa: kiên trì tập luyện, chăm chút từng động tác, từng cảm xúc trong mỗi tiết mục, dù biểu diễn trên những sân khấu lớn hay nhỏ.

Với NSƯT Nguyễn Văn Nam, giá trị lớn nhất của nghề không nằm ở danh tiếng, mà là ở khoảnh khắc được sống trọn vẹn trên sân khấu, được đồng điệu với khán giả qua từng chuyển động cơ thể. Những tràng pháo tay, sự xúc động và tình cảm của khán giả sau mỗi buổi diễn chính là phần thưởng ý nghĩa nhất đối với người nghệ sĩ múa đã nhiều năm cống hiến cho nghệ thuật.

Biệt danh "Nam Tây" và phong cách nghệ thuật độc bản Á - Âu

Trong giới chuyên môn cũng như với những khán giả yêu nghệ thuật múa, biệt danh “Nam Tây” của NSƯT Nguyễn Văn Nam từ lâu đã trở nên quen thuộc. Tên gọi này không đơn thuần là một cách gọi định danh, mà còn khái quát một cách trọn vẹn phong cách nghệ thuật độc đáo của anh: sự giao thoa hài hòa giữa tâm hồn Á Đông sâu lắng và tư duy phóng khoáng của phương Tây.

Đặc biệt, nền tảng ballet cổ điển với những quy chuẩn nghiêm ngặt và tính học thuật cao đã góp phần định hình kỹ thuật, phong cách biểu diễn cũng như tư duy nghệ thuật của NSƯT Nguyễn Văn Nam. Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, anh từng tham gia tu nghiệp chuyên ngành múa đương đại tại Vương quốc Bỉ thông qua Dự án hợp tác với Đoàn múa Dame de Pic, đồng thời đảm nhận vai trò diễn viên chính tại Liên hoan Múa đương đại Á – Âu. Bên cạnh đó, anh cũng thường xuyên góp mặt tại các chương trình lưu diễn quốc tế tại Campuchia (2012), Liên bang Nga (2010, 2015), New Zealand (2015), Trung Quốc (2016, 2017), Triều Tiên (2016), Kazakhstan, Belarus (2017)...

Nền tảng ballet cổ điển bài bản giúp anh sở hữu kỹ thuật vững chắc cùng khả năng kiểm soát hình thể chuẩn xác, từ đó, anh tiếp tục mở rộng tư duy sáng tạo khi tiếp cận múa đương đại phương Tây, từng bước tạo nên phong cách biểu diễn giàu cá tính. Sự kết hợp giữa kỹ thuật cổ điển và tinh thần đương đại giúp các chuyển động của anh vừa giữ được sự tinh tế, chuẩn mực, vừa mang hơi thở tự do và sáng tạo của nghệ thuật múa hiện đại.

Phong cách kết hợp ngôn ngữ múa Á - Âu đã mang về cho NSƯT Nguyễn Văn Nam nhiều thành tích cao quý. Anh là nghệ sĩ trong lĩnh vực Nghệ thuật múa  được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2024, một giải thưởng danh giá mà nhiều nghệ sĩ múa mơ ước.

Năm 2021, NSƯT Nguyễn Văn Nam đạt Huy chương Vàng - Liên hoan múa quốc tế lần thứ 2 (vai Vua An Dương Vương trong vở "Hàm Lệ Minh Châu").

Bên cạnh đó anh còn nhận được một số giải thưởng từ các Hội diễn và Liên hoan múa uy tín như: Huy chương Vàng - Hội diễn Ca Múa Nhạc chuyên nghiệp toàn quốc đợt I (vai kỹ sư trong vở Nguồn sáng) năm 2009; Huy chương Vàng - Liên hoan Múa quốc tế (vai nam chính Solo & Duo vở Mùa đom đóm) năm 2014; Giải đặc biệt - Cuộc thi Ca Múa Nhạc chuyên nghiệp toàn quốc đợt I (vai anh lính Pháp trong vở Khoảnh khắc bất tử) năm 2015; Cúp Bạc - Festival hữu nghị nghệ thuật Mùa xuân Bình Nhưỡng lần thứ 30 tại Triều Tiên (vở Vui được mùa) năm 2016; Huy chương Vàng Diễn viên xuất sắc và Huy chương Vàng Tác phẩm - Liên hoan Múa Quốc tế (vai già làng trong vở Mùa xuân thiêng liêng) năm 2017; Huy chương Vàng - Liên hoan múa quốc tế lần thứ 2 (vai Vua An Dương Vương trong vở Hàm Lệ Minh Châu) năm 2021...

