Văn học nghệ thuật Việt Nam trong mùa xuân của kỷ nguyên mới

PGS.TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam.

PV: Ông đánh giá như thế nào về diện mạo của đời sống văn học nghệ thuật nước ta trong năm 2025 - một năm với nhiều hoạt động kỷ niệm, các sự kiện chính trị, lịch sử quan trọng, tạo động lực và yêu cầu cao cho lĩnh vực văn hóa – văn nghệ?

PGS. TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Năm 2025 là năm diễn ra nhiều hoạt động kỷ niệm các sự kiện chính trị, lịch sử quan trọng như: 95 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2025); 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025); 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2025); 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/2945 - 2/9/2025)... Những sự kiện ấy đã thực sự thổi luồng gió mới đời sống văn học nghệ thuật, không chỉ khơi dậy cảm hứng mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến hoạt động sáng tác mà còn mở ra nhiều chương trình nghệ thuật tiêu biểu, giàu sức lan tỏa và để lại dấu ấn sâu sắc trong công chúng.

Trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị triển khai chủ trương của Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, trong đó, có việc sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội và các Hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đảng ủy, Thường trực Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; lãnh đạo, cán bộ của các tổ chức Hội đều quán triệt tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW, sẵn sàng tâm thế bước vào một giai đoạn mới nhiều thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội cho người làm công tác văn hóa - văn nghệ.

Có thể nhận định, năm 2025, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam và các tổ chức Hội thành viên trên toàn quốc đã có nhiều hoạt động sôi nổi, thực hiện nghiêm túc, khẩn trương những nhiệm vụ trọng tâm được Đảng, Nhà nước giao. Đồng thời tiếp tục triển khai nhiều chương trình, dự án văn học nghệ thuật quy mô với tinh thần chủ động, trách nhiệm. Điều này được thể hiện khá rõ qua việc duy trì và mở rộng các trại sáng tác, tổ chức các chuyến đi thực tế, tăng cường giao lưu, kết nối giữa các vùng miền, tạo điều kiện để văn nghệ sĩ có thêm không gian sáng tạo và cọ xát thực tiễn… Chính tinh thần chủ động, tích cực ấy đã góp phần giữ cho đời sống văn học nghệ thuật luôn vận động, có chiều sâu, đồng thời khẳng định vai trò, trách nhiệm xã hội của đội ngũ văn nghệ sĩ trong bối cảnh mới.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1974 - 30/4/2025) với chủ đề “Mùa xuân thống nhất”.

PV: Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật, ông đánh giá như thế nào về mức độ quan tâm này và tác động của nó đối với đời sống văn học nghệ thuật nói chung và đội ngũ văn nghệ sĩ nói riêng?

PGS. TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với văn hóa, văn học nghệ thuật trong những năm gần đây là rất rõ nét, thể hiện qua hệ thống chủ trương, chính sách ngày càng đồng bộ. Những định hướng này đã tạo điều kiện thuận lợi để văn học nghệ thuật phát triển, khơi dậy cảm hứng sáng tạo và củng cố niềm tin, trách nhiệm xã hội của đội ngũ văn nghệ sĩ.

Có thể kể đến một số chủ trương, chính sách quan trọng như: Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030, tạo định hướng dài hạn cho phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật; Kết luận số 84-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa X về “tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới”; Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 đã được Quốc hội thông qua; các chương trình, đề án hỗ trợ sáng tác, quảng bá tác phẩm, góp phần tạo điều kiện thuận lợi để văn nghệ sĩ yên tâm sáng tạo và đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng... Và gần đây nhất là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đây không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong tư duy, đường lối của Đảng về văn hóa, mà còn tạo niềm tin, niềm phấn khởi lớn lao trong đội ngũ những người làm công tác quản lý văn hóa, văn nghệ sĩ và toàn xã hội.

PV: Vậy từ góc độ lãnh đạo Liên hiệp, ông nhìn nhận Nghị quyết số 80-NQ/TW đã mở ra những cơ hội và kỳ vọng mới nào cho phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật Việt Nam?

PGS. TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Theo tôi, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành là sự kiện chính trị, sự kiện văn hóa “nức lòng” giới văn học nghệ thuật. Là người trực tiếp làm công tác sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc, cũng như là một người quản lý của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, tôi cho rằng, Nghị quyết mang tầm chiến lược, tiếp nối những tư tưởng, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước trước đó về văn hóa, văn học nghệ thuật, từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (1998) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đến Nghị quyết 23-NQ/TW năm 2008 về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, đến Nghị quyết 33-NQ/TW năm 2014 về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước... Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước tiến mới, một phương hướng mới, một cách nhìn rất cụ thể để văn hóa nói chung, văn học nghệ thuật nói riêng có cơ sở phát triển nhanh, bền vững và lâu dài.

