Nhà hát Giao hưởng Nhạc - Vũ kịch TP.HCM ghi dấu hành trình 33 năm với kiệt tác “Madama Butterfly”

Trong hai đêm 11 và 12/9, tại Nhà hát TP.HCM, Nhà hát Giao hưởng Nhạc - Vũ kịch TP.HCM (HBSO) sẽ công diễn opera kinh điển Madama Butterfly của nhà soạn nhạc Italia Giacomo Puccini dưới phiên bản hòa nhạc sân khấu. Đây là chương trình nghệ thuật đặc biệt nhân kỷ niệm 33 năm thành lập HBSO.

Được xem là một trong những kiệt tác tiêu biểu của opera thế giới, Madama Butterfly vượt ra ngoài khuôn khổ của một câu chuyện tình đơn thuần để trở thành bi kịch về niềm tin, danh dự và những xung đột văn hóa Đông - Tây. Qua hình tượng cô gái Nhật Bản Cio-Cio San cùng mối tình cay đắng với sĩ quan hải quân Mỹ Pinkerton, Puccini sử dụng ngôn ngữ âm nhạc vừa trữ tình, vừa giàu kịch tính để khắc họa những góc khuất trong thân phận con người.

Poster "Madama Butterfly" tại Nhà hát TP.HCM

Tầm vóc kiệt tác và hành trình chinh phục những sân khấu lớn

Suốt hơn một thế kỷ qua, Madama Butterfly luôn nằm trong số những vở opera được dàn dựng nhiều trên thế giới. Sau buổi công diễn đầu tiên tại La Scala năm 1904 không thành công như mong đợi, Puccini đã chỉnh sửa tác phẩm. Phiên bản sau đó được đón nhận tại Teatro Grande ở Brescia và nhanh chóng có mặt trên nhiều sân khấu opera lớn.

Tác phẩm từng được trình diễn tại Royal Opera House, Metropolitan Opera, Opéra de Paris, Vienna State Opera, New National Theatre Tokyo và nhiều nhà hát lớn khác. Câu chuyện về nàng Cio-Cio San vì thế đã trở thành một trong những hình tượng quen thuộc của sân khấu opera, có sức sống vượt qua ranh giới ngôn ngữ và văn hóa.

Theo TS, nhạc trưởng Lê Ha My, Chỉ đạo nghệ thuật chương trình, dù rất phổ biến, Madama Butterfly vẫn là một thử thách lớn đối với bất kỳ nhà hát hay dàn nhạc nào muốn tiếp cận. Để thể hiện tác phẩm, nhà hát không chỉ cần nguồn lực tổ chức mà còn phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe về thanh nhạc, dàn nhạc, hợp xướng và sự phối hợp tổng thể.

Âm nhạc của Puccini được xây dựng tinh tế, trong đó từng lớp âm thanh đều góp phần thể hiện diễn biến tâm lý nhân vật. Dàn nhạc phải vừa giữ được sự mềm mại, màu sắc phương Đông trong những chất liệu âm nhạc gợi liên tưởng đến Nhật Bản, vừa thể hiện được sức mạnh kịch tính của âm nhạc phương Tây trong những đoạn cao trào.

Vai nữ chính Cio-Cio San cũng được xem là một trong những vai diễn khó của repertoire soprano, đòi hỏi nền tảng kỹ thuật thanh nhạc vững vàng, sức bền và khả năng diễn xuất nội tâm. Bên cạnh đó, hợp xướng phải bảo đảm độ hòa quyện cao, đặc biệt ở đoạn “Humming Chorus” nổi tiếng, trong khi các nghệ sĩ solo phải duy trì phong độ ổn định từ đầu đến cuối tác phẩm.

