Bê bối doping chấn động marathon: Nhà vô địch Olympic cùng loạt sao lĩnh án
Nhà vô địch Olympic Peres Jepchirchir bị cấm thi đấu ba năm vì doping, mất danh hiệu Sydney Marathon 2026. Cùng đợt, hai vận động viên Kenya khác lĩnh án, khiến làng chạy đường dài liên tiếp rúng động.
Làng marathon thế giới rúng động khi nhà vô địch Olympic Peres Jepchirchir bị cấm thi đấu 3 năm vì sử dụng chất cấm, đồng thời mất danh hiệu Sydney Marathon 2026. Đáng chú ý, hai VĐV chạy đường dài Kenya khác cũng nhận án phạt nặng trong cùng đợt công bố.

Nhà vô địch Olympic Peres Jepchirchir bị tước chiến thắng Sydney Marathon 2026 và cấm thi đấu 3 năm vì doping
Nhà vô địch Olympic mất danh hiệu, lĩnh án cấm 3 năm
Ngày 19/11, Cơ quan Liêm chính Điền kinh (AIU) công bố án cấm thi đấu 3 năm đối với Peres Jepchirchir, một trong những nữ VĐV marathon thành công nhất thế giới.
Ngôi sao 33 tuổi người Kenya từng giành HCV marathon Olympic Tokyo 2020, tổ chức năm 2021, cùng các chức vô địch danh giá tại New York (2021), Boston (2022) và London (2024).
Theo báo chí, Jepchirchir có mẫu xét nghiệm dương tính với erythropoietin (EPO), chất bị cấm có khả năng kích thích cơ thể sản xuất hồng cầu, qua đó cải thiện khả năng vận chuyển oxy.
Đáng chú ý, ngày 17/9, Jepchirchir ban đầu phủ nhận sử dụng EPO và khẳng định không biết nguyên nhân dẫn tới kết quả xét nghiệm bất thường. Tuy nhiên, sau đó cô ký văn bản thừa nhận vi phạm quy định chống doping và chấp nhận hình thức xử phạt.
Hậu quả không chỉ dừng lại ở án treo giò. Toàn bộ thành tích thi đấu của Jepchirchir kể từ ngày 17/7/2026 bị hủy, bao gồm chiến thắng Sydney Marathon hồi tháng 8.
Tại giải đấu ở Australia, cô từng cán đích sau 2 giờ 18 phút 31 giây, bỏ xa người về nhì Irine Cheptai hơn 3 phút. Sau quyết định kỷ luật, ban tổ chức Sydney Marathon thông báo Cheptai sẽ được công nhận là nhà vô địch nữ năm 2026.
Hai VĐV khác lĩnh án, bóng đen doping bao trùm
Không chỉ Jepchirchir, AIU còn công bố án phạt đối với hai VĐV chạy đường dài Kenya khác.
Veronica Loleo, người giành HCB bán marathon tại Giải vô địch chạy đường trường thế giới 2026, bị cấm thi đấu 3 năm sau khi có kết quả xét nghiệm dương tính với EPO.
Trong khi đó, Ronald Korir, từng xếp thứ tư Berlin Marathon 2023, nhận án cấm 6 năm vì không giải thích được những bất thường trong hộ chiếu sinh học VĐV.
Ba án phạt được công bố cùng thời điểm tiếp tục đặt ra dấu hỏi lớn về cuộc chiến chống doping trong môn chạy đường dài.
Trước đó, năm 2025, Ruth Chepngetich, người giữ kỷ lục marathon nữ thế giới với thành tích 2 giờ 9 phút 56 giây, cũng bị cấm thi đấu 3 năm vì vi phạm quy định liên quan đến chất lợi tiểu hydrochlorothiazide (HCTZ).
Dù vậy, kỷ lục thế giới của Chepngetich không bị xóa vì được thiết lập trước thời điểm mẫu xét nghiệm dẫn đến án phạt.

Veronica Loleo (giữa), á quân bán marathon thế giới 2026, cũng lĩnh án cấm thi đấu 3 năm vì doping EPO
Hơn 140 VĐV Kenya bị xử phạt, giới điền kinh báo động
Theo Reuters, hơn 140 VĐV Kenya đã phải nhận các hình thức xử phạt liên quan đến doping kể từ khi AIU được thành lập năm 2017.
Giám đốc điều hành AIU Brett Clothier thừa nhận Kenya đã có tiến bộ trong cuộc chiến chống chất cấm những năm gần đây, nhưng các vụ việc mới cho thấy vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
AIU cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải đối phó với những mạng lưới tạo điều kiện cho hành vi doping.
Đáng chú ý, Kenya dự kiến đăng cai Giải vô địch điền kinh thế giới 2029 tại Nairobi. Vì vậy, những bê bối liên tiếp không chỉ ảnh hưởng đến sự nghiệp các ngôi sao mà còn đặt ra thách thức về uy tín, tính công bằng và niềm tin đối với điền kinh nước này.
Bình luận