Người trên 50 tuổi đang phải đối mặt với nguy cơ cao mắc Zona thần kinh? Chúng ta cần lưu ý điều gì?

Zona thần kinh - Nguy cơ với bất cứ ai?

Zona thần kinh xuất phát từ sự tái kích hoạt của vi rút Varicella Zoster (VZV) – tác nhân từng gây bệnh thủy đậu. Cụ thể, sau khi khỏi bệnh thủy đậu, loại vi rút này không biến mất hoàn toàn mà “ngủ yên” trong cơ thể, và trỗi dậy khi hệ miễn dịch suy yếu. Theo đó, tuổi tác là yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến mắc Zona thần kinh (4).

Tuổi tác là yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến mắc Zona thần kinh (4)

Ngoài ra, suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc do một số liệu pháp điều trị gây ức chế miễn dịch cũng là những yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến nguy cơ mắc Zona (1)(5). Những người có tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng được ghi nhận trong nghiên cứu có nguy cơ mắc zona cao hơn so với quần thể chung (5).

Đặc biệt, người bệnh mắc một số bệnh nền nhất định đối diện với nguy cơ tương đối mắc Zona cao hơn so với dân số chung. Cụ thể:

- Bệnh tiểu đường tăng nguy cơ mắc khoảng 38% (6)

- Bệnh viêm khớp tự miễn (AIIRDs): tăng nguy cơ mắc khoảng 2,9 lần (7)

- Bệnh tim mạch tăng nguy cơ mắc bệnh khoảng 34% (8)

- Bệnh hen suyễn tăng nguy cơ mắc khoảng 24% (8)

Zona thần kinh gây ra những đau đớn vượt xa so với những gì chúng ta tưởng tượng (1) (**).

NSƯT Diễn viên Chiều Xuân đến nay vẫn không khỏi ám ảnh khi kể lại thời điểm bắt đầu mắc Zona thần kinh ở tuổi 52 (tức năm 2021). “Cơn đau Zona thần kinh như bị điện giật, buốt đến tận xương, nhất là ban đêm. Có khi đang chuẩn bị phải đi biểu diễn, chỉ cần tôi có những cái động tác nhỏ, liếc sang một chút cũng khiến cả khu vực bị Zona đau buốt toàn thân” (**).

Cẩn trọng cơn đau thần kinh sau Zona thần kinh kéo dài dai dẳng (1)

Đặc biệt, người lớn tuổi khi đang có bệnh nền, cộng thêm những cơn đau âm ỉ từ biến chứng đau thần kinh sau zona thì cuộc sống của người bệnh càng thêm nhiều phần chật vật (4).

Cô Thuý Ngà vốn đã phải chịu đựng những cơn đau dai dẳng do bệnh xương khớp, khiến việc vận động hàng ngày trở nên khó khăn và hạn chế. Thế nhưng, khi mắc thêm Zona thần kinh ở tuổi 54, nỗi đau của cô như bị nhân lên gấp bội. Bữa ăn mỗi ngày cũng trở nên chán nản vì chẳng còn cảm giác ngon miệng, giấc ngủ chập chờn, đứt quãng khiến tinh thần thêm sa sút (**).

Từ một người phụ nữ quán xuyến mọi chuyện trong gia đình, cô Ngà phải nhờ cậy đến sự giúp đỡ của người thân, ngay cả những việc đơn giản – điều mà trước đây cô vẫn có thể tự mình xoay xở như mặc quần áo hay đi lại trong nhà cũng trở nên nặng nề, vướng víu. Sự mệt mỏi không chỉ đến từ cơn đau, mà còn từ cảm giác bất lực khi không thể làm chủ cơ thể mình (**).

Zona thần kinh có thể ảnh hưởng đến thị lực (9)

Đặc biệt, Zona thần kinh có thể ảnh hưởng đến mắt, dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời trong 1 số trường hợp (9). Và mặc dù hiếm gặp bệnh cũng có thể gây ra những biến chứng có thể đe dọa tính mạng (4).

Có thể thấy, phòng ngừa hơn chữa bệnh. Người lớn tuổi cũng nên coi trọng việc phòng ngừa vì hệ miễn dịch ngày càng yếu đi (1), nên việc bảo vệ mình trước các bệnh nhiễm trùng là cần thiết, vì bản thân và vì gia đình.

Zona thần kinh có thể đến bất ngờ, nhưng phòng ngừa thì hoàn toàn có thể bắt đầu từ hôm nay. Đừng để bản thân hoặc người thân phải trải qua những cơn đau khủng khiếp khi đã có giải pháp bảo vệ từ sớm. Nếu bạn hoặc người thân trên 50 tuổi, hãy chủ động liên hệ bác sĩ ngay hôm nay để tìm hiểu về bệnh và các biện pháp phòng ngừa.

Tài liệu dành cho công chúng.

Nội dung tài liệu được Hội Y Học Dự Phòng Việt Nam và Công ty TNHH Dược Phẩm GSK Việt Nam phối hợp biên soạn.

Vui lòng tham khảo ý kiến cán bộ y tế để biết thêm thông tin.

Code: NP-VN-HZU-PRSR-250005; add; 03/2026. 

Nguồn tham khảo:

(*) Dựa trên dữ liệu tại Hoa Kỳ & Châu Âu, có thể không đại diện cho dân số toàn cầu. Không phải ai có nguy cơ cũng sẽ mắc bệnh Zona thần kinh.(**) Dựa trên mô tả thực tế của người bệnh Zona. Triệu chứng và trải nghiệm với bệnh Zona có thể khác nhau giữa các cá thể.

(1) Harpaz et al (v1.0) 

(2) CDC;2020;1-1;Clinical Overview of Herpes Zoster (Shingles) (v1.0)

(3) Bollaerts K, et al. Epidemiol Infect. 2017;145(12):2666-2677

(4) Prevention of shingles with vaccine;Van Kinh N;2024;1-144 (v1.0)

(5) Forbes HJ, Bhaskaran K, Thomas SL, et al. Quantification of risk factors for herpes zoster: population based case-control study. Bmj. 2014;348:g2911.

(6) Huang CT, et al. J Clin Endocrinol Metab. 2022;107(2):586-597. 

(7) Furer V, et al. RMD Open 2019;5:e001041.

(8) Marra F, et al. Open Forum Infec Dis. 2020;7(1):ofaa005

(9) Mayo Clinic. Shingles. Updated 2019