Sinh nhật 80 năm Hoàng tử bé và kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Pháp và Việt Nam

Từ bấy tới nay, Hoàng tử bé đã chu du qua không biết bao nhiêu quốc gia và vùng lãnh thổ. Cậu cứ đến nơi nào là nơi đó trở nên thật là ngọt ngào, trong sáng và thân thương. Chắc vì vậy mà tác phẩm ngày càng trở nên nổi tiếng, được hàng triệu độc giả trên thế giới yêu quý và đón đọc. Cho đến nay tác phẩm đã bán được hơn 200 triệu bản, trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất thế giới của mọi thời đại. Cuốn sách đã được dịch sang hơn 500 thứ tiếng, trở thành cuốn sách được dịch ra nhiều ngôn ngữ thứ hai sau Kinh thánh.

Sau khi nhà văn Antoine de Saint-Expéry đưa Hoàng tử bé đến với hành tinh Trái Đất, cậu ấy không chỉ phiêu lưu qua rất nhiều đất nước khác nhau mà còn phiêu lưu qua cả rất nhiều các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau nữa. Cậu ấy xuất hiện trong các vở ba lê hay opera, trên sân khấu kịch của rất nhiều quốc gia,  đi vào điển ảnh, truyền hình, radio, tiểu thuyết trinh thám và vào cả những bài hát thật êm ái mang chính tên cậu nữa, như bài « Hoàng tử bé » của ca sĩ Gérard Lenorman chẳng hạn. Cho dù ở bất cứ ngôn ngữ hay loại hình nghệ thuật nào, hình tượng Hoàng tử bé với mái tóc vàng vẫn giữ nguyên nét đẹp của nhân vật bên cạnh những bài học bổ ích cho mỗi chúng ta.

Tranh minh họa Hoàng tử bé.

Cậu ghé qua đất nước Việt Nam của chúng ta cũng được một thời gian khá dài rồi, qua nhiều bản dịch khác nhau và ngày hôm nay cậu quay trở lại để cùng chúng ta kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Pháp và Việt Nam. Cùng nhau khám phá và trải nghiệm loạt sự kiện do Viện Pháp tại Việt Nam tổ chức để tôn vinh Hoàng tử bé nhé các bạn.

Hoàng tử bé, một trong 12 nhân vật - nguồn cảm hứng cho Cuộc thi sáng tác về các nhân vật châu Âu, trong khuôn khổ Ngày hội sách châu Âu 2023. Cuộc thi là sân chơi cho các bạn học sinh từ 6 đến 18 tuổi.

Tại sao các bạn nên lựa chọn Hoàng tử bé để thả mình vào nghệ thuật, sáng tác nhận vật cho cuộc thi, lan toả những triết lí sâu xa?

Trước tiên Hoàng tử bé là tác phẩm của một tác giả vô cùng đặc biệt, nhà văn – phi công Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944). Ông để lại cho nhân loại những tiểu thuyết như "Chuyến thư miền Nam", "Người phi công", "Bay đêm - Xứ con người" và ông được biết tới nhiều nhất với kiệt tác văn học Hoàng tử bé. Ông sáng tác Hoàng tử bé trong thời gian nước Pháp bị chiếm đóng và tác phẩm được xuất bản lần đầu tiên ở Mỹ. Chẳng bao lâu sau khi xuất bản Hoàng tử bé, ông đã ra đi mãi mãi, hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ nước Pháp, nhưng kỳ lạ thay, trước đó ông đã thông qua HTB nhắn nhủ chúng ta: "Tôi có vẻ như đã chết, thế nhưng lại không phải như vậy… Tôi không thể nào mang theo cơ thể này. Nó nặng quá. Nhưng nó sẽ giống như cái vỏ cũ bị bỏ đi thôi. Những cái vỏ cũ thì chẳng việc gì phải buồn…"

Nhà văn Antoine de Saint-Expéry.

Hoàng tử bé lấy cảm hứng từ sự kiện rơi máy bay của nhà văn trên sa mạc Sahara mênh mông. Khi ấy, tác giả đối mặt với muôn vàn khó khăn, đặc biệt là sự cô độc và thiếu thốn về vật chất. Chính vì thế, nhà văn muốn quên đi thực tại và ông đã sáng tạo nên hình tượng Hoàng tử bé nhằm giảm bớt sự cô đơn cũng như hiểu hơn về triết lí sống nhân sinh. Cuốn sách kể về hành trình phiêu lưu của cậu bé Hoàng tử. Cậu chu du và thám hiểm những hành tinh xung quanh, và qua con mắt và cách miêu tả của cậu, ta sẽ thấy mỗi hành tinh tượng trưng cho một cách sống của người lớn. Cuối cùng, cậu dừng chân xuống Trái Đất, bắt đầu một tình bạn kỳ diệu với phi công bị lạc ở đó. Cũng tại chính hành tinh này, cậu nhận ra được bài học sâu thẳm nhất của vũ trụ. Sau tất cả, cậu quyết định kết thúc chuyến phiêu lưu bằng nọc độc của con rắn trong sa mạc. 

