Đại hội Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam lần thứ VIII: Đưa nghệ thuật múa thăng hoa cùng nhịp đập đất nước

Ngày 8/10, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Hà Nội), Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2026–2031, với sự tham dự của các đại biểu đại diện cho gần 1.300 hội viên thuộc 41 chi hội trên cả nước. Tham dự phiên trọng thể có đồng chí Trần Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông; PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Vụ trưởng Vụ Văn hóa văn nghệ (Ban Tuyên giáo Trung ương) Trần Thị Phương Lan; đại diện các cơ quan Trung ương; Lãnh đạo các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành trung ương, các đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo múa.

Đại hội đã tổng kết hoạt động nhiệm kỳ VII, đánh giá những kết quả đạt được, nhìn nhận các hạn chế, đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026–2031. Trong đó, những vấn đề về chất lượng sáng tác, bảo tồn và phát huy giá trị múa dân gian dân tộc, ứng dụng công nghệ, phát triển đội ngũ nghệ sĩ kế cận và nâng cao hiệu quả hoạt động Hội được các đại biểu tập trung thảo luận.

Đại hội cũng tiến hành bầu Ban Chấp hành Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam khóa VIII gồm 15 thành viên. TS. NSND Phạm Anh Phương tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội nhiệm kỳ 2026–2031.

Ban Chấp hành Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam khóa VIII gồm 15 thành viên ra mắt Đại hội. Ảnh Nguyễn Chi

Phát biểu khai mạc Đại hội, TS. NSND Phạm Anh Phương, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam khóa VII, nhấn mạnh nghệ thuật múa Việt Nam luôn gắn bó với đời sống nhân dân và lịch sử dân tộc, được nuôi dưỡng từ kho tàng văn hóa dân gian phong phú cùng những giá trị truyền thống được các thế hệ nghệ sĩ kế thừa, sáng tạo.

Theo ông, sự phát triển của khoa học công nghệ và môi trường kỹ thuật số đang làm thay đổi căn bản phương thức sáng tạo, truyền bá và tiếp nhận nghệ thuật. Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng tác phẩm và chủ động hội nhập quốc tế, nghệ thuật múa Việt Nam phải giải quyết bài toán kết hợp giữa gìn giữ bản sắc dân tộc với tìm kiếm những hình thức biểu đạt mới, hiện đại, hấp dẫn công chúng.

Nhìn lại nhiệm kỳ VII, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là tác động kéo dài của đại dịch COVID-19 khiến các sân khấu biểu diễn trực tiếp bị gián đoạn, đội ngũ nghệ sĩ múa vẫn duy trì hoạt động nghề nghiệp, từng bước tìm kiếm những phương thức sáng tạo và tổ chức biểu diễn phù hợp với điều kiện thực tế.

Trình bày Báo cáo chính trị tại Đại hội, biên đạo múa Nguyễn Thị Tuyết Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam khóa VII, cho biết trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội đã tổ chức 6 trại sáng tác, tạo điều kiện để các nghệ sĩ khai thác chất liệu múa dân gian dân tộc, kết hợp với tư duy sáng tạo đương đại. Nhiều chương trình, dự án nghệ thuật được triển khai, từng bước mở rộng không gian biểu diễn và tiếp cận công chúng.

Trong đó, tổ khúc múa Ánh sáng tâm hồn ra đời giữa thời điểm dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, khi hoạt động biểu diễn trực tiếp gặp nhiều hạn chế, được xem là một nỗ lực duy trì sự kết nối giữa nghệ thuật và cộng đồng. Tuần lễ Múa Việt Nam (Vietnam Dance Week) tiếp tục được phát triển thành hoạt động nghệ thuật kết hợp các cuộc thi sáng tác múa dân gian dân tộc, tài năng biểu diễn, tài năng biên đạo với không gian liên hoan, giao lưu của các vũ đoàn, trung tâm đào tạo xã hội hóa và nghệ sĩ quốc tế.

Cùng với các hoạt động tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tác phẩm múa thực cảnh Sê San – Dòng sông ánh sáng tại Kon Tum và chiến dịch vũ điệu Tay trong tay (Hand in Hand) cho thấy những tìm tòi trong việc đưa nghệ thuật múa ra ngoài khuôn khổ sân khấu truyền thống, kết nối với công chúng thông qua các không gian biểu diễn và nền tảng truyền thông khác nhau.

Đáng chú ý, dự án phim múa Huyền sử Việt, hướng tới kỷ niệm 50 năm nghệ thuật múa Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất (1975–2025), đã lựa chọn 50 tác phẩm múa tiêu biểu theo dòng chảy lịch sử để chuyển thể thành phim múa.

