Du lịch cộng đồng quanh hồ Ba Bể: Khi người dân trở thành người kể chuyện bản làng

Từ cảnh sắc hồ Ba Bể đến trải nghiệm bản làng

Hồ Ba Bể thu hút du khách bởi mặt nước giữa núi rừng, những dãy núi xanh bao quanh và hệ sinh thái tự nhiên đặc trưng. Bên cạnh hoạt động tham quan, đi thuyền trên hồ, du khách còn có thể ghé thăm các bản Pác Ngòi, Bó Lù và Cốc Tộc để tìm hiểu đời sống văn hóa của cộng đồng người Tày.

Tại những bản làng này, nhà sàn truyền thống được sử dụng làm nơi lưu trú, kết hợp phục vụ ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm. Du khách có thể thưởng thức những món ăn địa phương như cá nướng hồ Ba Bể, xôi nếp nương, tìm hiểu phong tục tập quán hoặc giao lưu qua các làn điệu hát Then, đàn Tính.

Các bản làng ven hồ kết hợp cảnh quan tự nhiên với trải nghiệm văn hóa bản địa. Ảnh: mytour.vn

Điểm đặc trưng của du lịch cộng đồng là người dân trực tiếp giới thiệu văn hóa và đời sống địa phương. Qua những câu chuyện về nếp nhà, món ăn, phong tục hay sinh hoạt thường ngày, chủ nhà giúp du khách hiểu hơn về vùng đất mình đang khám phá. Những trải nghiệm này bổ sung cho hoạt động tham quan cảnh quan, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho các điểm du lịch ven hồ.

Tạo sinh kế từ những giá trị bản địa

Cùng với sự phát triển của du lịch, nhiều hộ dân quanh hồ Ba Bể đã tham gia cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống và hỗ trợ khách tham quan. Một số gia đình cải tạo nhà sàn làm homestay; những hộ khác tham gia vận chuyển khách bằng thuyền, cung cấp nông sản và đặc sản địa phương.

Theo thông tin do Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên công bố tháng 12/2025, du lịch cộng đồng tại khu vực hồ Ba Bể góp phần tạo đầu ra cho nông sản, đặc sản và sản phẩm OCOP. Một số cơ sở cũng sử dụng mạng xã hội và nền tảng đặt phòng trực tuyến để quảng bá dịch vụ, tiếp cận khách hàng.

Du lịch cộng đồng gắn với sinh thái ở hồ Ba Bể. Ảnh: Hương Ly

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, du lịch còn tạo thêm động lực để người dân gìn giữ nhà sàn, ẩm thực và các giá trị văn hóa truyền thống. Khi những món ăn, làn điệu dân ca và phong tục địa phương trở thành một phần trong trải nghiệm của du khách, người dân có thêm cơ hội giới thiệu bản sắc của cộng đồng mình.

Tuy nhiên, việc khai thác văn hóa cần gắn với bảo tồn và tôn trọng đời sống bản địa. Người dân cần giữ vai trò chủ thể trong việc lựa chọn những giá trị có thể giới thiệu, thay vì biến mọi sinh hoạt truyền thống thành hoạt động biểu diễn phục vụ khách.

Giữ bản sắc, nâng chất lượng dịch vụ

Du lịch cộng đồng quanh hồ Ba Bể vẫn đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng lưu trú, kỹ năng phục vụ và khả năng quảng bá. Các cơ sở có chất lượng dịch vụ không đồng đều có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Trong khi đó, việc bảo vệ môi trường hồ, giữ gìn cảnh quan và duy trì nét kiến trúc truyền thống cũng là những vấn đề cần được chú trọng.

Người dân Pác Ngòi biểu diễn hát then phục vụ khách tham quan. Ảnh: @backan.gov

Để phát triển ổn định, các hộ làm du lịch cần được hỗ trợ về kỹ năng đón tiếp, an toàn thực phẩm, quản lý dịch vụ và quảng bá trực tuyến. Việc kết nối các homestay với doanh nghiệp lữ hành, đồng thời xây dựng những chương trình kết hợp tham quan hồ, khám phá bản làng và trải nghiệm văn hóa, sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Tại Ba Bể, cảnh quan thiên nhiên tạo sức hút ban đầu, còn văn hóa và sự tham gia của người dân góp phần làm nên trải nghiệm riêng. Khi sinh kế được cải thiện song hành với việc gìn giữ bản sắc và bảo vệ môi trường, du lịch cộng đồng sẽ có thêm điều kiện phát triển lâu dài.