Bay trên châu thổ

Những ngày tháng 5, trong cái nắng chói chang, nóng bức như nung người, vậy mà trên đường băng của Trung đoàn Không quân trực thăng 917, thuộc Sư đoàn 370 quân chủng Phòng không - Không quân, đóng quân cạnh sân bay quốc tế Cần Thơ (phường Thới An Đông, thành phố Cần Thơ), nhiều phi công, cán bộ kỹ thuật của Trung đoàn vẫn đang phơi mình giữa nắng và gió Tây đô, tất bật chuẩn bị cho các chuyến bay theo kế hoạch trong ngày.

Trung tá Nguyễn Minh Tuấn, Chủ nhiệm Chính trị Trung đoàn Không quân trực thăng 917 cho biết: Hôm nay là ngày cao điểm thực hiện kế hoạch huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của đơn vị nên một số máy bay trực thăng đã đi làm nhiệm vụ ở các sân bay như trực ở sân bay Tân Sơn Nhất, huấn luyện nhảy dù ở sân bay Biên Hòa…

Năm 2017, rời xa cảnh nhộn nhịp chốn đô thành, Trung đoàn Không quân trực thăng 917 chuyển sân từ căn cứ ở Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh về TP Cần Thơ. Căn cứ mới là một khu đất nằm trong vùng trũng thấp ven sông Hậu, thường xuyên chịu tác động của triều cường, được Bộ Quốc phòng đầu tư xây dựng sân bay, nhà điều hành bay, công trình phục vụ kỹ thuật, thiết bị thông tin, xe máy chuyên dùng, kho tàng và các công trình phục vụ làm việc, sinh hoạt cho cán bộ chiến sĩ. Sau 9 năm đi vào hoạt động, đến nay Trung đoàn 917 đã có một cơ ngơi khang trang, hiện đại. 

Vùng đất trũng thấp, đi lại khó khăn ngày nào nay nhường chỗ cho khu doanh trại chính quy, mặt đường cao ráo, rộng thoáng chạy giữa hàng cây xanh ngát. Mùa này trong căn cứ những chùm hoa phượng nở đỏ tươi như môi cô gái hôn lên nền trời xanh, tôn thêm vẻ đẹp lãng mạn, trữ tình nâng cánh cho những chuyến bay.

Phi công Trung đoàn 917 bay phục vụ nhiệm vụ A50 - Chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4/1975 - 30/4/2025. Ảnh chụp lại từ Phòng Truyền thống Trung đoàn.

Bước vào Phòng Truyền thống của Trung đoàn, những hình ảnh, hiện vật trưng bày đưa chúng tôi tiếp cận trang sử truyền thống hơn nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của đơn vị: Ngày 21/5/1975 Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung đoàn Không quân trực thăng 917. Từ một phi đội bay ban đầu với 24 cán bộ, chiến sĩ đến nay đội hình của Trung đoàn đã biên chế đủ theo quy định. Đội ngũ phi công, chỉ huy bay, giáo viên bay, nhân viên kỹ thuật và các thành phần khác có khả năng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Trung đoàn đã và đang khai thác, sử dụng các loại máy bay như: CH-47, U-17, UH-1 của Mỹ sản xuất, là chiến lợi phẩm thu được khi giải phóng miền Nam, cùng các máy bay như MI-8, MI-17, MI-24, MI-171, MI-172 do Liên Xô sản xuất.

Một biên đội trực thăng UH-1 của Trung đoàn 917 tham gia chi viện chiến trường Campuchia. Ảnh: TL

Sau khi được thành lập, Trung đoàn đã tham gia truy quét bọn Phun - rô, tàn quân ngụy ở khu vực Tây Nguyên, bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế giúp bạn ở Campuchia. Góp phần bảo vệ vững chắc biên giới Tổ quốc và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng do bọn Pôn Pốt, Iêng Xa-ri gây ra.

