Đồng chí Trần Trọng Tân - Nhà lãnh đạo tâm huyết trên mặt trận tư tưởng văn hóa, tấm gương sáng về đạo đức

Sinh ngày 15/10/1926 tại xã Cam Lộ, Quảng Trị, đồng chí Trần Trọng Tân, tên thật là Trần Trọng Hoãn, sớm tham gia hoạt động cách mạng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam khi vừa tròn 20 tuổi. Trải qua hơn 70 năm hoạt động, từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chống Mỹ đến công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách, gắn bó lâu dài với lĩnh vực tuyên huấn, tư tưởng và văn hóa. Ông sống trọn vẹn với Đảng, với dân, trọn tình với gia đình, đồng đội.

Ông Trần Trọng Tân tại một hội nghị ở TP HCM. Ảnh: NGUYỄN Á

Từ chiến trường cách mạng đến những trọng trách trong công tác tư tưởng, văn hóa

Trưởng thành trong những năm tháng kháng chiến, đồng chí Trần Trọng Tân sớm được giao những nhiệm vụ quan trọng. Năm 1950, khi mới 24 tuổi, ông được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị, tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng tại quê hương trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Năm 1961, ông đảm nhiệm cương vị Ủy viên Thường trực Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam. Đến năm 1967, ông được điều động vào hoạt động bí mật tại nội thành Sài Gòn, lần lượt đảm nhiệm các trọng trách: Phó Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, Bí thư Đảng ủy cánh Tuyên huấn nội thành, Bí thư Ban Cán sự văn nghệ sĩ và Bí thư Ban Cán sự báo chí ký giả nội thành.

Năm 1969, ông bị bắt và bị giam cầm tại Côn Đảo trong suốt 6 năm, cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975. Trong thời gian bị giam giữ, dù phải chịu những hình thức tra tấn khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Trần Trọng Tân tiếp tục được giao những nhiệm vụ quan trọng trong công tác tư tưởng, văn hóa. Tháng 6/1975, ông đảm nhiệm chức vụ Trưởng Ban Tuyên huấn Thành ủy TP.HCM. Năm 1981, ông được giao nhiệm vụ Phó Ban Tuyên huấn Trung ương.

Tại Đại hội VI của Đảng năm 1986, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và giữ chức Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương. Trong thời gian này, ông tham gia chỉ đạo việc tập hợp, chọn lọc, biên tập và xuất bản bộ Hồ Chí Minh toàn tập, một công trình có ý nghĩa quan trọng đối với công tác nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh.

Năm 1991, ông trở lại TP.HCM, đảm nhiệm cương vị Phó Bí thư Thành ủy, Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Thành ủy cho đến khi nghỉ hưu năm 1997. Sau đó, ông tiếp tục tham gia công tác với vai trò Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, đóng góp cho hoạt động tư tưởng và công tác vận động quần chúng tại địa phương.

Trong quá trình công tác, đồng chí Trần Trọng Tân luôn coi trọng việc học tập, nâng cao trình độ và rèn luyện đạo đức của người cán bộ làm công tác tuyên giáo. Quan niệm của ông được thể hiện qua lời căn dặn: “Nói người ta muốn nghe, viết người ta muốn đọc, để qua đó mà người ta tin vào sự lãnh đạo của Đảng”.

Đó cũng là cách tiếp cận cho thấy sự quan tâm của ông đối với hiệu quả thực tế của công tác tuyên truyền, trong đó việc truyền đạt chủ trương, đường lối cần gắn với khả năng tiếp nhận và sự đồng thuận của nhân dân.

Bên cạnh hoạt động lãnh đạo, quản lý, đồng chí Trần Trọng Tân còn dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu lý luận. Từ năm 1959, khi công tác tại Vụ Huấn học thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương, ông đã xuất bản tác phẩm lý luận đầu tay Chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội (Nhà xuất bản Sự Thật).

