Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Cội gốc muôn đời vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng tài năng”

Tham dự buổi lễ có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãn đạo các các bộ, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo thành phố Hà Nội; đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; đại diện các cơ quan di sản, các dòng họ khoa bảng, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, các thế hệ nhà giáo, các em học sinh, sinh viên và đông đảo Nhân dân.

Các đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam. Ảnh TTXVN

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc lại dấu mốc hình thành Văn Miếu – Quốc Tử Giám gắn với tầm nhìn của các bậc tiền nhân về vai trò của giáo dục “quốc gia muốn hưng thịnh phải đề cao sự học”.

Năm 1070, dưới triều vua Lý Thánh Tông, Văn Miếu được xây dựng tại Thăng Long. Sáu năm sau, năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của dân tộc, đưa sứ mệnh đào tạo nhân tài vào nề nếp lâu dài. Sử sách còn ghi, triều đình thuở ấy vừa chăm lo giáo dục vừa cầu lời nói thẳng và trọng dụng hiền tài văn võ.

Nhân dịp kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, chiếc nôi của nền quốc học Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân đã khai mở đạo học, các thế hệ nhà giáo bền bỉ truyền trao tri thức và những người đã đem tài năng, trí tuệ phụng sự đất nước.

“Muốn đất nước trường tồn, tự chủ và vươn tầm thế giới, cội gốc muôn đời vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng tài năng,hiền tài được giao trọng trách và hết lòng cống hiế. Sức mạnh của dân tộc không chỉ đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà trước hết phải định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người cùng khát vọng vươn lên” – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đọc diễn văn kỷ niệm. Ảnh TTXVN

Nhắc đến tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” được Thân Nhân Trung khẳng định trong văn bia năm 1484 ở Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ý nghĩa của việc đặt tài năng và đạo đức song hành trong xây dựng đội ngũ nhân tài. Những tấm bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ ghi danh người đỗ đạt mà còn gửi gắm những lời răn dạy về danh tiết, trách nhiệm và đạo đức của người gánh vác việc nước.

Tiếp nối truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài của dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền được học của toàn dân. Ngay từ những ngày đầu lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định chống giặc dốt là nhiệm vụ cấp bách, đồng thời kêu gọi phát hiện, tìm kiếm người tài đức để kiến thiết đất nước. Trải qua các thời kỳ cách mạng, nhiều thế hệ nhà giáo, trí thức đã đóng góp trí tuệ, tâm huyết cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất và đổi mới đất nước.

Về yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng: “Khi trí tuệ nhân tạo có thể đưa ra câu trả lời chỉ trong vài giây, giá trị của nhà trường không còn dừng ở việc truyền thụ tri thức sẵn có mà nằm ở chỗ rèn luyện cho người học có khả năng tư duy độc lập, có nhân cách tốt và khát vọng vươn lên”.

Cùng với đó, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài phải được tiến hành từ sớm, thông qua những thử thách trong thực tiễn. Trọng dụng nhân tài không chỉ dừng ở lời nói mà phải bắt đầu từ những nhiệm vụ cụ thể mà đất nước, Nhân dân đang cần. Việc trọng dụng người tài phải gắn với giao nhiệm vụ, trao quyền, bảo đảm nguồn lực và đánh giá công bằng dựa trên hiệu quả công việc, qua đó phát huy năng lực sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển đất nước.

Từ những yêu cầu đặt ra đối với giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, bảo tồn di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đưa tinh thần và sức sống của di sản hiện diện sinh động trong đời sống học đường. Công tác trùng tu, tôn tạo phải dựa trên nền tảng nghiên cứu khoa học nghiêm túc, tôn trọng hiện vật gốc, kiến trúc và không gian lịch sử. Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ với ngành văn hóa, giáo dục và các cơ quan nghiên cứu sớm hoàn thiện tài liệu mở số hóa về di tích, trong đó mỗi bia Tiến sĩ được giới thiệu bằng hình ảnh sắc nét, bản dịch chuẩn xác và chú giải sinh động, giúp học sinh ở mọi miền đất nước có thể tra cứu, tìm hiểu và tự hào về truyền thống hiếu học. Xa hơn, những giá trị của di sản về lòng hiếu học, đạo đức liêm chính và tinh thần phụng sự cần trở thành một phần quan trọng trong chương trình giáo dục công dân và lịch sử cho thế hệ trẻ.

