“Theo dấu Chép Hồng” tiếp nhận, chuyển hóa tri thức thành những sản phẩm sáng tạo

Tham dự chương trình có Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự - Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật; GS.TS Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch Công ty CP Shinec; Nhà lý luận phê bình văn học Bùi Việt Thắng - đại diện Ban Giám khảo; Đại diện giáo viên Trường THCS Phan Chu Trinh (TP. Hà Nội), cùng các thầy cô giáo và học sinh đạt giải.

Cuộc thi “Theo dấu Chép Hồng” được phát động ngày 21/5 tại Trường THCS Phan Chu Trinh, do Thời báo Văn học nghệ thuật phối hợp với nhà trường tổ chức.

Tác giả Phạm Hồng Điệp ký tặng sách các em học sinh. Ảnh Đinh Trung

Cuộc thi bắt nguồn từ cuốn sách Cuộc phiêu du của Chép Hồng của GS.TS, luật sư, doanh nhân Sao đỏ Phạm Hồng Điệp.

Tác phẩm mang màu sắc phiêu lưu, truyền tải những thông điệp về nghị lực, khát vọng và hành trình trưởng thành, vươn lên của tuổi trẻ qua hình tượng “cá chép vượt vũ môn”. Cuốn sách giới thiệu bức tranh độc đáo, sinh động, cung cấp kiến thức về thế giới thủy sinh và trách nhiệm bảo vệ môi trường qua ngôn ngữ văn chương đầy màu sắc và hấp dẫn.

Từ những câu chuyện trong sách, học sinh được khuyến khích thể hiện cảm nhận bằng nhiều hình thức khác nhau, từ bài viết, video clip, tranh vẽ, đồ họa…

Ban tổ chức; GS.TS, luật sư, doanh nhân Phạm Hồng Điệp cùng các em học sinh đoạt giải tại Lễ trao giải. Ảnh Đinh Trung

Đọc, tiếp nhận, tái tạo tác phẩm chủ động và sáng tạo

Phát biểu tại Lễ trao giải, Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự - Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật ghi nhận, đánh giá cao sự hưởng ứng tích cực của các em học sinh đối với cuộc thi và nhấn mạnh ý nghĩa của việc tạo ra những không gian để các em đến với sách bằng tâm thế chủ động, sáng tạo, qua đó phát triển khả năng cảm thụ, tư duy và diễn đạt. Đây cũng là một hướng đi thiết thực nhằm đưa văn hóa đọc đến gần hơn với học sinh trong bối cảnh các em có nhiều lựa chọn tiếp nhận thông tin và giải trí.

Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự - Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật ghi nhận, đánh giá cao sự hưởng ứng tích cực của các em học sinh đối với cuộc thi. Ảnh Đinh Trung

Nhận định về các tác phẩm dự thi, Nhà lý luận phê bình văn học Bùi Việt Thắng, đại diện Ban Giám khảo đánh giá cao sự đa dạng trong cách học sinh tiếp nhận “Cuộc phiêu du của Chép Hồng” - một tác phẩm văn học độc đáo và chuyển hóa cảm nhận thành những sản phẩm sáng tạo như video clip công phu, hấp dẫn, tranh, bộ truyện tô màu, đồ họa đầy sáng tạo...

Theo ông, điều đáng ghi nhận ở cuộc thi là người đọc trẻ không chỉ tiếp nhận tác phẩm mà còn tái tạo và diễn giải tác phẩm bằng cách của mình.

Nhà văn Bùi Việt Thắng cho biết, Ban Giám khảo đã xem xét các bài dự thi ở nhiều phương diện, từ câu chữ, hình ảnh minh họa đến video, âm thanh và kỹ thuật thể hiện. Trong số đó, tác phẩm Vè Cá Chép cho thấy sự kết nối giữa văn học thành văn với văn học dân gian, khi học sinh sử dụng một thể loại quen thuộc của văn học dân gian để tiếp nhận và tái hiện nội dung tác phẩm.

