Ngoại hạng Anh bị tố nhàm chán: Amorim bất ngờ được nhắc tên, 3-4-3 có thể là trào lưu

Ngoại hạng Anh, giải đấu được mệnh danh hấp dẫn nhất hành tinh đang rơi vào trạng thái bế tắc chiến thuật. Bàn thắng ít dần, nhịp độ chậm lại, các tình huống cố định lên ngôi. Phải chăng đã đến lúc Premier League cần một cuộc cách mạng mới?!

Khi Premier League đánh mất sự khác biệt

Khoảng một thập kỷ trước, Premier League từng rơi vào trạng thái tương tự. Dù sở hữu nguồn thu truyền hình vượt trội phần còn lại của châu Âu, chất lượng chuyên môn của các đội bóng hàng đầu nước Anh lại không tương xứng. Bóng đá đỉnh cao khi ấy được trình diễn tại Đức, Tây Ban Nha và Italia, với những thế lực như Bayern Munich, Real Madrid, Barcelona hay Juventus vượt trội so với phần còn lại.

Hai HLV Guardiola và Klopp đã góp phần nâng tầm chiến thuật cho giải Ngoại hạng Anh

Chức vô địch cổ tích của Leicester City mùa 2015/16 vô tình trở thành minh chứng rõ ràng: giải đấu thiếu một chuẩn mực chiến thuật đủ mạnh để duy trì sự thống trị.

Mọi thứ thay đổi khi hai bộ óc lớn cập bến nước Anh: Jurgen Klopp và Pep Guardiola. Liverpool của Klopp chơi thứ bóng đá pressing tầm cao rực lửa, còn Man City của Guardiola nâng tầm kiểm soát bóng lên một đẳng cấp chưa từng thấy tại Anh. Phần còn lại buộc phải thích nghi hoặc bị đào thải.

Trong gần một thập kỷ sau đó, Premier League đạt tới đỉnh cao: kỹ thuật và thể lực hòa quyện, nhịp độ chóng mặt, các đội bóng vừa hiệu quả vừa mãn nhãn.

Sự thống trị của tình huống cố định 

Nhưng mùa này, bức tranh hoàn toàn khác.

Sau 28 vòng đấu, số bàn thắng từ bóng sống chạm mức thấp nhất kể từ mùa dịch 2020/21. Lượng cú sút trúng đích trong thế trận mở giảm sâu so với hai mùa trước. Ngay cả những đường chuyền ở 1/3 sân cuối cùng, nơi từng là sân khấu của các pha phối hợp tinh tế, cũng sụt giảm mạnh.

Arsenal mở ra một trào lưu không mong muốn cho giải Ngoại hạng Anh

Bóng đá đang dần bị “chiếm lĩnh” bởi các tình huống cố định. Phạt góc, đá phạt, ném biên dài… trở thành vũ khí chủ lực. Khi không gian bị bóp nghẹt bởi hệ thống phòng ngự kỷ luật và thể lực vượt trội, bóng sống khó tạo ra khác biệt.

Ở Champions League, các đại diện Anh vẫn mạnh mẽ. Nhưng sức mạnh đó không còn đồng nghĩa với sự hấp dẫn. Giải đấu giàu nhất thế giới đang sản sinh thứ bóng đá thực dụng, thiên về kiểm soát rủi ro hơn là mạo hiểm sáng tạo.

Muốn thay đổi cục diện, có thể cần điều chỉnh luật lệ. Nhưng trước hết, chúng ta cần một đội bóng dám đi ngược dòng.

Ba trung vệ – lựa chọn bị hiểu lầm?

Hệ thống ba trung vệ từ lâu mang tiếng xấu tại Premier League. Khi Ruben Amorim còn dẫn dắt Manchester United, ông kiên định với sơ đồ này và phải rời ghế trong nhiều tranh cãi. Tuy nhiên, vấn đề không đơn giản là “ba hay bốn hậu vệ”.

Chelsea của HLV Tuchel từng đăng quang châu Âu nhờ hệ thống 3 hậu vệ

Các nghiên cứu chiến thuật tại Bundesliga từng chỉ ra rằng nhiều đội xây dựng lối chơi với ba hậu vệ thường kém hiệu quả hơn hệ hai trung vệ. Nhưng bối cảnh rất quan trọng: thời điểm đó, các đội mạnh nhất đều trung thành với hàng thủ bốn người.

Một năm sau, Xabi Alonso đưa Bayer Leverkusen tới chức vô địch Bundesliga bất bại với nền tảng ba trung vệ.

Trong 10 đến 15 năm qua, nhiều “kẻ thách thức” thành công đều chọn hệ thống này: Inter Milan vào hai chung kết Champions League trong ba năm; Chelsea vô địch Champions League năm 2021 sau khi chuyển sang đá ba trung vệ; RB Leipzig, Atalanta hay thậm chí Sheffield United từng gây bất ngờ lớn nhờ cấu trúc tương tự.

Ngay cả Manchester City mùa ăn ba 2022/23 cũng vận hành gần với mô hình ba trung vệ khi John Stones dâng lên đá như tiền vệ, tạo cấu trúc 3-2 khi kiểm soát bóng.

Ba trung vệ không phải phép màu, nhưng đó là sự khác biệt. Và trong môi trường bị “bắt bài” chiến thuật như hiện tại, khác biệt chính là lợi thế.

Vì sao đã đến lúc Premier League thử điều mới?

Suốt hơn một thập kỷ, hàng thủ bốn người từ 4-4-2 đến 4-3-3 hay 4-2-3-1 thống trị tuyệt đối tại Ngoại hạng Anh. Nhưng sự phổ biến ấy cũng khiến mọi đối thủ quen thuộc với cách hóa giải.

Hệ thống 3 hậu vệ của Amorim có thể là xu thế trong tương lai

Premier League ngày nay giàu tính thể chất hơn bao giờ hết. Các đội tầm trung sở hữu những cầu thủ đủ tốc độ và sức mạnh để pressing cá nhân toàn sân. Không còn nhiều khoảng trống cho những pha phối hợp mạo hiểm.

Trong bối cảnh đó, hệ thống 3-5-2 hoặc 3-4-2-1 có thể mang lại:

- Góc chuyền mới khi triển khai bóng.

- Sự cân bằng tốt hơn trước pressing một-đối-một.

- Linh hoạt nhân sự, không phụ thuộc quá nhiều vào mẫu hậu vệ cánh “siêu nhân” hay tiền vệ phòng ngự toàn diện.

Thị trường chuyển nhượng hiện nay cực kỳ khốc liệt với những vị trí “xương sống” của hệ bốn hậu vệ: trung vệ chơi chân tốt, hậu vệ cánh công thủ toàn diện, tiền vệ trụ bao sân, hay cầu thủ chạy cánh ghi bàn ổn định. 

Cuối cùng, như HLV Pep Guardiola từng nói, sơ đồ chỉ là những con số. Điều quan trọng là cách tạo và khai thác không gian. Nhưng khi Premier League đang thiếu không gian trong thế trận mở, việc thay đổi cấu trúc có thể là cú hích cần thiết.

Giải đấu này từng bùng nổ nhờ sự táo bạo của Klopp và Guardiola. Nếu muốn tránh sa vào kỷ nguyên bóng chết nhàm chán, Premier League cần một người dám đi ngược số đông.

Biết đâu, cuộc cách mạng tiếp theo lại bắt đầu từ… ba trung vệ. Tiếc rằng, nó sẽ không phải ở MU, vì họ đã sa thải Amorim mất rồi.