Chiến dịch 500 ngày đêm tri ân với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”

Chiến dịch do Ban chỉ đạo quốc gia phát động từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027 mà nòng cốt là Bộ Quốc phòng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập, định danh cho các anh hùng liệt sĩ. Với mục tiêu thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ và hài cốt liệt sĩ để giám định gen nhằm xác định danh tính cho hàng chục nghìn liệt sĩ còn thiếu thông tin trước khi các mẫu sinh phẩm bị suy thoái theo thời gian. Đây là cuộc chạy đua để tìm kiếm, khai thác thông tin, hồ sơ, tài liệu, rà soát thực địa, lấy và giám định mẫu ADN.

Lực lượng chức năng lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang (ngày 4/6/2026) Ảnh: Đức Thọ/TTXVN

Xác định chiến dịch 500 ngày đêm là nhiệm vụ chính trị trọng đại của đất nước, Quân uỷ Trung ương và Bộ Quốc phòng quyết liệt trong chỉ đạo, Thủ đô Hà Nội, các bộ, ngành, các địa phương triển khai đồng bộ, nỗ lực với tinh thần mỗi cuộc tìm kiếm, quy tập xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình đặc biệt không chỉ đòi hỏi ý chí, trách nhiệm, sự kiên nhẫn của cán bộ, chiến sĩ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ vẻ vang, cao quý này mà còn thể hiện sinh động đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của cả dân tộc. Với tinh thần cao cả ấy, chiến dịch 500 ngày đêm đã được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, tạo khí thế trong thực hiện nhiệm vụ chinh trị đặc biệt quan trọng này.

Bằng tất cả tình cảm và trách nhiệm cao cả, các đơn vị, cán bộ, chiến sĩ và những lực lượng phối hợp tham gia chiến dịch 500 ngày đêm quyết tâm “chưa tìm thấy thế hệ cha anh mình thì còn bám trụ”, nỗ lực giành giật với mọi thách thức, mang ý chí “mỗi danh tính được xác định là tấm lòng tri ân sâu sắc, giúp vơi bớt nỗi khắc khoải của hàng trăm nghìn thân nhân liệt sĩ”. Vì thế, cán bộ, chiến sĩ được làm nhiệm vụ nỗ lực rà soát hồ sơ, xác minh thông tin, mở rộng phạm vi khảo sát, tập trung vào những địa bàn còn thiếu thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và các địa bàn khả nghi có mộ liệt sĩ tập thể…

Thủ tướng Lê Minh Hưng kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: TTXVN

Cả nước có hơn 1,2 triệu liệt sĩ, hiện nay vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và quy tập. Đặc biệt, cả nước có hơn 300.000 ngôi mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang chưa được xác định danh tính do thiếu hoặc không đầy đủ thông tin. 

Với mục tiêu của chiến dịch và quyết tâm chính trị rất cao, sự phối hợp ngày càng chặt chẽ các bộ, ngành, địa phương và các lực lượng trong cả nước, chỉ tiêu trong chiến dịch là tìm kiếm, quy tập 7.000 hài cốt liệt sĩ. Bộ Quốc phòng giao cụ thể chỉ tiêu cho các đơn vị trên cơ sở khảo sát, xác minh, kết luận địa bàn cùng với việc duy trì các đội tìm kiếm, quy tập chuyên trách tại Lào, Campuchia. Bộ Quốc phòng thành lập 32 đội công tác với 1.500 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ. Đây là lực lượng nòng cốt ngày đêm bám sát địa bàn, vượt mọi khó khăn, gian khổ về thời tiết, địa hình và dấu tích chiến tranh. 

Cái mới là chiến dịch này ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong việc tìm kiếm, quy tập và tác nghiệp chuyên môn. Ứng dụng trong việc đối chiếu toạ độ bản đồ với thực địa, kết hợp sử dụng radar quét ngầm cùng nhiều phương tiện kĩ thuật hiện đại, góp phần nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian tìm kiếm, giảm đáng kể khối lượng đào bới đất, hạn chế tác động hiện trường. Việc chuyển đổi số từng bước hình thành hệ thống công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong việc tra cứu, xác minh, quản lí. Mặt khác, áp dụng các nguồn thông tin đặc biệt giải mật của nước ngoài để hội thảo xác minh, kết luận thông tin về mộ liệt sĩ tập thể như ở Quảng Ngãi, TP Hồ Chí Minh (Công viên Lê Thị Riêng), Vị Xuyên (Tuyên Quang),v.v…

