Từ thực tiễn đào tạo đến công cụ số: Hành trình nghiên cứu và phát triển của Nguyễn Hữu Trí

Người học mong muốn có kế hoạch học tập phù hợp với nền tảng kiến thức và mục tiêu nghề nghiệp của mình, trong khi doanh nghiệp cần cơ sở đánh giá rõ ràng hơn để xem xét các khoản đầu tư cho đào tạo và điều chỉnh kế hoạch phát triển nhân lực. Trong bối cảnh đó, chuyên gia giáo dục, đào tạo và phát triển nhân lực Nguyễn Hữu Trí đã đưa những vấn đề đúc kết từ nhiều năm tham gia phát triển khóa học, triển khai giảng dạy và vận hành hoạt động đào tạo vào quá trình xây dựng công cụ số.

Hai thành quả, “Phần mềm Đánh giá và lập kế hoạch lộ trình học tập tự thích ứng V1.0” và “Phần mềm Phân tích định lượng hiệu quả đào tạo và hỗ trợ ra quyết định V1.0”, lần lượt tiếp cận việc tổ chức học tập và đánh giá hiệu quả, thể hiện hướng nghiên cứu công nghệ của anh xuất phát từ nhu cầu đào tạo thực tế.

Định hướng nghiên cứu và phát triển này trước hết xuất phát từ sự quan tâm đến những khác biệt giữa người học. Trong cùng một khóa học, học viên thường có nền tảng kiến thức, mục tiêu nghề nghiệp và bối cảnh ứng dụng khác nhau; việc áp dụng một tiến độ chung tuy thuận tiện cho công tác tổ chức nhưng chưa chắc đáp ứng được nhu cầu của tất cả mọi người.

Ông Nguyễn Hữu Trí cho biết: “Trong công việc đào tạo, tôi không chỉ quan tâm đến việc nội dung khóa học đã được giảng giải rõ ràng hay chưa, mà còn quan tâm đến lý do học viên cần khóa học này và cách họ nên tiếp tục học tập. Chúng ta không thể chỉ vì mọi người cùng ngồi trong một lớp học mà cho rằng họ có cùng điểm xuất phát.”

Cách nhìn nhận vấn đề này phù hợp với định hướng của “Phần mềm Đánh giá và lập kế hoạch lộ trình học tập tự thích ứng V1.0”, đồng thời mở rộng hướng khám phá số hóa của ông từ nội dung khóa học sang việc tổ chức học tập: cá nhân hóa không nên chỉ có nghĩa là cung cấp thêm lựa chọn khóa học, mà còn phải bảo đảm các lựa chọn có cơ sở, nội dung có sự liên kết và hoạt động hỗ trợ học tập đáp ứng được những nhu cầu khác nhau.

Để chuyển từ kinh nghiệm đào tạo sang công cụ số, cần xem xét cách hệ thống hóa những vấn đề mà giáo viên và nhà quản lý thường xuyên gặp phải, thành các công đoạn công việc mà công cụ có thể hỗ trợ. Đối với ông Nguyễn Hữu Trí, điều này không có nghĩa là dùng phần mềm để thay thế kinh nghiệm giảng dạy, mà là tìm cách để kinh nghiệm tiếp tục phát huy vai trò khi phục vụ người học ở quy mô lớn hơn.

“Sự hiểu biết của người đào tạo về học viên rất quan trọng, nhưng chúng ta cũng cần suy nghĩ xem những nhận định nào có thể được công cụ hỗ trợ và những công đoạn nào vẫn cần giáo viên đưa ra quyết định dựa trên bối cảnh cụ thể. Tôi mong công nghệ giúp chúng ta tổ chức quá trình học tập rõ ràng hơn, thay vì biến việc giảng dạy thành thực hiện một quy trình cố định.” Việc đưa đánh giá và lập kế hoạch lộ trình vào phần mềm thiết lập, thể hiện cách ông tiếp cận vấn đề này, đồng thời cung cấp một hướng khám phá cụ thể cho các cơ sở đào tạo về cách dung hòa hiệu quả tổ chức với sự khác biệt giữa từng người học.

Khi trọng tâm chuyển từ nội dung khóa học sang quá trình học tập, việc đánh giá hiệu quả trở thành một nhiệm vụ không thể bỏ qua. Tỷ lệ chuyên cần, tỷ lệ hoàn thành khóa học và mức độ hài lòng có thể phản ánh việc triển khai khóa học và trải nghiệm của học viên, nhưng tự chúng không thể cho biết học viên đã vận dụng những phương pháp đã học vào công việc thực tế hay chưa. “Phần mềm Phân tích định lượng hiệu quả đào tạo và hỗ trợ ra quyết định V1.0” của ông kết hợp phân tích hiệu quả với việc ra quyết định quản lý, hướng tới không chỉ ghi nhận kết quả mà còn sử dụng phản hồi để điều chỉnh hoạt động đào tạo tiếp theo.

Kết quả này gắn với các bước phản tư, học tập, ứng dụng, hình thành kết quả và đánh giá, phản hồi mà ông Nguyễn Hữu Trí đã nhấn mạnh trước đó. “Đối với tôi, việc kết thúc khóa học không phải là điểm cuối của công tác đánh giá. Chúng ta cần hiểu rõ hơn học viên có thể vận dụng những gì đã học ở đâu, vẫn gặp khó khăn ở đâu, rồi đưa những thông tin này trở lại quá trình thiết kế khóa học và tổ chức đào tạo.” Với cách tiếp cận này, sử dụng vai trò của dữ liệu để hỗ trợ việc học viên hiểu vấn đề và cải tiến, chứ không phải dùng một điểm số để khái quát về người học hoặc quy toàn bộ những biểu hiện phức tạp trong công việc cho một lần đào tạo.

Hai thành quả từ phần mềm thiết lập vì vậy tạo nên một định hướng phát triển công nghệ có sự liên kết: lập kế hoạch lộ trình học tập tập trung vào cách hoạt động đào tạo bắt đầu và được triển khai, còn phân tích hiệu quả tập trung vào cách hoạt động đào tạo được đánh giá và điều chỉnh.

Đóng góp của ông Nguyễn Hữu Trí nằm ở việc chuyển hai nhóm vấn đề này thành những thành quả phần mềm cụ thể, tạo ra công cụ hiện thực hóa quan điểm số hóa của ông để có thể tiếp tục ứng dụng và kiểm chứng. Hiệu quả thực tế và mức độ phổ biến của các phần mềm trong ngành vẫn cần được chứng minh bằng các trường hợp sử dụng và dữ liệu vận hành; tuy nhiên, định hướng nghiên cứu và phát triển của chúng đã cho thấy số hóa giáo dục và đào tạo không nên dừng ở việc thay đổi kênh giảng dạy, mà cần đi sâu vào tổ chức học tập và phản hồi về hiệu quả.

Đối với ngành, giá trị tham khảo của hướng khám phá này là đưa việc xây dựng công nghệ trở lại với nhu cầu giảng dạy, đưa kinh nghiệm đào tạo vào thiết kế công cụ và biến đánh giá thành một phần của quá trình cải tiến liên tục.