Đắm chìm trong “Ký ức những năm tháng không quên”

Được tổ chức nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), Triển lãm “Ký ức những năm tháng không quên” của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu tới công chúng hơn 50 tác phẩm thuộc nhiều thể loại và chất liệu khác nhau như sơn dầu, sơn mài, lụa, bột màu, chì… với các loại hình hội họa, đồ họa, điêu khắc về chủ đề xây dựng đất nước. Triển lãm diễn ra từ 25/8 - 8/9/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội.

Lễ khai mạc triển lãm

Các tác phẩm được sáng tác trong những thập niên 1950-1980, ghi lại dấu ấn của công cuộc kiến thiết quê hương và nhịp sống lao động sản xuất sôi nổi trên khắp mọi miền đất nước. Nhiều nghệ sĩ đi khắp các nẻo đường Tổ quốc, từ những nhà máy, xí nghiệp đến công trường, nông trường…, từ miền xuôi đến miền núi, để khắc họa sinh động tinh thần và không khí lao động sản xuất của các tầng lớp nhân dân.

TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu với công chúng các tác phẩm được trưng bày tại Triển lãm

Phát biểu tại khai mạc, TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, hơn 50 tác phẩm được lựa chọn giới thiệu tại triển lãm với mong muốn tái hiện hình ảnh con người Việt Nam trong lao động sản xuất, học tập và xây dựng đất nước. Mỗi tác phẩm, theo ông, không chỉ phản ánh không khí lao động sản xuất của các tầng lớp nhân dân mà còn lưu giữ những cảm xúc, khát vọng, niềm tin và ý chí vươn lên của dân tộc.

"Nghe lời Bác dạy" của Vương Trình

Tinh thần lạc quan và tình yêu lao động xây dựng cuộc sống mới được thể hiện sinh động qua các tác phẩm: Cấy của Nguyễn Văn Bình, Tát nước chống hạn của Nguyễn Tư Nghiêm, Trên đồng cỏ nông trường Đồng Giao của Hứa Thúc Bình, Đóng thuyền của Hoàng Kiệt hay Gieo mạ - Gặt mùa của Huỳnh Phương Đông.

Ý chí kiên cường của nhân dân tiếp tục được tôi luyện khi bước vào công nghiệp hóa. Vẻ đẹp rắn rỏi của màu áo người công nhân được thể hiện sinh động, chân thực qua các tác phẩm: Tổ lắp máy nhà máy đóng tàu Hải Phòng của Nguyễn Kao Thương, Công nhân mỏ của Nguyễn Sỹ Tốt, v.v.

Đặc biệt, tinh thần ham học hỏi của mỗi người dân Việt Nam đã được ghi nhận như một nét đẹp văn hóa qua tác phẩm Học hỏi lẫn nhau (họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung), Nữ công nhân đứng đọc sách (nhà điêu khắc Cần Thư Công).

Triển lãm còn khắc họa ký ức của những năm tháng miền Bắc - nơi vừa hậu phương vững chắc cho tiền tuyến, vừa “tay súng, tay búa” kiến thiết quê nhà. Tinh thần đoàn kết dân tộc thể hiện sâu sắc qua các tác phẩm: Việt Bắc (đắp đường) của Đào Đức, Tiếp viện Tây Nguyên của Nguyễn Như Huân, Lao động vì miền Nam của Thanh Ngọc, Trọng Cát...

Đại sứ Ba Lan tại Việt Nam tham quan triển lãm

Họa sĩ Ngô Xuân Bính cho biết, ông cũng là họa sĩ sơn mài, cho nên khi nhìn ngắm những bức tranh sơn màu của các họa sĩ mà từ trước đến nay vẫn thường được nghe nhắc đến, sẽ giúp ích cho ông rất nhiều trong quá trình làm nghề. Sau mấy chục năm, các tác phẩm xuất hiện ở Triển lãm vẫn sáng đẹp, rực rỡ vẹn nguyên.

Theo họa sĩ Vi Kiến Thành, nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, khi miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, trở thành hậu phương lớn cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước, các họa sĩ, nhà điêu khắc đã đến với hợp tác xã, công trường, nhà máy, cùng sống và làm việc với những người lao động để sáng tác.

Chính sự bám sát thực tế ấy đã tạo nên những tác phẩm mang mỹ cảm trong sáng, tinh thần lạc quan và ghi lại chân thực một thời kỳ gian khổ nhưng hào hùng của những con người lao động trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Qua đó, những thế hệ chưa từng sống trong những năm tháng ấy vẫn có thể hình dung về một đất nước với những con người đã từng lao động, học tập, cống hiến và hy vọng ra sao.

Rất đông các bạn trẻ đến tham quan triển lãm

Tinh thần lao động, học tập được thời kỳ đó được thể hiện ở nhiều lứa tuổi, nhiều tầng lớp nhân dân... được các họa sĩ thể hiện qua các tác phẩm giàu cảm xúc như: Đưa cơm ra đồng (nhà điêu khắc Nguyễn Quốc Hùng), Bé cho gà ăn (nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường), hay đức tính thật thà trong Không tham của rơi (nghệ nhân Đào Văn Can).

Trong đó, Đưa cơm ra đồng, sáng tác năm 1979 của Nguyễn Quốc Hùng, có một câu chuyện riêng khá thú vị. Nhà điêu khắc Nguyễn Quốc Hùng cho biết đây là tác phẩm đầu tay của ông, được lấy cảm hứng từ bài hát Đưa cơm cho mẹ đi cày của nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích. Tác phẩm được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam sưu tầm ngay trong năm sáng tác khi ông đang đi công tác trên biên giới phía Bắc. Sau khi trở về ông mới được biết, đó như một niềm vui đầy bất ngờ.

Nhà điêu khắc Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ về tác phẩm của mình

Sau rất nhiều năm, khi gặp lại “đứa con tinh thần” của mình tại triển lãm, người nghệ sĩ không giấu được sự xúc động: “Một khoảng thời gian dài như vậy, mình đã già đi, còn tác phẩm thì vẫn trẻ mãi. Tôi rất xúc động vì tác phẩm của mình đã được bảo tàng sưu tập, bảo quản rất tốt, lại được trưng bày trang trọng trong chủ đề rất ý nghĩa".

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, những tác phẩm vẫn lưu giữ những ký ức về một dân tộc từng vượt qua nhiều gian khó bằng sự nỗ lực bền bỉ và niềm tin; về những con người lao động bình dị đã góp phần làm nên những đổi thay của đất nước. Đứng trước những tác phẩm, công chúng hôm nay không chỉ nhìn thấy một phần quá khứ, mà còn cảm nhận được sức sống của những giá trị đã làm nên một thế hệ, để từ đó thêm trân trọng hiện tại và tiếp nối những giá trị ấy trong hành trình hướng tới tương lai.

Một số tác phẩm được trưng bày tại triển lãm: