Còn hái được nhiều hơn

(Đọc Hái dọc đường Văn, tiểu luận phê bình của Nguyễn Thị Thiện, NXB Hội Nhà văn, Qúy III năm 2022)

1. Mấy cái khác của tác giả bài viết này với nhà giáo - nhà văn Nguyễn Thị Thiện: sinh cách nhau đúng bằng quãng đời nàng Kiều lưu lạc. Người trước người sau cùng mê đắm văn chương. Người chuyên viết văn xuôi, người chuyên viết phê bình. Nhưng chúng tôi có nhiều cái tương đồng như đã nói trong bài “Bình lời bình”: Chị với tôi là ngũ đồngđồng hương – Sơn tây, đồng hương Thạch Thất; đồng nghiệp - dạy học, đồng môn - dạy văn; đồng cấp - cùng là Phó Hiệu trưởng trường cấp 3 – Trung học phổ thông. Chẳng thế, trong cuốn “Hái dọc đường Văn”, tập tiểu luận và phê bình của chị (NXB Hội Nhà văn, 2022, khổ 14,5 x 20,5cm với  420 trang), bìa cứng như ai, sách có đến hai bài chị viết về tác phẩm của tôi. Trong phần phụ lục sách này, tôi có viết một bài về chị.

Còn hái được nhiều hơn - 1

Nhà giáo - nhà văn Nguyễn Thị Thiện

Ba mươi tư năm dạy học tại trường THPT Thạch Thất, Hà Nội, khi nghỉ hưu chị đã tự bạch: “Ba mươi ba năm, quá vạn ngày/ Chở bao nhiêu chuyến đò đầy sang sông/ Viết bao viên phấn đã mòn/ Nay trang giáo án vẫn còn ngẩn ngơ…”. Vậy nên chị đã viết tiếp nhiều trang bình thơ, nhiều bài tiểu luận, phê bình văn học như một sự tiếp nối lan tỏa tình yêu văn chương tới bạn đọc.

Đối tượng phục vụ chị hướng tới không chỉ là học sinh nữa mà mở rộng hơn: tất cả mọi người. Tâm huyết với văn thơ nên chỉ trong mấy năm (2017 – 2022), chị đã có tới 7 tập tuyển và bình thơ: Trang thơ trang đời, Tình quê tình người - tập I và II; Thơ dâng Mẹ; Quê hương Việt Nam; Tình Cha con; Nơi biên cương Tổ quốc; một tập truyện ngắn Những bài học đắt giá; và gần đây nhất là tập tiểu luận và phê bình Hái dọc đường Văn. Các cuốn sách đều do NXB Hội Nhà văn xuất bản.

Người đi trước rước người đi sau là phải đạo. Người đi sau trẻ, sung sức hơn nên viết đều hơn, nhiều hơn là đúng với luật đời. Những đề tài lớn như Tổ quốc, quê hương đất nước, biên giới, hải đảo, tình mẫu tử, phụ tử chị đều dày công sưu tầm tuyển chọn được nhiều bài hay theo những chủ đề được chị lựa chọn, có định hướng từ trước và rồi phẩm bình.

Những ngày lễ kỉ niệm trong năm, chị thường chọn được những bài thơ phù hợp nhất (theo mình) để bình và giới thiệu với bạn đọc. Nhưng phải là người có “con mắt xanh” mới chọn đúng. Hơn thế nữa, bình thơ phải đúng, phải trúng, phải hấp dẫn mọi người mới mong được chú ý, mới có thể được chọn đăng báo để đến với bạn đọc gần xa. Muốn thế, người viết phải có vốn hiểu biết sâu, rộng và nhất là phải có lối viết và giọng điệu riêng. Nhà văn Nguyễn Thị Thiện có được điều ấy nên hầu như chị gửi bài nào đi là đi được.

Cuốn “Nơi biên cương Tổ quốc” của chị được nhà thơ Vương Trọng ghi nhận là: “Rất cần cho bạn đọc nói chung, nhất là với giáo viên và học sinh Trung học phổ thông”. Còn nhà thơ Nguyễn Thị Mai cũng đã có một bài tham luận trình bày tại buổi Hội Nhà văn Hà Nội Tọa đàm – hội thảo về cuốn sách trên ngày 12/9/2022 tại 19 - Hàng Buồm, trong đó, người viết trân trọng “Nhà văn Nguyễn Thị Thiện, nhịp cầu kết nối bạn đọc với văn chương”.

Cô giáo Nguyễn Thị Thiện - Nhịp cầu nối bạn đọc với văn chương

2. Bậc thầy cả tôi và chị - Giáo sư Nguyễn Đình Chú có  nhận xét rất đúng rằng: “Nghề dạy học có yêu cầu Điểm và Diện. Viết gì cũng muốn có tính chất mở để bạn đọc cùng suy nghĩ, kể cả trao đổi, bàn bạc, chỉ bảo thêm. Việc tác giả làm, có vẻ bình thường, nhưng ý nghĩa lại không nhỏ chút nào. Một khi tôi đã đón nhận nó với một trường dạ suy tư, khao khát như thế, để có một niềm vui như thế, với tôi, tập sách của chị như một bữa tiệc nhiều món ngon và bổ.”