Gia tài nghệ thuật đồ sộ sau hơn hai thập kỷ cống hiến

Hơn hai mươi năm gắn bó với sàn diễn, gia tài nghệ thuật của NSƯT Nguyễn Văn Nam khiến bất kỳ ai trong nghề cũng phải nể phục. Anh là một trong số ít những vũ công nam có khả năng biểu diễn xuất sắc và biến hóa đa dạng ở các mảng: ballet, nhạc kịch, múa đương đại.

Với ballet cổ điển và nhạc kịch, anh là gương mặt nam chính "bảo chứng" cho hàng loạt vở diễn kinh điển trong Hồ Thiên Nga, Kẹp Hạt Dẻ, Giselle, Spartacus, Raymonda... Mỗi vai diễn là một lần anh hóa thân trọn vẹn vào nhân vật, mang đến những kỹ thuật điêu luyện và cảm xúc chân thực.

Với múa đương đại, anh đã để lại dấu ấn qua nhiều tác phẩm giàu chiều sâu nội tâm như: Khoảnh khắc, Bốn mùa, Bolero, Mưa tre... Ở mảng này, anh không chỉ thể hiện kỹ thuật biểu diễn điêu luyện mà còn truyền tải cảm xúc và những suy tư về cuộc sống thông qua ngôn ngữ hình thể. Chính khả năng kết hợp giữa kỹ thuật, cảm xúc và trải nghiệm cá nhân đã tạo nên chiều sâu riêng trong phong cách múa của Nguyễn Văn Nam.

NSƯT Nguyễn Văn Nam với tạo hình trong vở diễn "Don Quixote".

Bên cạnh đó anh cũng thể hiện thành công khả năng biên đạo tại các chương trình lớn như: Chương trình Nghệ thuật A80 tại Sân vận động Mỹ Đình - Hà Nội (2025), Chương trình nghệ thuật Ngày Giỗ tổ Hùng Vương tại Đền Hùng - Phú Thọ (2026), Chương trình nghệ thuật Phố Hiến - Một Thời Phồn Hoa tại Hưng Yên (2026)...

NSƯT Nguyễn Văn Nam tham gia Biên đạo Múa chương trình Nghệ thuật A80 tại Sân vận động Mỹ Đình - Hà Nội ngày 2/9/2025.

Hơn hai thập kỷ gắn bó với nghệ thuật là hành trình bền bỉ để NSƯT Nguyễn Văn Nam khẳng định dấu ấn nghề nghiệp và vị trí riêng trong lĩnh vực múa chuyên nghiệp. Tuy vậy, với anh, hành trình sáng tạo vẫn luôn tiếp diễn. Không chỉ dừng lại ở vai trò một nghệ sĩ biểu diễn, Nguyễn Văn Nam còn dành nhiều tâm huyết cho sự phát triển của nghệ thuật múa Việt Nam, đặc biệt trong việc lan tỏa tình yêu nghề và truyền cảm hứng tới thế hệ trẻ. Bằng kinh nghiệm nghề nghiệp, sự thấu hiểu nghệ thuật cùng tinh thần lao động nghiêm túc, anh đang góp phần tiếp nối và nuôi dưỡng niềm đam mê múa cho những người trẻ theo đuổi con đường nghệ thuật chuyên nghiệp.

NSƯT Nguyễn Văn Nam luôn đau đáu một khát vọng lớn: “Đối với tôi, giữ lửa truyền thống là điều cần thiết, nhưng để ngành múa phát triển, chúng ta cần một tầm nhìn chiến lược mới. Tầm nhìn đó phải là nơi niềm đam mê nguyên bản được tiếp sức bởi tư duy bứt phá. Tôi mong muốn tìm kiếm những lối đi mới, xóa nhòa khoảng cách giữa bản sắc dân tộc và xu hướng toàn cầu. Tôi tâm nguyện bản thân mình và thế hệ nghệ sĩ múa trẻ phải làm sao vừa giữ gìn những giá trị học thuật cốt lõi, vừa không ngừng đổi mới để đưa các vũ điệu Việt Nam tự tin vươn tầm thế giới”./.

Phương Nhung

Nghệ thuật múa Việt Nam nguồn lực văn hóa, sáng tạo bền vững

Múa vừa là hình thức nghệ thuật, giải trí, vừa là công cụ ngoại giao văn hóa và phương tiện xây dựng thương hiệu quốc...