Bộ Tư pháp kiến nghị thanh tra đột xuất đối với Techcombank

Vừa qua, Thanh tra Bộ Tư pháp đã có Kết luận về việc chấp hành các quy định pháp luật đối với Công ty Đấu giá hợp danh Hà Thành (tiền thân là tại Công ty TNHH dịch vụ đấu giá Hà Thành) trong việc tổ chức bán đấu giá tài sản theo hợp đồng với Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) – CN Hoàn Kiếm, Hà Nội. Trong đó, Công ty TNHH MTV Tư vấn và Thẩm định giá Sao Mộc (Công ty Sao Mộc) đã có nhiều sai phạm trong việc thẩm định giá, bán đấu giá tài sản.

Cụ thể, Techcombank đã thu giữ cả tài sản không thế chấp, gồm: 25,7m2 đất và ngôi nhà 03 tầng (gồm 01 tầng hầm và 02 tầng nổi, có diện tích xây dựng gần 500m2). Sau đó, Công ty Đấu giá hợp danh Hà Thành tổ chức bán đấu giá diện tích 25,7m2, đất không phải là tài sản thế chấp và không tổ chức bán đấu giá tài sản trên đất gồm 01 tầng hầm và 02 tầng nổi. Đây là tài sản được cho là đã thế chấp của bà Nguyễn Thị Hằng và ông Trần Ngọc Liên tại Techcombank.

Tuy nhiên, kiểm tra thực tế và đối chiếu với Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 58/QĐ-CTUBND ngày 09/9/2013 của Chủ tịch UBND Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội, Thanh tra Bộ Tư pháp nhận thấy, gia đình ông Liên, bà Hằng đã xây dựng công trình trên diện tích mặt bằng là 146,7m2. Trong đó, diện tích 121m2 được cấp phép và diện tích 25,7m2 không được cấp phép.

Quá trình thẩm định giá tài sản, Công ty TNHH MTV Tư vấn và Thẩm định giá Sao Mộc không thực hiện việc kiểm tra, đo đạc thực tế hiện trạng tài sản, dẫn đến không phát hiện diện tích 140,67m2 xây dựng sai phép được xây dựng trên phần diện tích mặt bằng 25,7m2 (phần diện tích không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất).

Theo xác định của đoàn thanh tra, việc Techcombank thu giữ cả tài sản không thế chấp, gồm: 25,7m2 đất và ngôi nhà 03 tầng, gồm 01 tầng hầm và 02 tầng nổi có diện tích xây dựng gần 500m2 là có cơ sở.

Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Tư vấn và Thẩm định giá Sao Mộc không đo vẽ thực tế diện tích tài sản bị thu giữ, dẫn đến thẩm định thiếu chính xác, chỉ thẩm định 365m2 xây dựng gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của gia đình bà Hằng, ông Liên.

Cũng theo Kết luận thanh tra, Công ty Đấu giá Hợp danh Hà Thành vi phạm quy định về thông báo công khai việc đấu giá tài sản, vị phạm quy định về niêm yết đấu giá, dẫn đến việc bán đấu giá tài sản chỉ có một khách hàng tham gia đấu giá.

Do đó, Thanh tra Bộ Tư pháp đã cho rằng: “Có sự thông đồng, móc ngoặc giữa Techcombank, Công ty Đấu giá hợp danh Hà Thành và đơn vị trúng đấu giá là Công ty Cổ phần đầu tư TCO Việt Nam để dìm giá tài sản bán đấu giá nhằm trục lợi”,

Liên quan đến giá trị thẩm định tài sản khi mang ra đấu giá thì, ngày 28/4/2011, Techcombank - Chi nhánh Hoàn Kiếm ký Hợp đồng thế chấp tài sản đối với bà Hằng và ông Liên, cùng trú tại: Tổ 28, Cụm 4, Xuân La, Tây Hồ, TP Hà Nội.

Trong đó, tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất đối với thửa đất số (39+45)b, tờ bản đồ số 12, có diện tích 121m2. Tài sản trên nằm tại địa chỉ: Tổ 19, Cụm 3, phường Nhật Tân, quận Tây Hồ, TP Hà Nội. Ngoài ra, cũng theo hợp đồng thế chấp, tài sản gắn liền với đất gồm: Nhà ở, tổng diện tích sử dụng 40m2, diện tích xây dựng: 50m2…

Hợp đồng thế chấp nói trên được công chứng tại Văn phòng Công chứng Thăng Long, số công chứng: 2574.2011/HĐTC-TCB và đăng ký thế chấp tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất quận Tây Hồ vào ngày 29/4/2011.