Mặt khác Trung đoàn còn thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu. Theo các tình huống và các nhiệm vụ khác như: bay chuyên cơ, bay trinh sát tuần tiễu bảo vệ chủ quyền biên giới trên đất liền, trên vùng biển và thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc, bay quay phim chụp ảnh, bay gieo hạt, phun thuốc trừ sâu, bay phục vụ thăm dò dầu khí, bay tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, bay phòng cháy chữa cháy và hoàn thành nhiệm vụ diễn tập với các quân binh chủng, đơn vị bạn… với hàng chục ngàn chuyến bay an toàn tuyệt đối.

Nhiều năm liền, Trung đoàn hoàn thành và vượt chỉ tiêu về giờ bay, huấn luyện các khoa mục bay cả ngày lẫn đêm, từ đơn giản đến phức tạp, bay đơn hoặc bay đôi, bay biển, bay đêm, bắn ném đạn thật, tham gia huấn luyện phối hợp quân binh chủng hợp thành… trực thăng của Trung đoàn còn vươn tầm hoạt động đến Trường Sa làm nhiệm vụ.

Trong Phòng Truyền thống của Trung đoàn còn lưu giữ những lá cờ Đảng, cờ Tổ quốc khổ lớn có kích thước “khủng” dài 5,4 mét, rộng 3,6 mét - đây là những lá cờ được treo dưới bụng máy bay trực thăng của Trung đoàn 917 khi tham gia thực hiện nhiệm vụ bay chào mừng các ngày lễ kỷ niệm trọng đại của đất nước như Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ tại tỉnh Điện Biên; 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước tại TP. Hồ Chí Minh; 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 tại thủ đô Hà Nội.

Máy bay trực thăng vận tải Mi-8 của Liên Xô, phía sau là chiếc UH-1 của Mỹ. Ảnh Trần Thắng

Chỉ tay vào chiếc máy bay trực thăng UH-1 trưng bày trong khuôn viên căn cứ, đồng chí Chủ nhiệm Chính trị nói: Đây là chiếc máy trực thăng cùng loại được đơn vị cử đi quay những bộ phim truyện nổi tiếng như: Mùa gió chướng sản xuất năm 1977; Cánh đồng hoang sản xuất năm 1979; Giải phóng Sài Gòn sản xuất năm 2005; Đường Hồ Chí Minh trên biển sản xuất năm 2011... với hình ảnh những chiếc máy bay trực thăng Mỹ (do phi công Trung đoàn lái) thể hiện những cảnh quay hoành tráng, hồi hộp phản ánh cuộc chiến đấu giữa lực lượng cách mạng với kẻ thù xâm lược.

Những cảnh quay trực thăng với số lượng 3, 4 chiếc xuất hiện trên khung hình phim đã gây nhiều ấn tượng với người xem trong và ngoài nước, góp phần mang về nhiều giải thưởng danh giá, như phim Cánh đồng hoang đoạt Giải Bông Sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1980, Huy chương Vàng Liên hoan Phim quốc tế Moscow năm 1981; Phim Mùa gió chướng Giải Bông sen Bạc Liên hoan phim Việt Nam 1980, Bằng khen Liên hoan phim Quốc tế Ả Rập và châu Á...

Cảnh trực thăng bắn phá trong phim “Cánh đồng hoang” (ảnh chụp từ phim)

Ngoài ra trực thăng UH-1 còn tham gia gieo sạ lúa cho vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Long An, phun thuốc trừ sâu giúp tỉnh Bến Tre chống dịch rầy nâu… và cái tên gọi Đoàn Không quân Đồng Tháp bắt nguồn từ nhiệm vụ thiêng liêng của người lính tiến công vào mặt trận kinh tế, giúp khai hoang phục hóa, chinh phục vùng đất Đồng Tháp Mười.

Quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trung đoàn vinh dự được Đảng và Nhà nước 2 lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân (năm 1981 và năm 1989); 2 Huy chương Quân công hạng Nhất; 1 Huy chương Quân công hạng 3, Huy chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 1 Huy chương Độc lập, được Nhà nước Campuchia tặng Huân chương Ăng-co; Phi đội 1 được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, một cá nhân (phi công Nguyễn Đình Khoa) được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân và hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ được tặng thưởng Huân, Huy chương các loại…

Nhà bia tưởng niệm đặt cạnh hội trường ghi danh 18 liệt sĩ của Trung đoàn Không quân trực thăng 917 nhằm tưởng nhớ, tri ân những người lính không quân đã ngã xuống vì hòa bình, độc lập, tự do của Tổ quốc và là nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Do bận điều hành chỉ huy bay, nên đến cuối buổi trưa chúng tôi mới gặp được Thượng tá Trương Thanh Bình, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 917 và được trải nghiệm bữa ăn của phi công tại nhà ăn Trung đoàn.