Hoàng tử bé giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn những giá trị nhân văn về tình bạn và trách nhiệm "ta chịu trách nhiệm với những gì ta thuần hóa" nghĩa là sống trách nhiệm với những mối quan hệ có trong cuộc đời. Trong hành trình phiêu lưu trái đất, Hoàng tử bé đã nhận ra rằng tình bạn cao cả là một trong những điều thiêng liêng nhất trong cuộc sống. Hãy lắng nghe tiết lộ của Cáo lông đỏ với Hoàng Tử Bé: “Bí mật của tớ đây. Rất chi là đơn giản: người ta chỉ nhìn rõ được bằng trái tim. Con mắt thường luôn mù lòa trước điều cốt tử.”, chúng ta phải dùng đến trái tim để cảm nhận thế giới.

Bìa sách "Hoàng tử bé", Nhà xuất bản NXB Hội Nhà Văn, Công ty phát hành Nhã nam.

Các bạn còn có thể khám phá được những điều mới lạ khác trong truyện. Các bạn đã bao giờ tự hỏi vậy rốt cuộc Hoàng tử bé có chết không? Antoine de Saint-Exupéry có thực sự đã hi sinh hay không? Tại sao cái kết của Hoàng tử bé lại giống cái kết của tác giả đến như vậy ?

Các bạn có biết Hoàng tử bé cũng là nhân vật đã đi vào tiểu thuyết trinh thám đương đại của Pháp qua tác phẩm « Ai đã giết Hoàng tử bé» của Michel Bussi. Qua những cuộc điều tra về cái chết của Hoàng tử bé, chúng ta phải đặt lại câu hỏi tại sao tác giả lại để hoàng tử bé có cuộc gặp nhân vật con cáo vốn là nhân vật phản diện trong các tác phẩm văn học? Rốt cuộc là Hoàng tử bé đã thuần hóa bông hoa hồng hay Hoa Hồng đã thuần hóa Hoàng tử bé? Vậy ai phải có trách nhiệm với ai? Vậy với Hoàng tử bé là trách nhiệm hay khát vọng tự do? Còn nhiều câu hỏi khác đang chờ giải đáp thông qua các tác phẩm của các bạn đấy.

Hoàng tử bé giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn những giá trị nhân văn về tình bạn và trách nhiệm.

Hoàng tử bé hấp dẫn chúng ta còn do những minh họa màu nước quá đỗi dễ thương do chính tay tác giả vẽ.

Có thể nói, chẳng có ai khi đọc Hoàng Tử Bé đều tự tin khẳng định rằng mình có thể hiểu được hết những thông điệp mà Antoine gửi gắm trong tác phẩm. Và đó chính là cái hay của Hoàng Tử Bé, của một kiệt tác đích thực. Tác phẩm cũng xuất sắc trong việc truyền tải tri thức và những bài học nhân văn dành cho độc giả, khéo léo, sự đan xen giữa những suy nghĩ của trẻ nhỏ và những lời khuyên dành cho người lớn chính là điểm hấp dẫn người đọc không phân biệt thế hệ. Hi vọng các bạn sẽ lan toả hình tượng nhân vật thông qua những bức vẽ sống động nhé.

Nhiều hoạt động khác sẽ được Viện Pháp tại Hà Nội tổ chức trong năm nay như workshop vẽ tranh và diễn kịch Hoàng tử bé tại thư viện, tọa đàm về các bản dịch Hoàng tử bé khác nhau đã được xuất bản ở Việt Nam…

Joann Sfar (sinh ngày 28/08/1971 tại Nice, Pháp) là một tác giả truyện tranh, họa sĩ minh họa, tiểu thuyết gia và nhà làm phim người Pháp. Được các nhà xuất bản Pháp lựa chọn là người chuyển thể cho kiệt tác của Saint-Exupéry bởi lối văn phong tinh tế và sự nhạy cảm với bản gốc, Joann Sfar đã cố gắng tạo nên một phiên bản truyện tranh chuyển thể Hoàng Tử Bé vừa tôn vinh tiểu thuyết gốc, vừa tạo nên sức hút đưa tác phẩm lên tầm cao mới.

Dưới sự bảo trợ của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, Viện Pháp tại Việt Nam sẽ tổ chức chương trình biểu diễn nhạc kịch Hoàng Tử Bé vào các ngày 23 và 24-6-2023 tại Nhà Hát Lớn Hà Nội. Buổi biểu diễn – một trong những sự kện quan trọng nhất trong năm - là sự kết hợp của thị giác và âm thanh, với phần biểu diễn âm nhạc cùng dàn nhạc, diễn tấu bằng lời kể chuyện lấy từ các trích đoạn trong tác phẩm Hoàng Từ Bé, được soạn bởi nhà soạn nhạc và giám đốc âm nhạc người Pháp Marc-Olivier Dupin, kết hợp với phần minh họa bằng tranh vẽ của họa sĩ Joann Sfar. Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam sẽ trình diễn tác phẩm dưới sự chỉ huy trực tiếp từ nhạc trưởng Marc-Oliver Dupin, cùng với sự tham gia của ca sĩ-diễn viên Hứa Thanh Tú.

Phạm Đỗ Minh Quân

Tổ chức cuộc thi “Sáng tác về nhân vật châu Âu”

Trong khuôn khổ chương trình “Những ngày Văn học châu Âu 2023”, Hiệp hội các Viện văn hóa và các Đại sứ quán châu Âu...