Ngày Xuân trẩy hội chùa Hương

Họ cầu cho gia quyến an khang thịnh vượng, họ cầu cho vợ đẹp con khôn, họ cầu cho tài lộc chất đầy nhà, cầu cho trúng quả chứng khoán, cầu cho thăng quan tiến chức...

Tôi không dám quả quyết là tất cả, nhưng trong số đó cũng không ít những người chưa hiểu biết về sự tích chùa Hương.

Cùng với núi thiêng Yên Tử, cùng với Côn Sơn - Kiếp Bạc địa linh nhân kiệt; trong đó có di tích, thắng cảnh Hương Tích “Nam thiên đệ nhất động”. Cách đây hơn nửa thiên niên kỷ, vua Lê Thánh Tông (1460 - 1496), sau khi trực tiếp chỉ huy quân dân ta dẹp xong quân xâm lược phong kiến phương Bắc, trong một chuyến tuần du phương Nam, người đã qua đây đóng quân nghỉ lại và đặt cho vùng Hương Sơn cẩm tú ba chữ “Thiên trù tinh” và thung lũng Phụ Mã.

Lễ khai hội chùa Hương.

Năm 1770, trong một chuyến du ngoạn qua khu vực chùa Hương, khi thăm động Hương Tích, Trịnh Tĩnh Vương Trịnh Sâm (1737 - 1782) đã làm một bài thơ tuyệt bút và cho khắc lên vách đá của động năm chữ đại tự: “Nam thiên đệ nhất động” (Động đẹp nhất trời Nam). Cho đến nay, “Nam thiên đệ nhất động” vẫn còn nguyên giá trị.

Bước sang thế kỷ XX, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đến núi thiêng Hương Tích để nguyện cầu cho đất nước thống nhất, cho quốc thái dân an, thái bình thịnh trị.

Trước và sau đó, các đời vua chúa, các quan lại, các danh sĩ mọi thời đại đến chùa Hương đã để lại những áng thơ văn bất hủ, với những tên tuổi còn mãi như Trịnh Tĩnh Vương, Chu Mạnh Trinh, Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan, Vũ Phạm Hàm, Nguyễn Khuyến, Tản Đà, nữ sĩ Hằng Phương, Nguyễn Nhược Pháp, Nguyễn Bính, Khương Hữu Dụng, Tố Hữu, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Trần Lê Văn, Phạm Hổ...

Khi còn trẻ, lần đầu tiên đến chùa Hương, cho đến nay vẫn còn đọng mãi trong ký ức tôi đó là dòng người từ thập phương đổ về, đa phần là các cụ già trong bộ áo dài thẫm màu, đầu đội nón. Trong lất phất mưa xuân các cụ vẫn khoác áo tơi lá, miệng đồng thanh và liên tục cất tiếng bổng trầm: “Nam mô cứu khổ, cứu nạn, Quan Thế Âm bồ tát”, như trong thơ của Chu Mạnh Trinh:

…

Chắp tay niệm Phật Di – Đà

Kẻ ngồi, người đứng, kẻ ra, người vào

Non trời biết mấy từng cao

Đã đi phải đến, đã trèo phải lên...

Đoàn người nối nhau, vai khoác áo cói hoặc tay nải đem theo xôi gà, trầu cau, vàng mã, tay chống gậy. Họ đi trong mưa không hề biết mệt, rét và ẩm ướt. Cuộc hành trình của các cụ được thực hiện tuần tự trong quần thể đền chùa, bắt đầu từ Bến Đục Khê, theo dòng suối Yến, qua Sơn Thủy lâu đài, cầu Hội, chùa Thiên Trù, động chùa Tiên, chùa Giải Oan, đền Cửa Võng, động chùa Hương Tích, động Hinh Bồng, chùa Long Vân, Bảo Đài, động chùa Tuyết Sơn... Cuộc hành trình đến nơi đất Phật kéo dài đến hai ba ngày mới kết thúc. Thấm mệt nhưng họ mãn nguyện vì đã cầu được phúc, được tài lộc cho gia đình mình, dòng tộc mình, quê hương mình.

Ngày nay trẩy hội chùa Hương bằng con đường trải nhựa phẳng lì và nhẵn bóng. Sớm tinh mơ đã có hàng nghìn thuyền bè đậu san sát chờ đón khách. Họ đến chùa Hương bằng thuyền qua suối Yến Vĩ. Họ lên động Hương Tích bằng cáp treo. Dân nghệ sĩ, lãng tử thì cuối xe máy tiện đầu dừng đấy để ngắm, để chụp, để vẽ, để sáng tạc nhạc, để làm thơ, viết văn…

Lưu lượng khách du lịch đến chùa Hương bây giờ đông gấp cả chục lần so với trước. Trong những năm qua, để thu hút du khách, UBND huyện Mỹ Đức, Ban Quản lý (BQL) Di tích và thắng cảnh đã đầu tư, đổi mới cơ chế quản lý, phát huy, bảo tồn, khai thác giá trị di tích, cảnh quan, dịch vụ…

Hoàng Kim Đáng

Ngày xuân nghĩ về nét hào hoa thanh lịch của người kinh đô xưa

Không biết tự bao giờ đã truyền tụng những câu ca: "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/ Dẫu không thanh lịch, cũng người Tràng...