Cũng trong ngày 29/04/2011, Techcombank và ông Liên, bà Hằng ký Hợp đồng tín dụng số 47980/HĐTD/TH-TN/TCB/HKM. Theo đó, số tiền ông Liên, bà Hằng vay Techcombank là 10 tỷ đồng với mục đích mua nhà. Số tiền trên có thời hạn vay 156 tháng kể từ ngày giải ngân vốn đầu tiên và lãi suất 21%/năm.

Cùng ngày, Techcombank thực hiện giải ngân cho ông Liên và bà Hằng số tiền 10 tỷ đồng theo Khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 47980.

Trong quá trình vay vốn, do ông Liên và bà Hằng để khoản vay quá hạn nên Techcombank đã ủy quyền cho Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và khai thác tài sản Techcombank (Công ty Techcombank AMC) thực hiện việc thu giữ tài sản để xử lý thu hồi nợ.

Ngày 04/9/2014, Công ty Techcombank AMC phối hợp với UBND phường Nhật Tân thực hiện việc thu giữ tài sản thế chấp, nội dung Biên bản thu giữ tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất đối với thửa đất số (39+45)b, tờ bản đồ số 12 có diện tích 121m2

Đến ngày 07/7/2014, Techcombank ký hợp đồng thẩm định giá tài sản với Công ty Sao Mộc thực hiện thẩm định các tài sản.

Sau đó, ngày 08/7/2014, Công ty Sao Mộc ban hành Chứng thư thẩm định giá số 14.07.591/CT, thẩm định tài sản thế chấp có giá trị hơn 21,5 tỷ đồng.

Đến ngày 7 và 8/10/2014, Techcombank gửi Công ty Đấu giá hợp danh Hà Thành công văn số 6727/2014/CV-TCB và ký Hợp đồng bán đấu giá tài sản số 0410/2014/ĐG-HaThanh để bán đấu giá tài sản bảo đảm của bà Hằng và ông Liên với giá khởi điểm chỉ hơn 20,3 tỷ đồng.

Trong các ngày 08/10/2014 và 25/12/2014, Công ty đấu giá hợp danh Hà Thành ký Quyết định ban hành Quy chế bán đấu giá tài sản và Thông báo bán đấu giá tài sản của ông Liên và bà Hằng.

Tuy nhiên, trải qua 2 lần thông báo, cuộc đấu giá không thành công do không có khách hàng tham gia.

Đến ngày 29/7/2015, Techcombank ban hành Công văn số 5756/2015/TGĐ-TCB gửi Công ty Đấu giá hợp danh Hà Thành đề nghị tiếp tục tổ chức bán đấu giá Tài sản bảo đảm với giá khởi điểm chỉ hơn 19 tỷ đồng.

Kết quả là tài sản được bán đấu giá thành công cho Công ty Cổ phần đầu tư TCO Việt Nam, với giá hơn 19 tỷ đồng (đúng bằng giá khởi điểm).

Một vấn đề đặt ra là: Vì sao việc trúng đấu giá thấp hơn giá thẩm định và chỉ có duy nhất một khách hàng đăng ký tham gia đấu giá tài sản là Cty Cổ phần đầu tư TCO Việt Nam và đồng thời được Techcombank đồng ý?.

Theo Kết luận thanh tra, thời điểm tham gia đấu giá, Công ty Cổ phần đầu tư TCO Việt Nam lại có cổ phần tại Công ty TNHH dịch vụ đấu giá Hà Thành, với tỷ lệ vốn góp 25% (theo ĐKKD thay đổi lần thứ 3 ngày 07/10/2013).

Nhưng tại thời điểm đăng ký tham gia đấu giá và là người mua trúng đấu giá, Công ty Cổ phần đầu tư TCO Việt Nam đã thoái vốn tại Công ty TNHH dịch vụ đấu giá Hà Thành (theo ĐKKD thay đổi lần thứ 4 ngày 08/6/2015 của Công ty Hà Thành).

Thanh tra Bộ Tư pháp cũng xác định, theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Công ty Cổ phần TCO Việt Nam đăng ký thay đổi lần thứ 8 ngày 28/5/2014 lại thể hiện, vốn điều lệ của Công ty là 150 tỷ đồng. Trong 3 cổ đông sáng lập, Techcombank (người có tài sản bán đấu giá) chiếm 55% cổ phần.

Trước những sai phạm trong đấu giá tài sản nêu trên, Thanh tra Bộ Tư pháp đã kiến nghị Cơ quan Thanh tra giám sát Ngân hàng Nhà nước tiến hành thanh tra đột xuất đối với Techcombank trong việc xử lý, thu hồi nợ của các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là việc để các công ty ngân hàng này có thực hiện góp vốn tham gia trực tiếp vào thẩm định giá, bán đấu giá và tham gia đăng ký mua tài sản dẫn đến việc thông đồng, dìm giá trong việc xử lý tài sản để thu hồi nợ.