Tại TP.HCM lần này, chương trình tạo nên cuộc gặp gỡ nghệ thuật giữa các nghệ sĩ Việt Nam và Italia. Giám đốc âm nhạc, nhạc trưởng người Italia Roberto Fiore đảm nhiệm vai trò chỉ huy; TS, nhạc trưởng Lê Ha My chỉ đạo nghệ thuật; nhạc trưởng Trần Nhật Minh phụ trách dàn dựng hợp xướng.

Các nghệ sĩ luyện tập chuẩn bị cho buổi công diễn

Trong toàn bộ cấu trúc đồ sộ của Madama Butterfly, sức nặng nghệ thuật tập trung nhiều vào vai nữ chính Cio-Cio San. Đây không chỉ là một thử thách về thanh nhạc mà còn đòi hỏi chiều sâu biểu cảm nội tâm. Vai diễn lần này được giao cho NSƯT Phạm Khánh Ngọc, một trong những giọng soprano nổi bật của opera Việt Nam.

Với chất giọng lirico-spinto soprano cùng kinh nghiệm sân khấu, Phạm Khánh Ngọc được kỳ vọng thể hiện hành trình tâm lý phức tạp của Cio-Cio San, từ sự trong trẻo, tin yêu của một thiếu nữ trẻ tuổi đến những giằng xé, đau đớn khi đối mặt với sự phản bội và bi kịch danh dự.

Sánh đôi cùng chị là tenor người Italia Marco Miglietta trong vai Pinkerton. Với chất giọng nam cao mang màu sắc opera Italia, Marco Miglietta đảm nhận hình tượng người sĩ quan hải quân Mỹ vừa hào hoa, lãng mạn nhưng cũng hời hợt và thực dụng.

Sự kết hợp giữa NSƯT Phạm Khánh Ngọc và Marco Miglietta được kỳ vọng tạo nên điểm nhấn đáng chú ý của chương trình, đặc biệt ở những đoạn song ca giữa Cio-Cio San và Pinkerton.

Bên cạnh hai vai chính, chương trình còn có sự tham gia của Đào Mác trong vai Sharpless, Phan Hồng Dịu vai Suzuki, Phạm Trang vai Goro, cùng Võ Nguyễn Thành Tâm, Trần Thanh Nam, Nguyễn Vũ Uyên Di, Bùi Danh Hùng và toàn thể Hợp xướng, Dàn nhạc Giao hưởng HBSO.

Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Roberto Fiore và phần dàn dựng hợp xướng của nhạc trưởng Trần Nhật Minh, chương trình hướng tới việc tái hiện một cách đầy đủ không gian âm nhạc giàu kịch tính của Puccini trong điều kiện biểu diễn tại Nhà hát Thành phố.

Việc lựa chọn Madama Butterfly cho chương trình kỷ niệm 33 năm thành lập cũng cho thấy định hướng của HBSO trong việc tiếp tục giới thiệu những tác phẩm lớn của kho tàng âm nhạc hàn lâm thế giới đến với công chúng TP.HCM.

Ở vai trò Giám đốc và Chỉ đạo nghệ thuật, TS, nhạc trưởng Lê Ha My cùng tập thể HBSO đang từng bước mở rộng các hoạt động hợp tác quốc tế, đưa các nghệ sĩ và nhạc trưởng nước ngoài tham gia những chương trình quy mô lớn, đồng thời tạo điều kiện để nghệ sĩ Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận và thể hiện những tác phẩm đòi hỏi cao về chuyên môn.

Với một vở opera có yêu cầu khắt khe cả về giọng hát, dàn nhạc, hợp xướng và khả năng phối hợp tổng thể, Madama Butterfly cũng là dịp để HBSO thể hiện năng lực chuyên môn đã được tích lũy qua nhiều năm.

Sau 33 năm hoạt động, việc tiếp tục thử sức với những tác phẩm lớn của sân khấu opera thế giới cho thấy nỗ lực của HBSO trong hành trình xây dựng một đời sống âm nhạc hàn lâm ngày càng chuyên nghiệp tại TP.HCM, đồng thời tăng cường kết nối với đời sống nghệ thuật quốc tế.