Việc chuyển thể các tác phẩm múa thành phim tạo thêm phương thức lưu giữ, giới thiệu những thành quả sáng tạo của các thế hệ nghệ sĩ, đồng thời góp phần đưa nghệ thuật múa đến với công chúng trong môi trường số. Từ thực tiễn triển khai dự án, Hội có thêm cơ sở để xác định những nhiệm vụ cụ thể về số hóa tư liệu và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu nghệ thuật múa trong nhiệm kỳ mới.

Chương trình nghệ thuật chào mừng phiên trọng thể Đại hội do Thạc sĩ, Biên đạo múa Nguyễn Thị Tuyết Minh – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam làm Tổng đạo diễn. Ảnh Nguyễn Chi

Bên cạnh hoạt động sáng tác, biểu diễn, công tác nghiên cứu lý luận phê bình và đào tạo tiếp tục được quan tâm. Trong nhiệm kỳ, Hội đã tổ chức 15 hội thảo, tọa đàm, 8 khóa tập huấn chuyên sâu và thực hiện 3 ấn phẩm chuyên ngành. Tạp chí Nhịp điệu có những điều chỉnh về hình thức trình bày và nội dung, kết hợp nghiên cứu chuyên sâu với việc phản ánh những vấn đề mới của đời sống nghệ thuật múa.

Hoạt động giao lưu quốc tế cũng được duy trì với hơn 20 chương trình, hoạt động trong nhiệm kỳ, góp phần giới thiệu nghệ thuật múa Việt Nam tới bạn bè trong khu vực và trên thế giới.

Trong công tác tổ chức, Hội đã duy trì hoạt động, kết nối 41 chi hội trên toàn quốc, đồng thời tham mưu, phối hợp tổ chức nhiều sự kiện nghệ thuật.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Chấp hành Hội cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là lực lượng nghiên cứu, viết lý luận phê bình múa chuyên sâu còn mỏng, thiếu hụt đội ngũ kế cận. Đây là vấn đề đáng quan tâm khi nghệ thuật múa đang đứng trước sự phát triển nhanh chóng của các hình thức biểu diễn mới, sự tác động ngày càng sâu rộng của công nghệ và những thay đổi trong nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của công chúng.

Từ thực tiễn hoạt động nhiệm kỳ VII, theo biên đạo múa Nguyễn Thị Tuyết Minh, những hoạt động từ tập huấn, nghiên cứu lý luận đến điền dã, sưu tầm chất liệu múa ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành nguồn chất liệu nuôi dưỡng sự ra đời của những tác phẩm có giá trị.

Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức đầu tư sáng tác, tập trung nguồn lực cho các thể tài lớn như kịch múa, thơ múa, tổ khúc múa và những dự án nghệ thuật quy mô quốc gia, thay vì phân tán nguồn lực vào các hoạt động riêng lẻ.

Lấy bản sắc dân tộc làm gốc rễ, chuyển đổi số làm đột phá

Bước vào nhiệm kỳ 2026–2031, Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam xác định phương hướng xuyên suốt là lấy sáng tạo nghệ thuật làm trung tâm, bản sắc dân tộc làm gốc rễ, chuyển đổi số làm đột phá, nâng cao chất lượng đội ngũ và hội nhập quốc tế làm động lực phát triển.

Từ định hướng đó, Hội xác định bốn trọng tâm chiến lược gồm sáng tác đỉnh cao; công nghệ và hệ sinh thái số; phục dựng, khai thác di sản; đào tạo tài năng và quảng bá thương hiệu.

Trước hết, trong hoạt động sáng tác, Hội chủ trương chuyển từ phương thức đầu tư dàn trải sang cơ chế đặt hàng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung nguồn lực cho những dự án nghệ thuật lớn, có khả năng lan tỏa trong đời sống. Trong nhiệm kỳ mới, Hội phấn đấu tổ chức 10 trại sáng tác và chuyến điền dã thâm nhập thực tế, đặt hàng 250 tác phẩm, kịch bản, công trình, đồng thời tập trung đầu tư cho 5 dự án nghệ thuật lớn.

Toàn cảnh Đại hội. Ảnh Nguyễn Chi

Việc ưu tiên các thể tài như kịch múa, thơ múa, tổ khúc múa được đặt trong yêu cầu nâng cao chất lượng tư tưởng, nghệ thuật và khả năng biểu đạt của tác phẩm. Đây cũng là hướng đi nhằm tạo điều kiện cho đội ngũ nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo, khai thác những đề tài có chiều sâu từ lịch sử, văn hóa và đời sống đương đại.

