Ngôi đền hiếm có thờ hai thượng đẳng thần bản xứ được công nhận là di tích lịch sử - văn hoá

Hai vị thành hoàng là nhân thần bản xứ

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Tiến Thích – Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn nhấn mạnh: Đền Nhà Ông, còn gọi là Uy Liệt linh từ, được dựng vào cuối thế kỷ XVII để thờ Tấn Quận công Đào Quang Huy – vị tướng tài ba, con trai trưởng của Đào Quang Nhiêu, danh tướng trấn thủ Nghệ An. Không chỉ lập nhiều chiến công chống giặc ngoại xâm, ông còn cùng gia quyến và nghĩa sĩ khai khẩn vùng đất Hữu Bằng, biến nơi hoang vu thành làng xóm trù phú, tạo nền móng cho sự hình thành năm thôn Thịnh Bằng, Trung Bằng, Thanh Bằng, Phúc Bằng, Kim Bằng.

Hình ảnh các cụ cao niên dẫn đầu đoàn rước bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá về Đền Nhà Ông.

Cùng phối thờ tại đền là Đào Linh Công (Đào Tạc) – thần đồng đỗ Giải Nguyên, mất sớm nhưng được nhân dân lập đền thờ và triều đình ba lần sắc phong. Cả hai vị thành hoàng đều được tôn là Thượng đẳng thần – bậc cao nhất trong hệ thống thần linh, điều hiếm có ở các làng quê Việt Nam.

“Đây là những nhân vật lịch sử có thật, đã sống, chiến đấu, dựng làng ngay trên vùng đất này, để lại công lao hiển hách và dấu ấn lâu bền trong tâm thức nhân dân”, ông Nguyễn Tiến Thích nói.

Đại biểu tham dự buổi lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích.

Đại diện xã Hương Sơn (tỉnh Hà Tĩnh) và dòng tộc họ Đào đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa Đền Nhà Ông.

Đặc biệt, theo ông Đào Thanh Anh – đại diện nhân dân, con cháu họ Đào đất Hữu Bằng, người từng tham gia sưu tầm các tư liệu cổ cho hay, hai vị thành hoàng của Hữu Bằng đã có tám đạo sắc phong qua các triều đại và đều được tôn là Thượng đẳng thần – ngôi vị hiếm hoi mà ít làng quê nào ở Việt Nam đạt được.

Một trong 8 đạo sắc phong được phong cho hai vị thành hoàng làng

Ông Đào Thanh Anh nhấn mạnh: “Điều tự hào lớn nhất là cả hai đều là Nhân thần bản xứ, gắn bó máu thịt với quê hương, chứ không phải nhiên thần hay nhân thần xứ khác như thường thấy.”

Ông Đào Thanh Anh phát biểu.

Di sản kiến trúc và nghệ thuật tinh xảo

Đền Nhà Ông không chỉ linh thiêng mà còn là một “bảo tàng sống” của nghệ thuật dân gian. Ngôi Trung điện cổ từ thời vua Thành Thái lưu giữ nhiều chạm khắc tinh xảo: tứ linh, tứ quý, cá chép hóa rồng. Đặc biệt, các tác phẩm “Quần phượng kính văn” và “Lưỡng long chầu nguyệt” được giới nghiên cứu đánh giá có giá trị sánh tầm bảo vật quốc gia.

Một góc đền thờ hai vị thành hoàng làng.

Hơn 300 năm qua, Đền Nhà Ông đã trở thành trung tâm gắn kết cộng đồng. Các kỳ lễ hội – từ rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy đến ngày kỵ Thành hoàng – đều là dịp để nhân dân hội tụ, nhắc nhở con cháu đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Trong nhiều năm, dòng họ Đào và nhân dân địa phương đã chung tay góp công, góp của để gìn giữ, phục dựng ngôi đền.

Nghi thức tế lễ sau khi được nhận bằng xếp hạng di tích.

Trong lần phục dựng gần đây, đền được bổ sung Hương án phong cách triều Lê, chế tác công phu bởi nghệ nhân Sơn Đồng; cùng nhiều giá văn cổ được phục dựng nguyên bản từ hiện vật thế kỷ XVII. Những chi tiết ấy không chỉ nâng cao giá trị nghệ thuật mà còn kết nối di sản quá khứ với hiện tại, trao truyền tinh hoa cho mai sau.

Ngôi đền nhìn từ trên cao.

Ngày nay, với danh hiệu Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh, Đền Nhà Ông đã chính thức trở thành biểu tượng của toàn dân Hương Sơn. Không chỉ là nơi linh thiêng để gửi gắm niềm tin, ngôi đền còn là “ngôi nhà chung” của tình yêu thương, đoàn kết – nơi quá khứ, hiện tại và tương lai gặp gỡ để cùng nuôi dưỡng bản sắc văn hóa quê hương.

Bảo An

"Khai phóng, tạo xung lực cho doanh nghiệp bứt phá" tại Diễn đàn Xúc tiến đầu tư - kết nối giao thương B2B 2025

Ngay sau ngày kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (02/09/1945-02/09/2025, ngày 3/9/2025, Diễn đàn...