Đảm bảo an toàn cho nhiệm vụ lớn này, lực lượng công binh tăng cường rà phá bom mìn, vật liệu nổ tại nhiều khu vực từng là chiến trường ác liệt trước đây. Sau gần 4 tháng triển khai, lực lượng công binh với 336 đội công tác bao gồm 5.183 cán bộ, chiến sĩ, cùng 1.343 phương tiện kĩ thuật chuyên dùng đã rà phá trên diện tích 7.767, 8 ha/22.725 ha (đạt 34,2 % kế hoạch). Riêng địa bàn Vị Xuyên (Tuyên Quang) công binh rà phá 3.358,68 ha/4.460 ha (đạt 75,31% chỉ tiêu) tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các địa bàn còn nhiều thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tập thể.

Lễ viếng, truy điệu, an táng 27 hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam đã chiến đấu, phục vụ chiến đấu và hi sinh trong các thời kỳ chiến tranh trên đất bạn Campuchia, được tìm kiếm, quy tập trong mùa khô 2025 - 2026, tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Đắk Lắk (ngày 4/6/2026). Ảnh: Ngọc Minh/TTXVN

Cùng với các lực lượng tham gia chiến dịch, Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) nỗ lực xây dựng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ đã tạo thêm một “lá chắn” kĩ thuật, bảo đảm toàn bộ quá trình lấy mẫu được số hoá, lưu trữ và có thể truy vết khi cần thiết, hạn chế tối đa đáng kể nguy cơ nhầm lẫn trong quá trình lấy mẫu. bàn giao, lưu trữ, bảo quản và giám định ADN. Ngành Bưu điện Việt Nam đảm nhận vai trò tiếp nhận, vận chuyển hàng chục ngàn mẫu sinh phẩm ADN trên cả nước về các trung tâm giám định gen.

Sau 4 tháng triển khai, chiến dịch 500 ngày đêm đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, quân đội và các địa phương huy động lực lượng, phương tiện tổ chức lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ theo đúng quy định, đạt nhiều kết quả được xác lập, tiếp thêm niềm tin cho hành trình tri ân những người đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc. 

Đến nay, công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đã được triển khai đối với 66.013 ngôi mộ liệt sĩ trên cả nước, trong đó có 46.116 ngôi mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt gần 70%.

Đối với thân nhân liệt sĩ, đã có 93.464 mẫu sinh phẩm được thu thập, trong đó 53.036 mẫu đã được phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đối sánh ADN.

Bên cạnh đó, 15.729 mẫu hài cốt liệt sĩ từ các địa phương đã được tiếp nhận và lưu trữ phục vụ công tác giám định ADN.

Với hơn 93.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ đã được thu thập, ngân hàng gen phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang từng bước được hình thành. Đây được xem là nền tảng khoa học quan trọng, mở ra cơ hội xác định danh tính cho hàng chục nghìn liệt sĩ còn thiếu thông tin sau nhiều thập kỷ.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (BCĐ 515), đến ngày 20/7, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.425 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, có 401 hài cốt được tìm kiếm trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia.

Tại các vùng biên giới, trên các cao điểm diễn ra các trận đánh ác liệt giữa ta và địch, giữa lòng đô thị, nơi phát hiện những dấu tích mới về mộ liệt sĩ tập thể, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị miệt mài bám hiện trường. Trên đất bạn Lào, Campuchia sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chuyên trách Việt Nam và các cơ quan, Nhân dân địa phương nước bạn, phát huy hiệu quả, góp phần mở rộng phạm vi khảo sát, xác minh thông tin để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đưa về nước.

Cùng với công tác tìm kiếm, quy tập, 13 lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ đã được tổ chức, đón nhận và an táng 735 hài cốt liệt sĩ thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thủ tướng Chính phủ cùng các đại biểu thực hiện nghi thức quy tập, di chuyển hài cốt liệt sĩ vào nhà quàn - Ảnh: VGP.

Ngoài ra, nhiệm vụ rà phá bom mìn, vật nổ tại các khu vực nghi có mộ liệt sĩ cũng đang được đẩy mạnh.

Chiến dịch 500 ngày đêm khảo sát, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn triển khai một năm nữa, lập chiến công kỉ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 (1947-2027) khẳng định ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. Đó là hành trình để các anh hùng liệt sĩ được trở về trong khát vọng trái tim Nhân dân cả nước, sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và lòng biết ơn vô hạn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta đối với những người đã hi sinh, hiến dâng thân mình cho độc lập, tự do, hoà bình của Tổ quốc Việt Nam.