Ma trong “Linh hồn ký ức”

Truyện ngắn Bản án của địa ngục in trong tập truyện này là một truyện ngắn viết đúng và viết trúng: đúng sự thật và trúng thời cuộc, một truyện ngắn cập nhật tình hình hiện nay của đất nước, rất thời sự. Là vì, cả nước đang trong cao trào chống tiêu cực, chống tham nhũng, chống hối lộ, lừa đảo, chống làm hàng giả, thực phẩm bẩn… Tôi ưng bụng sau khi đọc truyện ngắn hư hư thực thực này. 

Chuyện xảy ra ở phòng 405, bệnh viện Ánh Dương. Ông Vũ Văn Thành, 63 tuổi, là cán bộ kỹ thuật về hưu, sống hiền lành, giản dị, chưa từng làm hại ai - chết vì căn bệnh ung thư gan ác tính, phát hiện muộn. Ông ra đi trong lặng lẽ, không lời trăng trối, không người thân bên cạnh. Thi thể đã được đưa đi hoả táng, nhưng linh hồn ông vẫn lang thang, vất vưởng giữa tầng bốn, như thể còn điều gì đó chưa thể buông bỏ. Ba ngày sau đám tang, một số bệnh nhân cùng phòng 405 khẳng định họ nhìn thấy ông Thành hiện hình mỗi đêm, gương mặt chất chứa oán hận. Một y tá trẻ đêm nào cũng nằm mơ, miệng lẩm bẩm: “Ông ấy không siêu thoát… Ông ấy vẫn ở lại chốn này…”. Một thực thể lạ xuất hiện, nói với ông rằng, nếu ông còn oán hận, hãy bước vào “Cửa gương nghiệp báo”. Ở đó ông sẽ biết ai đã khiến ông ra nông nỗi này.

Ông Thành đã làm theo. Ông bước vào cánh cửa màu đen như mực. Trước mắt ông là một màn chiếu phẳng, nơi mọi sự kiện xảy ra trong đời ông được tái hiện không sót một chi tiết nào: Từng bữa ăn vợ mua từ chợ đầu mối: rau cải xanh mướt được phun thuốc tăng trưởng chỉ vài giờ trước khi bán; thịt lợn ôi thiu được tẩy trắng. Những gói xúc xích, đồ ăn nhanh mà đứa cháu nội và ông thường ăn mỗi sáng chứa đầy phụ gia và chất bảo quản nằm trong danh mục cấm. Tất cả những thứ nhỏ nhoi tưởng chừng vô hại ấy, lặng lẽ gặm nhấm gan ông suốt nhiều năm ròng. Không ai cảnh báo, không ai kiểm soát, kể cả cơ quan quản lý an toàn thực phẩm…

Tập truyện ngắn “Linh hồn ký ức”. 

Gương nghiệp báo tiếp tục soi chiếu. Hình ảnh một người nông dân, bà Tám, đang phun thuốc trừ sâu đậm đặc lên rau muống trên ruộng. Gần đó là kho hàng của ông Trần Khôi, giám đốc nhà máy thịt đông lạnh, nơi công nhân đang rửa nội tạng hỏng bằng hoá chất tẩy trắng trước khi đóng gói gửi đi các cửa hàng khắp thành phố. Tiếp nữa: cảnh một bác sĩ đeo kính trắng đang vội vã khám cho ông Thành, chỉ trong chưa đầy ba phút, vạch ra một phác đồ điều trị sai lệch, kê đơn hoá trị liều cao, bất chấp sức khoẻ yếu ớt của ông. Trong khi đó, phía sau, tiếng gõ cửa nhẹ: “Dạ, em gửi anh phong bì chè nước…”.

Linh hồn ông Thành run rẩy. Không phải ông chết vì số trời đã định, mà vì sự vô cảm, tham lam và tắc trách của những kẻ mang danh lương y như từ mẫu.

Ông Thành và một oan hồn trẻ, Thảo Lan, thực hiện những chuyến  “vi hành” kỳ lạ về đêm. Họ bay qua các mái nhà tôn, lướt qua các khu chợ, nhà máy, ruộng đồng… và nhìn thấy tất cả. Một chủ lò mổ trước khi giết heo tiêm nước pha thuốc an thần vào heo cho “tươi lâu”. Một công ty bánh kẹo trộn bột mốc với hương liệu tổng hợp để tận dụng hàng tồn… Một vị quản lý thị trường khi được phỏng vấn về thực phẩm bẩn chỉ cười nhạt: “Chúng tôi vẫn đang kiểm soát tốt”.

Mỗi cảnh tượng là một nhát dao đâm vào trái tim linh hồn ông Thành. Mỗi lời biện minh là một bàn tay đẩy thêm người vào cửa tử.

     Và ông bắt đầu phán xét:

     - Ai cho họ quyền tước đoạt sinh mạng của người khác?

     - Ai cho họ cái cớ để biến đồng loại thành nạn nhân vì lòng tham?

