Vì sao trẻ khỏe mạnh, sinh đủ tháng vẫn có nguy cơ nhập viện do RSV?

Khi việc khỏe mạnh không giúp trẻ “vô hình” trước RSV

Thống kê cho thấy, cứ 10 trẻ thì có đến 9 trẻ từng mắc RSV trong 2 năm đầu đời 1-3. Theo ước tính toàn cầu năm 2019, RSV đã gây ra khoảng 66.300 ca tử vong liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở nhóm trẻ từ 0–12 tháng tuổi4-6. Đáng chú ý, trong số những trường hợp tử vong này, có tới khoảng 57% là những trẻ hoàn toàn khỏe mạnh trước đó7.

Bất chấp RSV là tác nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ dưới 1 tuổi trên toàn cầu, mức độ nhận diện của phụ huynh đối với RSV hiện vẫn khá khiêm tốn so với cúm mùa hay phế cầu.

Phát biểu tại Hội thảo khoa học cung cấp thông tin báo chí “Bệnh do Virus Hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 1 tuổi: Gánh nặng bệnh tật và giải pháp bảo vệ trẻ từ góc nhìn chuyên gia” do Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (T5G), Bộ Y tế tổ chức tại TPHCM vào ngày 22/08/2026, với sự tài trợ của Công ty Sanofi Aventis Việt Nam, BS. Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Hội truyền nhiễm TP.HCM đã phân tích những lý do khiến trẻ dưới 1 tuổi, dù là sinh non, sẵn bệnh nền hay ra đời đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó vẫn bị RSV tấn công và có nguy cơ đối mặt với những biến chứng nặng nề:

Thứ nhất là do môi trường tiếp xúc: Trẻ nhỏ rất dễ bị lây RSV từ người thân thông qua những cử chỉ yêu thương quen thuộc, ví dụ khi được người lớn ôm hôn, hay khi chơi đùa cùng các anh chị em vừa đi học về. Thậm chí môi trường nhà trẻ hoặc thói quen cầm nắm các đồ chơi chứa mầm bệnh cũng tạo thuận lợi đưa virus âm thầm đến với trẻ.

Thứ hai là do đặc điểm sinh lý chưa hoàn thiện: Hệ miễn dịch của trẻ dưới 1 tuổi còn non nớt nên chưa đủ khả năng tạo đáp ứng miễn dịch hiệu quả khi RSV xâm nhập. Bên cạnh đó, về mặt giải phẫu học, đường thở của trẻ lúc này có kích thước hẹp nên khi bị viêm nhiễm dễ gây tắc nghẽn, dẫn đến tổn thương nghiêm trọng đường hô hấp dưới.

Tất cả trẻ dưới 1 tuổi khi nhiễm RSV đều có nguy cơ tiến triển thành viêm tiểu phế quản hay viêm phổi

Bệnh do RSV có thể chuyển biến nặng rất nhanh chỉ trong vòng 2-3 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên2. Đáng lo ngại là hiện nay, các bác sĩ không thể dự đoán trước được liệu đứa trẻ nào sẽ nhiễm RSV nặng và thời điểm sẽ chuyển nặng.

Trước rủi ro khó lường khi trẻ nhiễm RSV trong những năm đầu đời, chuyên gia khuyến cáo các bậc cha mẹ đang chuẩn bị có con hoặc vừa đón con chào đời nên chủ động tìm hiểu và lựa chọn biện pháp dự phòng để bảo vệ con khỏi RSV.

Chia sẻ tại buổi họp báo, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Trưởng văn phòng Tiêm chủng mở rộng phía Bắc cho biết, hiện chúng ta đang có 2 lựa chọn dự phòng tiên tiến là: Tiêm chủng vắc-xin cho phụ nữ mang thai giúp truyền kháng thể từ mẹ sang con và giải pháp Kháng thể đơn dòng có thể tiêm trực tiếp cho trẻ từ ngay sau khi sinh, giúp tạo ra hàng rào bảo vệ nhanh chóng, trực tiếp mà không cần chờ đợi hệ miễn dịch của trẻ tự đáp ứng.

Theo PGS.TS.BS Phạm Quang Thái, nền y học dự phòng tiên tiến cung cấp những “vũ khí” bảo vệ hệ hô hấp giúp trẻ đi qua giai đoạn nhạy cảm 12 tháng đầu đời.

“Kháng thể đơn dòng không sử dụng kháng nguyên như vắc-xin nên chúng ta không phải lo về những phản ứng bất lợi thường thấy trong tiêm chủng. Thêm vào đó, kháng thể đơn dòng được phát triển dựa trên tế bào của người, với liều tiêm thấp nên có thể đảm bảo độ an toàn cho trẻ nhũ nhi. Nhiều quốc gia phát triển trên thế giới đã ứng dụng rộng rãi kháng thể đơn dòng để dự phòng RSV. Và tại Việt Nam, chúng ta đã có cơ hội tiếp cận với giải pháp dự phòng tiên tiến này.” - Nhận định tích cực của BS. Trương Hữu Khanh về kháng thể đơn dòng.

Nguy cơ nhiễm RSV kéo dài xuyên suốt năm đầu đời ở mọi trẻ nhũ nhi. Nói cách khác, 12 tháng này chính là giai đoạn “vàng” để cha mẹ hành động. Hãy tham vấn bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn giải pháp dự phòng RSV phù hợp, giúp trẻ bảo vệ hệ hô hấp khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.