Federer quá hoàn hảo, vô tình tạo ra "quái vật" Nadal & Djokovic như thế nào?

Roger Federer từng thống trị quần vợt bằng một thứ tennis gần như không có điểm yếu: giao bóng hiệu quả, thuận tay sắc bén, di chuyển thanh thoát và khả năng chuyển trạng thái cực nhanh. Nhưng chính sự hoàn hảo ấy lại tạo ra một nghịch lý thú vị, muốn đánh bại Federer, các đối thủ không thể chỉ làm tốt hơn những gì anh vốn đã quá giỏi, mà buộc phải tiến hóa theo một hướng hoàn toàn khác.

Và từ áp lực ấy, Rafael Nadal rồi Novak Djokovic lần lượt xuất hiện như hai “biến thể” đặc biệt nhất của quần vợt hiện đại.

Federer tạo chuẩn mực, Nadal và Djokovic tìm cách phá vỡ

Federer và áp lực chọn lọc khắc nghiệt

Theo cách diễn giải từ thuyết tiến hóa Darwin, khi môi trường trở nên khắc nghiệt, những cá thể không thích nghi sẽ bị đào thải, còn những đặc tính đủ mạnh để tồn tại sẽ ngày càng được củng cố. Quần vợt nam đầu những năm 2000 cũng trải qua quá trình tương tự khi Federer biến sân đấu thành một môi trường khắc nghiệt đến mức phần còn lại của thế giới buộc phải tìm ra phương án sinh tồn mới.

Trong giai đoạn 2004-2007, Federer giành 11 Grand Slam trong 16 giải đấu tham dự, thắng 315 trận và chỉ thua 24 trận, đạt tỷ lệ thắng 92,9%. Anh cũng thiết lập kỷ lục 237 tuần liên tiếp giữ ngôi số 1 ATP.

Federer thắng bằng sức mạnh và nhờ sở hữu kỹ thuật toàn diện, từ thuận tay tấn công sát vạch cuối sân, giao bóng khó đọc cho tới khả năng lên lưới, volley và di chuyển đặc biệt hiệu quả trên mặt sân nhanh. Với những đối thủ như Andre Agassi, Lleyton Hewitt hay Andy Roddick, việc cố gắng đánh bại Federer bằng chính thứ tennis của anh gần như là bài toán không có lời giải.

Muốn lật đổ Federer, tennis cần những vũ khí hoàn toàn khác biệt.

Rafael Nadal: Biến điểm yếu thành tử huyệt

Rafael Nadal chính là lời giải đầu tiên. 

Nếu Federer đại diện cho sự thanh thoát và chính xác, Nadal đi theo hướng ngược lại, sức mạnh thể chất, khả năng chịu đựng phi thường và những pha bóng có độ xoáy cực lớn. Đáng chú ý nhất là cú thuận tay bằng tay trái, thứ vũ khí gần như được “thiết kế” để gây khó khăn cho Federer.

Điểm mấu chốt nằm ở cú trái tay một tay của tay vợt Thụy Sĩ. Đây từng là một tuyệt kỹ, nhưng khi phải xử lý những quả bóng xoáy cao nảy lên ngang vai hoặc hơn, nó dễ bị khai thác hơn so với cú trái hai tay.

Nadal liên tục nhồi cú thuận tay trái vào phía trái tay Federer. Những cú đánh có quỹ đạo cao và độ xoáy lớn khiến Federer bị đẩy sâu khỏi vạch cuối sân, buộc anh phải đánh bóng trong tư thế phòng thủ hoặc sử dụng cú cắt để hóa giải sức ép.

Federer đã gặp một đối thủ không thể giải quyết bằng những công thức quen thuộc. Đến Wimbledon 2008, Nadal đánh bại Federer sau trận chung kết 5 set kinh điển, hoàn tất bước chuyển từ “Vua đất nện” thành một tay vợt có khả năng chinh phục mọi mặt sân.

Federer càng hoàn hảo, Nadal càng có lý do để trở nên khác biệt.

Djokovic biến khả năng phòng thủ thành thứ vũ khí đủ sức bẻ gãy Federer

Novak Djokovic: Bước tiến hóa tiếp theo

Nhưng Nadal chưa phải điểm cuối của quá trình ấy.

Sự xuất hiện của Nadal buộc Federer phải thích nghi, đồng thời tạo ra một chuẩn mực mới cho thế hệ tiếp theo. "The Djoker" bước vào cuộc chơi với cấu trúc kỹ thuật khác biệt, khả năng phòng thủ xuất sắc, độ dẻo đáng kinh ngạc, cú trái hai tay chắc chắn và đặc biệt là kỹ năng trả giao bóng thuộc nhóm xuất sắc nhất lịch sử.

Nếu Nadal khai thác một điểm yếu cụ thể của Federer, Djokovic đi xa hơn khi tìm cách vô hiệu hóa cả Federer lẫn Nadal.

Cú trái hai tay giúp Djokovic chống lại những quả bóng xoáy cao của Nadal tốt hơn, trong khi khả năng trả giao bóng cho phép anh phá vỡ ngay từ đầu kế hoạch tấn công của đối thủ. Djokovic có thể hạ thấp trọng tâm, xoạc rộng để cứu bóng rồi lập tức trả sâu về cuối sân, biến một tình huống phòng thủ thành thế tấn công chỉ sau một cú đánh.

Năm 2011, quá trình ấy đạt đến đỉnh cao khi Djokovic giành 3 Grand Slam và lập chuỗi 43 trận thắng liên tiếp. Những loạt rally kéo dài trở thành vùng đất sở trường của Nole, nơi khả năng phòng thủ, sức bền và độ chính xác giúp anh bào mòn những tay vợt tấn công hàng đầu.

Ba phong cách, một thế hệ hoàn hảo

Điều đặc biệt của "BIG 3" nằm ở chỗ Federer, Nadal và Djokovic không chỉ là ba tay vợt vĩ đại cùng xuất hiện trong một thời đại. Họ đại diện cho ba cách tiếp cận tennis khác nhau và liên tục thúc đẩy nhau phải hoàn thiện.

Ba huyền thoại cuối cùng cùng tạo nên 66 Grand Slam: Djokovic 24, Nadal 22 và Federer 20.

Nếu nhìn theo lăng kính thuyết tiến hóa, Federer chính là “môi trường khắc nghiệt” đầu tiên, Nadal là biến thể đủ sức phá vỡ sự thống trị ấy, còn Djokovic tiếp tục tiến hóa để thích nghi với cả hai.

Federer không tạo ra Nadal hay Djokovic theo nghĩa trực tiếp. Nhưng sự thống trị của anh đã nâng tiêu chuẩn quần vợt lên một mức mà những tay vợt muốn tồn tại buộc phải tìm ra cách chơi mới.

Đó có lẽ là nghịch lý lớn nhất của một huyền thoại, Federer càng tiến gần đến sự hoàn hảo, anh càng vô tình thúc đẩy thế giới tennis sản sinh ra những đối thủ đủ khác biệt để đánh bại mình.

Ba con người, ba hệ thống kỹ thuật và ba cách chinh phục trận đấu cuối cùng đã tạo nên một trong những hệ sinh thái cạnh tranh khốc liệt nhất lịch sử thể thao.