Ông Thành không còn là linh hồn bình thường. Cơn oán hận của ông, kết hợp với niềm uất ức từ hàng trăm vong hồn khác từng chết oan trong bệnh viện, đã biến thành một nguồn năng lượng u ám tích tụ quanh nơi này. Mỗi đêm, tầng bốn bệnh viện lại vang lên những tiếng rên xiết, những hình bóng bất định chập chờn trên cửa kính, trên mái nhà như lời cảnh tỉnh từ địa ngục…

Linh hồn ký ức là truyện ngắn viết về “không gian ký ức nhiếp ảnh” của NSNA Phạm Công Thắng, thực ra đây chính là tự truyện của nghệ sĩ. Ngay từ đầu câu chuyện, tác giả, tức Phạm Công Thắng, đã nêu nguyên do ra đời không gian nhiếp ảnh này. Số là, trong một cơn mơ mịt mùng, một làn khói mỏng toả ra, rồi một bóng hình thần uy xuất hiện. Đó là vị thần cai quản vùng đất này. Ngài nhìn tác giả bằng ánh mắt vừa nghiêm nghị vừa bao dung và cất tiếng trầm vang như vọng từ lòng đất: “Ngươi là người được chọn. Ngôi nhà này - nơi nhà ngươi đang sống - đang chất chứa vô vàn máy ảnh từng gắn bó với đời người và những người đã khuất. Người phải gánh lấy sứ mệnh tạo dựng nơi đây thành một thế giới đặc biệt: một không gian lưu giữ ký ức. Không chỉ là hiện vật, mà là linh hồn của những nghệ sĩ, nhà báo từng sống chết cùng chiếc máy ảnh. Hãy để mỗi bước chân đến đây phải lặng đi, để rồi thốt lên: đây là chốn linh thiêng của nhiếp ảnh”.

Tác giả, Phạm Công Thắng, với niềm tin mãnh liệt khi thần linh, trời đất đã chọn nên không thoái thác mà đã quyết tâm làm và đã hoàn toàn thành công. 

Tôi đã nhiều lần đến thăm, tìm hiểu và thưởng lãm Không gian ký ức nhiếp ảnh. Một căn phòng tuy không rộng, nhưng ắp đầy những hiện vật nhiếp ảnh từ những năm xa xưa cho đến nay, chứng tỏ tài năng, sự công phu và tâm huyết của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Công Thắng đối với lĩnh vực nghệ thuật này. Ngày 4 tháng 6 năm 2025, Hội đồng Tổ chức kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục cho Phạm Công Thắng. Quyết định viết: “Nghệ sĩ nhiếp ảnh, Nhà báo Phạm Công Thắng - người sáng lập Không gian Ký ức Nhiếp ảnh - không gian lưu giữ và trưng bày bộ sưu tập kỷ vật, hiện vật của ngành nhiếp ảnh, do các cá nhân, đơn vị trong và ngoài nước trao tặng với số lượng nhiều nhất tại Việt Nam”.

Linh hồn ký ức là một tập truyện ngắn bút pháp huyền ảo, ma mị. Theo tôi, với văn phong giản dị, dễ đọc, dễ hiểu, dễ cảm thụ, chắc rằng tập truyện này sẽ được người đọc yêu thích. 20 truyện ngắn trong tập truyện là 20 truyện ngắn đậm tính nhân văn, đi sâu vào khai thác mọi ngóc ngách của đời sống con người, sâu sát, gần gũi, lôi ra ánh sáng những tội ác chưa bị phanh phui và kết tội, nhiều oan ức bị chôn vùi nay được “khai quật”. Trong tập truyện ngắn, không một oan hồn nào bị lãng quên, bị bỏ lại phía sau. Họ đã được giải thoát, được cứu thoát và được siêu thoát.

Có thể khẳng định, tập truyện ngắn Linh hồn ký ức viết đúng và viết trúng, nhằm đúng và nhằm trúng: đúng với sự thật đời sống và trúng với thời cuộc, nhiều truyện ngắn cập nhật hiện trạng tình hình tiêu cực hiện nay của đất nước. Các truyện ngắn: Đêm trước lụi tàn, Bản án của địa ngục và ba truyện ngắn kể về người lính - Hồn lạc chốn trần gian, Hẹn nhau trong cõi mộng và Người tình từ cõi âm -  là thí dụ. Tác giả Phạm Công Thắng cho biết, truyện ngắn Đêm trước lụi tàn với nhân vật chính là quan bà Mỹ Dung là anh muốn ám chỉ một người phụ nữ quyền lực nhất một tỉnh đã phạm tội nhận hối lộ, bị khởi tố, ra toà và đã bị kết án tù nhiều năm.

Qua bút pháp huyền ảo, ma mị của mình, tác giả Phạm Công Thắng đã tròn vai trong việc thực thi chức năng của văn học, nhất là chức năng nhận thức và chức năng giáo dục. Như ta đã biết, tác phẩm văn học là quá trình nhà văn khám phá và lý giải hiện thực rồi phản ánh vào tác phẩm của mình. Văn chương là tiếng nói của thời đại, phản ánh hiện thực đời sống, đạo đức xã hội, phơi bày những mặt trái của xã hội nhằm cải tạo xã hội…

Về tập truyện của mình NSNA Phạm Công Thắng viết: “Linh hồn ký ức là một hành trình tâm linh qua 20 truyện ngắn mang màu sắc ma mị, liêu trai và cảm xúc. Ẩn sâu trong từng câu chuyện là tình yêu dành cho con người, cho lịch sử và ký ức dân tộc - đặc biệt là những linh hồn đã khuất, vẫn âm thầm hiện diện quanh ta qua từng kỷ vật, bức ảnh, từng lát cắt của thời gian tưởng chừng đã ngủ yên”.

Lê Bá Thự

"Linh hồn ký ức" – Hành trình xuyên qua miền ký ức và tâm linh của Phạm Công Thắng

Tập truyện ngắn "Linh hồn ký ức" của Nhà báo – Nhiếp ảnh gia Phạm Công Thắng đã chính thức được ra mắt sáng 14/7...