Cùng với nâng cao chất lượng sáng tác, nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị múa dân gian dân tộc được xác định là một trong những trọng tâm của nhiệm kỳ mới. Kho tàng nghệ thuật múa của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam là nguồn chất liệu phong phú, đồng thời đặt ra trách nhiệm gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống trước nguy cơ mai một.

Hội đặt mục tiêu sưu tầm, phục dựng chất liệu múa của ít nhất 10 dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một, đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về múa dân gian dân tộc và múa truyền thống Việt Nam.

Đáng chú ý, định hướng bảo tồn không dừng lại ở hoạt động sưu tầm, lưu trữ mà gắn với việc khai thác chất liệu di sản phục vụ sáng tạo. Hội dự kiến lập bản đồ dữ liệu múa dân gian Việt Nam, từng bước đưa những giá trị di sản trở thành nguồn cảm hứng cho các tác phẩm múa đương đại.

Song hành với bảo tồn di sản, chuyển đổi số được Hội xác định là một hướng đột phá trong nhiệm kỳ 2026–2031. Trên cơ sở những kinh nghiệm đã có, đặc biệt từ dự án phim múa Huyền sử Việt, Hội dự kiến ban hành Đề án chuyển đổi số nghệ thuật múa Việt Nam giai đoạn 2026–2031, từng bước chuẩn hóa hoạt động số hóa nghệ thuật biểu diễn.

Mục tiêu được đặt ra là tiến tới số hóa 100% tư liệu di sản, đưa vào vận hành Kho dữ liệu số về nghệ thuật múa Việt Nam. Báo cáo chính trị cũng đề cập việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ thực tế ảo và thực tế tăng cường (VR/AR) trong xây dựng, khai thác và phổ biến dữ liệu nghệ thuật múa.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Hội cũng chú trọng xây dựng đội ngũ nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và lực lượng kế cận. Trong nhiệm kỳ 2026–2031, Hội phấn đấu kết nạp từ 150 đến 200 hội viên mới, mở 10 lớp tập huấn chuyên sâu bồi dưỡng tài năng trẻ, tổ chức 15 hội thảo khoa học cấp quốc gia và xuất bản từ 5 đến 10 công trình sách chuyên khảo.

Một trong những giải pháp được đề xuất là thiết lập cơ chế cố vấn nghệ thuật, tạo điều kiện để các nghệ sĩ có kinh nghiệm trực tiếp hướng dẫn, trao truyền tri thức và kinh nghiệm nghề nghiệp cho thế hệ trẻ. Cùng với đó, Hội tiếp tục quan tâm công tác lý luận phê bình, nâng cao tính khoa học, tính dự báo, vai trò định hướng thẩm mỹ và phản biện chính sách trong lĩnh vực nghệ thuật múa.

Ở lĩnh vực giao lưu quốc tế, Hội đặt mục tiêu tổ chức, tham gia ít nhất 20 hoạt động trong nhiệm kỳ, tiếp tục phát triển thương hiệu Tuần lễ Múa Việt Nam, mở rộng kết nối giữa nghệ sĩ trong nước với các đoàn nghệ thuật, cơ sở đào tạo và nghệ sĩ quốc tế.

Đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao vị thế nghệ thuật múa Việt Nam

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, đồng chí Trần Thắng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ghi nhận những đóng góp của các thế hệ nghệ sĩ múa trong suốt quá trình xây dựng, phát triển của Hội, đặc biệt là những nỗ lực duy trì hoạt động sáng tạo, tìm kiếm phương thức tiếp cận công chúng mới trong nhiệm kỳ VII.

Nhìn lại lịch sử, đồng chí Trần Thắng nhấn mạnh nghệ thuật múa Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc. Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, đội ngũ nghệ sĩ múa tiếp tục phát huy vốn quý múa dân gian dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nghệ thuật thế giới, từng bước ứng dụng công nghệ sân khấu hiện đại và mở rộng không gian sáng tạo.

Đồng chí Trần Thắng đánh giá cao những nỗ lực của Hội trong nhiệm kỳ vừa qua, đặc biệt là việc tổ chức những sản phẩm nghệ thuật và vận dụng các hình thức truyền thông số để đưa nghệ thuật múa đến gần hơn với công chúng. Ảnh Nguyễn Chi

Đối với phương hướng nhiệm kỳ VIII, đồng chí Trần Thắng bày tỏ sự tán thành với định hướng lấy sáng tạo nghệ thuật làm gốc, nâng cao chất lượng đội ngũ làm nền, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc làm cốt lõi, đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng hội nhập quốc tế làm động lực phát triển.