PGS. TS Vũ Nho đánh giá rất thỏa đáng: “Chỉ nhìn nhan đề bài thơ và tên lời bình chọn, bạn đọc đã phần nào biết được mức độ thành công và sức thuyết phục của tác giả lời bình… Một số bài đạt đến sự thanh thoát, sâu sắc như người bình thơ nổi tiếng”.

Phần kết bài, ông còn viết: “Thơ dâng Mẹ tuyển và bình” của chị Nguyễn Thị Thiện là một tập bình thơ tập hợp những tấm lòng hiểu thảo dâng tặng mẹ! Tập sách rất đáng có trên giá sách của mỗi nhà cho con em chúng ta đọc để thêm thấm thía, thêm biết ơn đấng sinh thành, người MẸ vô cùng gần gũi, vô cùng kính trọng, vô cùng yêu thương!”

Nhà phê bình vào loại sung sức nhất hiện nay là Bùi Việt Thắng đã gọi chị là “Người say đắm văn chương, người tương tư… thơ ca”. Rằng: “Nguyễn Thị Thiện là một cây bút, có ý thức và năng lực chắt chiu, vun vén cái đẹp trong một thế giới hiện thực không thể nói là không hỗn mang”.

Còn hái được nhiều hơn - 2

Cô giáo Nguyễn Thị Thiện (thứ tư từ trái qua phải) cùng các đồng nghiệp.

3. Song, không chỉ bình thơ - vốn là thế mạnh lâu nay của mình - chị Nguyễn Thị Thiện còn bước sang cả phê bình văn. Ở mảng này chị cũng tỏ rõ tay nghề vì bình văn cần vốn hiểu biết sâu hơn, rộng hơn. Chị vốn là một người ham đọc, nhưng quan trọng nhất là tự học, ham học, học thầy học bạn. Nên ai cũng nhận ra Nguyễn Thị Thiện hôm nay hơn hôm qua. Ngày mai hơn hôm nay. Nhân ngày sinh nhật, tôi nhắn tin qua Zalo chúc mừng “Chắc chắn em còn đi xa hơn nữa trong phê bình.”

Chị xông vào tất cả các thể loại văn xuôi: Truyện ngắn, tiểu thuyết, hồi ký, cả lý luận phê bình, cả tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết chiến tranh và tiểu thuyết đương đại hôm nay.

Chị đã từng có không ít bài giới thiệu tác phẩm và phê bình đăng báo như: “Tuyển tập truyện ngắn” của Lê Hoài Nam; “Ngàn lẻ một truyện ngụ ngôn và hài” của Nguyễn Thế Hùng, tiểu thuyết lịch sử “Cuộc đời xa khuất” của Lê Hoài Nam. Hai tiểu thuyết đương đại “Dạ khúc” và “Vũ điệu tình yêu” đều của Thu Lâm; tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh” của Hồ Điệp Thanh Thanh. Tiểu thuyết về đề tài chiến tranh “Lính tăng” và hồi ký “Bẩy nổi ba chìm” của Nguyễn Bắc Sơn. Cả tập “Đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng và lí luận, thực tiễn” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Thiện.

Đọc phê bình tác phẩm văn xuôi của chị, tôi thật mừng bởi lối viết khá mạch lạc, dễ hiểu, chắc chắn, khiến người đọc tiếp thu thuận lợi và dù chưa đọc văn bản tác phẩm vẫn có thể hiểu được những nội dung cốt lõi và những thông điệp mới mỗi cây bút muốn gửi gắm tới bạn đọc.

Còn hái được nhiều hơn - 3

Bìa cuốn sách "Hái dọc đường Văn"

Chẳng hạn, trong hồi ký “Bảy nổi ba chìm”, chị chọn ra đúng nhiều điểm nhấn mà tác giả tâm đắc nhất là phần 4 có tựa đề: “Vợ chồng là nghĩa tao khang”. Phần này gồm 6 chương với ba tiểu mục: 1. Mê nhau từ cái nhìn đầu tiên. 2. Vợ hiền dâu thảo đảm đang. 3. Mối tình đầu cũng là mối tình cuối.

Tôi rất tâm đắc khi đọc những câu chị viết: “Thật hiếm có một người đàn ông nào sống ở thế kỷ XXI, giữa phố thị đầy những cám dỗ, giữa các thế hệ học trò yêu quý, vẫn coi thầy là thần tượng mà suốt đời “Không nghiện rượu, bia, thuốc lá, trà, cà phê, cũng không lô đề, cờ bạc… Đến bây giờ, 80 tuổi vẫn chỉ nghiện em, vợ chú bây giờ. Việc này, hơn nửa thế kỷ nay, em là nhân chứng”.

Sau khi dẫn ra đánh giá của nhà văn Ma Văn Kháng và nhà thơ Trần Đăng Khoa, liệt kê ba giải thưởng tiểu thuyết hạng 3 và hai giải nhất, một giải nhì về ký báo chí tác giả đã có, chị kết thúc: “Đằng sau sự thành công của người đàn ông có bóng dáng một phụ nữ. Đọc Bảy nổi ba chìm thấy rất đúng với Nguyễn Bắc Sơn”.

Tin rằng với niềm đam mê văn chương tha thiết như thế, vốn kiến thức phong phú và một bút lực dồi dào như thế, chị Nguyễn Thị Thiện sẽ còn hái được nhiều hơn nữa ./.

Nguyễn Bắc Sơn

Tin liên quan

Tin mới nhất