Vị chỉ huy tâm sự: “Phi công quân sự là nghề đặc biệt được Nhà nước và Quân đội quan tâm, ưu đãi. Đây là lực lượng tinh nhuệ, được tuyển chọn theo tiêu chuẩn rất cao về sức khỏe, chiều cao, cân nặng và khả năng chịu đựng áp lực lớn, được coi là “báu vật quốc gia”. Về chế độ ăn uống phải đáp ứng đủ calo theo thực đơn ngày 3 bữa, đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, đủ định lượng để bù năng lượng tiêu hao hằng ngày. Để sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống, anh em dù có nhà riêng cạnh đơn vị nhưng buổi tối phải vào nghỉ trong khu nhà dành riêng cho phi công trong căn cứ, còn chuyện bia bọt thì tuyệt đối không được sử dụng chất cồn 24 giờ trước khi làm nhiệm vụ. Hiện nay đơn vị tiếp tục quán triệt nghiêm các chỉ thị, mệnh lệnh về sẵn sàng chiến đấu, duy trì nền nếp chính quy, quản lý chặt chẽ quân số, vũ khí, trang bị, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống, đồng thời quan tâm chăm lo tốt đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị”.

Một phi công của Trung đoàn chia sẻ: “Mỗi ngày được bay trên châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, ngắm những dòng sông hiền hòa, những cây cầu dây văng hiện đại bắc qua sông Tiền, sông Hậu, những làng mạc, phố xá thanh bình, những cánh đồng lúa chín vàng, vườn cây xanh ngát, đoàn tàu đánh cá hoạt động trên biển Đông… lòng càng thấy thêm yêu quê hương, đất nước thanh bình và tươi đẹp, càng nhận thức trách nhiệm to lớn của lực lượng không quân nhân dân ngày nay trong thực hiện nhiệm vụ canh giữ bầu trời, biển đảo, biên giới thiêng liêng của Tổ quốc”.

Chia tay cán bộ chiến sĩ Trung đoàn Không quân trực thăng 917 trong ánh hoàng hôn rắc vàng lên phi đạo, một số anh chị em họa sĩ thuộc Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Vĩnh Long đã kịp hoàn thành những bức tranh gửi tặng đơn vị không quân trực thăng được giao nhiệm vụ bảo vệ vùng trời và thềm lục địa phía Nam, đã tạo điều kiện cho văn nghệ sĩ đến sáng tác về đề tài lực lượng vũ trang.

Còn riêng tôi đã có trong đầu những câu thơ viết vội. Kể một câu chuyện tình yêu dành tặng cán bộ chiến sĩ Trung đoàn, đặc biệt là những phi công và đội ngũ kỹ thuật đang vào phiên trực chiến tại sân bay.

“Theo dấu chân Trung đoàn em về lại Cần Thơ

Ngỡ gặp anh sau ngày tháng đợi chờ

Nào ngờ đâu anh hành quân về phương ấy

Đại lộ dập dìu, mình em bước đơn côi

Anh đi rồi phố mịt mờ mưa tuôn

Chiều Cần Thơ rưng rưng mắt em buồn

Đâu trách anh chẳng tròn câu hẹn ước

Vì quê hương cất cánh lên đường

Em yêu ơi! đừng buồn anh em nhé!

Anh sẽ trở về, về với Cần Thơ

Thăm người em bé nhỏ đợi chờ

Nhờ nắng Tây đô điểm tô vùng căn cứ

Nhờ gió đồng bằng trao lời nhớ lời thương

Sánh bước bên nhau chiều rực nắng phi trường!”.