Theo nhà văn Bùi Việt Thắng, điều đáng ghi nhận ở cuộc thi là người đọc trẻ không chỉ tiếp nhận tác phẩm mà còn tái tạo và diễn giải tác phẩm bằng cách của mình. Ảnh Đinh Trung

Ông cũng nhận định cách đọc sáng tạo của các em học sinh gợi mở khả năng kết nối văn học với văn hóa dân gian, đồng thời cho thấy công nghệ đang mở thêm những phương thức tiếp nhận và sáng tạo văn học cho thế hệ trẻ. Ông đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ giữa tác phẩm và “sinh thái văn hóa”, cho rằng những tác phẩm có căn đế văn hóa sẽ có khả năng tạo sức sống và dư âm lâu dài hơn.

Từ không gian thủy sinh trong Cuộc phiêu du của Chép Hồng, nhà văn Bùi Việt Thắng đồng thời gợi mở mối liên hệ giữa văn học với môi trường và xu hướng “xanh” trong đời sống đương đại. Theo ông, văn học có thể góp phần truyền cảm hứng về thiên nhiên, môi trường và lối sống có trách nhiệm, qua đó mở ra khả năng hình thành dòng “văn học xanh” trong tương lai.

Nhận định về cuộc thi, GS.TS Phạm Hồng Điệp cho rằng giá trị của cuộc thi không nằm ở việc gắn với tên tuổi tác giả mà quan trọng hơn là khả năng lan tỏa văn hóa đọc, nâng cao kiến thức và khơi dậy ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh. Thông qua câu chuyện về Chép Hồng, các em có thể tiếp cận kiến thức về thế giới thủy sinh, môi trường theo cách gần gũi, tạo sự kết nối giữa văn học với sinh học, sinh thái và kỹ thuật môi trường.

GS.TS Phạm Hồng Điệp đánh giá cao các sản phẩm dự thi từ video clip, tranh vẽ đến những hình thức thể hiện khác, qua đó cho thấy các em đã đọc, hiểu và phát huy sự cần cù, sáng tạo để tạo nên những sản phẩm riêng. Ảnh Đinh Trung

GS.TS Phạm Hồng Điệp cũng mong muốn cuộc thi có thể được lan tỏa tới nhiều trường học khác, mở rộng tác động của hoạt động đọc sách và giáo dục ý thức về môi trường trong học sinh.

Theo ông, Việt Nam đang hướng tới những mục tiêu phát triển lớn trong giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Vì vậy, thế hệ trẻ cần có thêm niềm tin, ý chí và tình yêu nước để cùng đóng góp vào sự phát triển của đất nước. GS.TS Phạm Hồng Điệp nhấn mạnh, các em học sinh cần học tập, phấn đấu để trưởng thành mà còn nuôi dưỡng khát vọng góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp hơn, hun đúc ý chí, tình yêu và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Chia sẻ về bản thân, GS.TS Phạm Hồng Điệp cho biết ông luôn cố gắng lao động, học tập một cách chăm chỉ và sáng tạo, đồng thời viết sách với mong muốn để lại những giá trị cho các thế hệ sau. Qua đó, ông muốn truyền đi thông điệp rằng mỗi người, nếu biết lao động, sáng tạo, không ngừng vươn lên và tạo dựng những giá trị có ích, sẽ có thể đạt được thành công.

Đại diện Trường THCS Phan Chu Trinh, cô Đỗ Thu Hương - Tổ trưởng Tổ Văn - Sử - Địa và Giáo dục công dân bày tỏ sự trân trọng đối với giá trị mà cuộc thi mang lại, đồng thời kỳ vọng tình yêu con chữ, niềm đam mê văn học tiếp tục được nuôi dưỡng trong giáo viên và học sinh. Theo đại diện nhà trường, cuộc thi không chỉ “gieo con chữ” mà còn gieo tình yêu, đam mê và trách nhiệm đối với cuộc sống, với Tổ quốc.