Trong thời kỳ đổi mới, ông tiếp tục có những công trình nghiên cứu như Góp phần đổi mới công tác lý luận tư tưởng (1995), Về công tác tư tưởng và văn hóa (1999). Các công trình này thể hiện sự quan tâm của ông đối với việc đổi mới nội dung, phương thức tiến hành công tác tư tưởng, văn hóa trong những điều kiện lịch sử khác nhau.

Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục tham gia nghiên cứu, là thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương khóa I (1996–2001) và cộng tác viên lâu năm của Hội đồng. Ông cũng trực tiếp làm chủ biên công trình Lịch sử Đảng bộ TP.HCM (1930–1975).

Một điểm đáng chú ý trong hoạt động nghiên cứu của đồng chí Trần Trọng Tân là sự gắn bó giữa lý luận và thực tiễn. Với ông, thực tiễn luôn là cơ sở quan trọng để kiểm nghiệm những vấn đề lý luận, đồng thời là căn cứ để điều chỉnh phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng và củng cố niềm tin của nhân dân.

Một cuộc đời tận tụy với công việc, nặng nghĩa với gia đình

Bên cạnh những đóng góp trong hoạt động cách mạng và công tác tư tưởng, văn hóa, cuộc đời đồng chí Trần Trọng Tân còn gắn với những câu chuyện về tình cảm gia đình, về sự thủy chung và trách nhiệm của một người chồng, người cha.

Trong những năm tháng lên đường vào chiến trường miền Nam, ông để lại Hà Nội người vợ trẻ cùng bốn người con. Giữa hoàn cảnh chiến tranh, khi việc liên lạc và đoàn tụ gặp nhiều khó khăn, người vợ ở hậu phương vừa chăm sóc, nuôi dạy các con, vừa nỗ lực học tập, công tác. Sự gắn bó, tin tưởng và sẻ chia giữa hai vợ chồng đã trở thành điểm tựa để mỗi người vượt qua những thử thách của cuộc sống.

Đối với đồng chí Trần Trọng Tân, tình cảm dành cho vợ con luôn hiện diện trong những năm tháng hoạt động cách mạng, kể cả khi ông bị giam cầm tại Côn Đảo. Nỗi nhớ gia đình, đặc biệt là bốn người con, trở thành nguồn động viên tinh thần giúp ông vượt qua những ngày tháng tù đày.

Sau chiến tranh, dù tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách, ông vẫn giữ sự quan tâm đối với gia đình, trân trọng những hy sinh của người vợ và tình cảm của các con. Lối sống giản dị, thanh bạch, sự tận tụy với công việc và cách ứng xử ân tình với đồng chí, đồng nghiệp là những phẩm chất được nhắc đến khi nhìn lại cuộc đời ông.

Với những đóng góp trong sự nghiệp cách mạng, đồng chí Trần Trọng Tân được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Đồng chí Đinh Thế Huynh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cũng dành cho ông những tình cảm trân trọng, đánh giá ông là “Một cán bộ xuất sắc của Đảng, một nhà tư tưởng lý luận tâm huyết...; người anh lớn, người trưởng ban tài năng, trách nhiệm và kính yêu, gần gũi của đội ngũ những người làm công tác tư tưởng, văn hóa, công tác tuyên giáo của Đảng”.

Những đánh giá ấy phần nào cho thấy sự ghi nhận của các thế hệ cán bộ đối với những đóng góp và nhân cách của đồng chí Trần Trọng Tân trong suốt quá trình hoạt động cách mạng.

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh đồng chí Trần Trọng Tân (15/10/1926 – 15/10/2026) là dịp nhìn lại chặng đường hoạt động của một cán bộ đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử của đất nước, từ những năm tháng chiến tranh đến thời kỳ đổi mới. Những đóng góp của ông trong công tác tư tưởng, văn hóa và nghiên cứu lý luận, cùng lối sống tận tụy, giản dị, giàu tình nghĩa, tiếp tục được các thế hệ đồng chí, đồng nghiệp và gia đình trân trọng, ghi nhớ.