Giới văn nghệ sĩ – trí thức Việt Nam tin tưởng rằng Nghị quyết 80-NQ/TW với những nhiệm vụ và giải pháp cụ thể sẽ có sức lan tỏa sâu rộng, lâu dài, không chỉ trong lĩnh vực văn hóa mà còn là “cú hích chiến lược”, là hành trang – sức mạnh tinh thần cho các lĩnh vực khác cùng đồng bộ phát triển đi lên. Trên con đường đó, giới văn học nghệ thuật, văn nghệ sĩ ở Việt Nam có thêm niềm tin vững vàng, cũng như niềm cảm hứng, cảm xúc mới mẻ, mạnh mẽ để góp phần xây dựng một nền văn hóa, văn học nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và có những thành tựu mới để đáp ứng được với kỳ vọng của Đảng, của nhân dân trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên phát triển thịnh vượng – hùng cường – hạnh phúc của dân tộc Việt Nam.

Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với văn học nghệ thuật tạo điều kiện thuận lợi để lĩnh vực này phát triển, khơi dậy cảm hứng sáng tạo và củng cố niềm tin, trách nhiệm xã hội của đội ngũ văn nghệ sĩ.

PV: Bước sang năm 2026, Chủ tịch kỳ vọng điều gì nhất ở đời sống sáng tạo văn học nghệ thuật, cũng như ở tinh thần nhập cuộc và trách nhiệm xã hội của đội ngũ văn nghệ sĩ cả nước?

PGS. TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Năm 2026 mang ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng, năm khởi đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tập trung vào đổi mới, nâng cao hiệu lực bộ máy, thúc đẩy phát triển kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Đối với Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam và các Hội thành viên, năm 2026 là năm bản lề với hai nhiệm vụ trọng tâm: tổ chức Đại hội nhiệm kỳ theo chỉ đạo của Trung ương; đồng thời kiện toàn bộ máy tổ chức nhiệm kỳ 2026 – 2030 và chính thức thuộc sự lãnh đạo trực tiếp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Một năm mới đã đến, điều tôi kỳ vọng nhất là đời sống sáng tạo văn học nghệ thuật tiếp tục được khơi thông, vận động lành mạnh và có chiều sâu hơn. Mong rằng, đội ngũ văn nghệ sĩ tiếp tục bám sát thực tiễn đời sống, đất nước và con người Việt Nam trong giai đoạn mới, từ đó cho ra đời những tác phẩm có giá trị tư tưởng, nhân văn và nghệ thuật cao, thực sự chạm tới trái tim công chúng. Cùng với đó, tôi rất kỳ vọng vào tinh thần nhập cuộc chủ động, ý thức trách nhiệm xã hội ngày càng rõ nét của lực lượng văn nghệ sĩ Việt Nam.

Bước vào năm 2026 - thời điểm đất nước tiếp tục chuyển mình trong kỷ nguyên phát triển mới, văn học nghệ thuật Việt Nam đứng trước yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy sáng tạo, phát huy trách nhiệm xã hội và khẳng định vai trò trong đời sống tinh thần dân tộc.

PV: Nhân dịp năm mới Bính Ngọ, Chủ tịch sẽ gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ văn nghệ sĩ - những người đang mang trong mình khát vọng sáng tạo và cống hiến cho văn hóa dân tộc?

PGS. TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Nhân dịp năm mới Bính Ngọ, tôi xin gửi tới các thế hệ văn nghệ sĩ cả nước lời chúc sức khỏe, bình an và niềm tin vững bền vào con đường sáng tạo mà mình đã lựa chọn. Hy vọng mỗi văn nghệ sĩ luôn trân trọng sáng tạo như một giá trị thiêng liêng, gắn bó sâu sắc với đời sống, biết đồng cảm và sẻ chia với nhân dân. Chính từ sự đồng cảm ấy, những tác phẩm có giá trị, có sức lay động và bền lâu với thời gian sẽ được hình thành, góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Huyền Thương (thực hiện)

Văn học nghệ thuật cùng đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới

Những kết quả đã đạt được trong năm 2024 làm dày hơn những thành tựu to lớn của văn học nghệ thuật hơn 75 năm qua...