Trường THCS Phan Chu Trinh tặng tác giả Phạm Hồng Điệp món quà biểu tượng cho sự kiên trì, bền bỉ và khát vọng vươn tới thành công, như một lời tri ân và thông điệp “hãy trường tồn cùng với đam mê”. Ảnh Đinh Trung

Sau hai tháng phát động, cuộc thi ghi nhận nhiều cách tiếp cận và thể hiện khác nhau của các em  học sinh.

Tại Lễ trao giải, Ban tổ chức đã trao Giải Nhất cho nhóm tác giả Trần Thiện Nhân (7A6), Đặng Quỳnh Trang (8A1), Đỗ Hoàng Bách (8A1), Đặng Bảo Hân (8A8) và Nguyễn Bảo Linh (9A5) với tác phẩm Giá trị từ một chương sách - “Những phận cá dị tật”.

Trao Giải Nhất cho nhóm tác giả. Ảnh Đinh Trung

Hai giải Nhì thuộc về Nguyễn Minh Huy (7A2) với tác phẩm Thế giới thủy sinh trong trang sách và nhóm Lại Gia Huy, Trịnh Duy Nam, Nguyễn Minh Huy (7A2) với tác phẩm Vè Cá Chép.

Trao Giải Nhì cho tác giả và nhóm tác giả. Ảnh Đinh Trung

Ba giải Ba được trao cho Trần Duy Bảo Ngọc và Phạm Ngọc Thảo Hiền (9A4) với Cuộc phiêu du của Chép Hồng - Hành trình trưởng thành giữa thế giới thủy sinh; Nguyễn Bảo Ngân (7A2) với Bộ tranh tô màu “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”; Nguyễn Hoàng My (8A5) với Thông tin đồ họa “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”. Ban Tổ chức cũng trao 6 giải Khuyến khích cho các tác giả và nhóm tác giả.

Trao Giải Ba cho tác giả và nhóm tác giả. Ảnh Đinh Trung

Trao Giải Khuyến khích cho tác giả và nhóm tác giả. Ảnh Đinh Trung

Mở rộng hành trình khám phá

Trong khuôn khổ chương trình, các học sinh đạt giải được tham quan, trải nghiệm tại Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền, nơi phát triển kinh tế được gắn với bảo vệ hệ sinh thái và môi trường.

Nam Cầu Kiền có quy mô 263 ha, hiện có khoảng 80 doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư, theo GS.TS Phạm Hồng Điệp, mỗi năm, Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền đóng góp cho ngân sách thành phố Hải Phòng từ 800 đến 1.100 tỷ đồng.

Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền còn được giới thiệu như một mô hình kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường với không gian xanh – sạch – đẹp và các hoạt động văn hóa, lịch sử. Tại đây, các em học sinh được tìm hiểu về môi trường, hoạt động của khu công nghiệp, định hướng nghề nghiệp.

Khu công nghiệp cũng có không gian văn hóa, lịch sử gắn với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, gồm vườn kỷ vật, tổ hợp cây đa Tân Trào, sa hình trận địa Điện Biên Phủ và nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh.

Trong khuôn khổ chương trình, các học sinh đạt giải được tham quan, trải nghiệm tại Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền. Ảnh Đinh Trung

Từ câu chuyện về thế giới thủy sinh, môi trường trong Cuộc phiêu du của Chép Hồng, các em được quan sá những vấn đề về cách phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và văn hóa, lịch sử và đời sống trong một không gian thực tế của khu công nghiệp. Qua đó, “Theo dấu Chép Hồng” mở rộng thành hành trình đọc - cảm nhận - khám phá - trải nghiệm, đưa văn hóa đọc gắn với đời sống và quá trình hình thành tri thức, ý thức trách nhiệm của học sinh.