Trên cơ sở đó, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị Hội tập trung thực hiện năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, Hội cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, vận dụng sáng tạo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa, văn học nghệ thuật; phát huy vai trò trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động chuyên môn với nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Theo đồng chí Trần Thắng, Hội cần quan tâm bồi dưỡng để mỗi hội viên nhận thức sâu sắc hơn về vai trò, sứ mệnh nghề nghiệp, từ đó phát huy tài năng, khát vọng cống hiến và nguồn lực nội sinh của nghệ thuật múa trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.

Thứ hai, Hội cần tiếp tục đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy, chuẩn hóa vị trí việc làm, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đồng thời đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, chuyên nghiệp, hiệu quả.

Đặc biệt, đồng chí đề nghị tăng cường liên kết giữa sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình, đào tạo, biểu diễn, truyền thông và công chúng; chú trọng xây dựng các chương trình, dự án, tác phẩm và thương hiệu nghệ thuật có chiều sâu, sức lan tỏa bền vững.

Thứ ba, đồng chí Trần Thắng đề nghị Hội tiếp tục giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật múa dân gian các dân tộc, coi đây là tài sản cốt lõi làm nên bản sắc riêng của nghệ thuật múa Việt Nam.

Việc bảo tồn cần được thực hiện hài hòa với phát triển, kết hợp truyền thống và hiện đại theo tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Cùng với đó là thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật đương đại, quan tâm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng lực lượng nghệ sĩ trẻ kế cận, bảo đảm sự tiếp nối giữa các thế hệ.

Thứ tư, Hội cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số theo hướng thực chất, hiệu quả; từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu, hệ sinh thái truyền thông số về nghệ thuật múa Việt Nam, đồng thời mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế nhằm nâng cao vị thế nghệ thuật múa nước nhà trong khu vực và trên thế giới.

Thứ năm, thay mặt Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng chí Trần Thắng đề nghị Hội phát huy tốt hơn vai trò tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở cấp Trung ương; tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, giám sát và phản biện xã hội, góp phần củng cố, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tặng hoa chúc mừng Đại hội. Ảnh Nguyễn Chi

Thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, TS. NSND Phạm Anh Phương trân trọng tiếp thu các ý kiến chỉ đạo, khẳng định Hội sẽ cụ thể hóa thành những chương trình hoạt động, nhiệm vụ và giải pháp thiết thực trong nhiệm kỳ 2026–2031.

Đại hội cũng đã kiện toàn bộ máy lãnh đạo nhiệm kỳ mới với Ban Chấp hành Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam khóa VIII gồm 15 thành viên, Ban Kiểm tra gồm 3 thành viên, Ban Thường vụ gồm 5 thành viên: Phạm Anh Phương, Trần Ly Ly, Hà Thế Dũng, Nguyễn Thị Tuyết Minh và Trần Quốc Tuấn. Hai Phó Chủ tịch chuyên trách là Hà Thế Dũng và Nguyễn Thị Tuyết Minh.

Phát biểu bế mạc Đại hội, TS. NSND Phạm Anh Phương nhấn mạnh mục tiêu xây dựng Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam ngày càng vững mạnh, đoàn kết đội ngũ, nâng cao chất lượng sáng tác, khuyến khích những tìm tòi sáng tạo mới, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, từng bước nâng cao vị thế nghệ thuật múa Việt Nam trong đời sống văn hóa đất nước và giao lưu quốc tế.

TS. NSND Phạm Anh Phương - Chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam phát biểu nhận nhiệm vụ. Ảnh Nguyễn Chi

Ông xác định “đoàn kết, sáng tạo, khát vọng và cống hiến” là những giá trị xuyên suốt trong hoạt động của Hội. Trong đó, đoàn kết là sức mạnh gắn kết các thế hệ nghệ sĩ; sáng tạo là sức sống của nghệ thuật; khát vọng là động lực để nghệ thuật múa Việt Nam vươn tới những đỉnh cao mới; còn cống hiến gắn với trách nhiệm của người nghệ sĩ trong việc phát huy những giá trị chân, thiện, mỹ, phụng sự nhân dân và đất nước.

Sau hai ngày làm việc, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam lần thứ VIII đã thống nhất những phương hướng, mục tiêu và nhiệm vụ cho nhiệm kỳ 2026–2031. Từ những kết quả của nhiệm kỳ trước và các định hướng đã được xác định, yêu cầu đặt ra đối với Ban Chấp hành khóa mới là cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành những chương trình, kế hoạch hoạt động thiết thực, trước hết ở các lĩnh vực sáng tác, bảo tồn di sản, đào tạo đội ngũ và chuyển đổi số, để những thành quả sáng tạo của nghệ sĩ múa tiếp tục hiện diện và phát huy giá trị trong đời sống đương đại.