Thứ hai, mở rộng bình đẳng cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Trong đó, đặc biệt ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật được học tập đến nơi đến chốn. Cùng với việc tiếp tục sắp xếp bộ máy, cắt giảm thủ tục hành chính để giáo viên có thêm thời gian dành cho giảng dạy, nghiên cứu và chăm lo học sinh, các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tạo điều kiện để người học vận dụng kiến thức giải quyết những vấn đề thực tiễn. Nhà trường phải trở thành môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo, nuôi dưỡng những ý tưởng và tài năng.

Thứ ba, chủ động tìm kiếm, phát hiện và trọng dụng nhân tài từ những yêu cầu cấp thiết của địa phương và đất nước. Việc thu hút nhân tài cần được mở rộng tới đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài. Người đứng đầu các cơ quan phải chịu trách nhiệm từ khâu phát hiện, tuyển chọn đến giao nhiệm vụ, trao quyền và bảo đảm nguồn lực thực hiện; đồng thời có cơ chế bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Đặc biệt, hiệu quả trọng dụng nhân tài phải được đánh giá bằng kết quả thực tế và thước đo duy nhất và chính xác nhất cho hiệu quả trọng dụng nhân tài chính là những kết quả cụ thể, là những vấn đề thực tiễn được giải quyết thành công vì sự phát triển bền vững của đất nước.

Đối với Thủ đô Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị bảo tồn nguyên vẹn những giá trị di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đồng thời tiếp nối truyền thống đạo học bằng việc xây dựng môi trường học tập, làm việc cởi mở, năng động, sáng tạo, tạo điều kiện để những người trẻ rèn luyện, nghiên cứu và phụng sự.

Cùng với đó, các cấp ủy Đảng cần triển khai quyết liệt Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Kết luận số 105 về định hướng thu hút, trọng dụng nhân tài và Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đảng bộ, chính quyền Hà Nội cần tiên phong đặt hàng các trường đại học, viện nghiên cứu giải quyết những vấn đề cấp thiết của Thủ đô; mạnh dạn trao cơ hội, giao nhiệm vụ để các nhà khoa học trẻ đưa những ý tưởng, giải pháp sáng tạo vào thực tiễn.

“Một Thủ đô phát triển không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà trước hết phải bằng chiều sâu của văn hóa và trí tuệ” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định.

Hướng tới dấu mốc 1.000 năm Quốc Tử Giám vào năm 2076, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra trách nhiệm trao truyền cho các thế hệ mai sau không chỉ một di sản nghìn năm nguyên vẹn mà còn cả những giá trị tư tưởng, khát vọng hiền tài và đạo học.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắn gửi: “Muốn được như vậy, hãy giữ gìn toàn vẹn từng nét chữ trên bia đá và hơn hết hãy chăm lo để mọi em nhỏ trên khắp các vùng miền Tổ quốc từ núi cao đến đảo xa đều được học hành đến nơi đến chốn, được đem tài trí cùng góp sức xây dựng quê hương đất nước”.

Trong khuôn khổ lễ kỷ niệm cấp quốc gia 950 năm Quốc Tử Giám đã diễn ra chương trình nghệ thuật “Tinh hoa đạo học” được tổ chức với hai chương “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật, chương trình tôn vinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc, đồng thời làm nổi bật những giá trị của nền quốc học Việt Nam được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Đây cũng là dịp để nhìn lại chặng đường 950 năm Quốc Tử Giám, từ đó tiếp tục khẳng định ý nghĩa của giáo dục và việc bồi dưỡng nhân tài đối với sự phát triển đất nước.