Hẹn ngoài vô tận (tản văn)
Còn lại một mình, tôi ngồi tựa lưng vào gốc liễu già sần sùi, nhìn ngắm con chim Rẽ đang háo hức ăn. Với sự chứng nhận của lão ngư - người tốt, chim đã có thể xem tôi vô hại...
“Ping!…”, tin nhắn của Akiko, cô chủ trang Heart for Wild Bird từ Nhật, kéo tôi khỏi chuỗi nghĩ nhớ êm ả mà linh tinh.
“Facebook vừa nhắc một kỷ niệm ấn tượng của ông: Đàn chim Sanderlings/ Rẽ cổ xám từ Bắc bán cầu đến trú đông tại bờ biển nhiệt đới Đà Nẵng. Tôi chia sẻ và giới thiệu lên trang của nhóm nhé?”
“Tất nhiên rồi, tks!”
Tôi gõ đáp, bỗng sực nhớ đang vào mùa chim biển di cư, liền xóa đi viết lại.
“Xin lỗi, cho tôi thêm chút thời gian. Tôi không muốn lặp lại. 5 giờ sáng mai tôi sẽ có mặt ở bờ biển, nơi đàn chim Rẽ ấy vẫn xuất hiện đúng hẹn hàng năm, vào cữ này, mỗi lần từ ba đến bốn ngày, hy vọng chúng vẫn còn ở đó, và Akiko sẽ nhận được ảnh mới, cùng status mới của tôi. Ok?”
“Great!”
Chuyện là, năm trước nhờ tình cờ đọc thấy thông báo của một nhà nhiếp ảnh người Úc chuyên săn ảnh các loài chim nước di cư, tôi có cơ hội gặp và quan sát loài chim Rẽ này. Không chỉ cung cấp bản đồ, lịch trình di trú của chim, nhà nhiếp ảnh còn kèm đường link đến các bài viết liên quan, đọc rất thú vị.
Nhờ vậy, tôi biết Rẽ cổ xám có nguồn gốc vùng Bắc Cực, là loài chim di cư phổ biến nhất trên thế giới, quanh năm lang thang khắp ven biển các châu lục, trừ Nam Cực (cũng dễ đoán ra lý do), và thường với số lượng áp đảo những loài chim di cư khác. Chỉ riêng ở Bắc Mỹ, giới điểu học ước tính có khoảng 300.000 chim Rẽ cổ xám xuất hiện vào mỗi cuối thu.
Đàn chim Sanderlings/ Rẽ cổ xám từ Bắc bán cầu đến trú đông tại bờ biển nhiệt đới Đà Nẵng. Ảnh: Huynh Ngoc Chenh
Loài này xếp vị trí thứ hai trong vài loài chim di trú bé nhất, chỉ sau Hummingbird/ chim Ruồi. Nhưng lộ trình rong chơi của chúng lại ở top dẫn đầu. Mỗi mùa di trú chúng bay từ 3.000 đến 10.000 dặm, tỏa khắp các bãi biển ôn đới và nhiệt đới. Cùng một lúc, người ta có thể bất ngờ bắt gặp chúng ở những nơi rất xa nhau về địa lý và khác biệt nhau về khí hậu như Tacoma (Bắc Mỹ), Tierra del Fuego (Nam Mỹ), Thái Lan, Việt Nam ở Đông Nam Á…
Nhớ chiều hôm ấy nắng dịu và bầu trời la đà trên vịnh Đà Nẵng. Nên chi hơn trăm con nhưng đàn chim Rẽ màu trắng xám vẫn có thể “tàng hình” trên nền mây bạc, để bất thần vụt hiện ra chóa lóa ngược sáng khi còn cách tôi chừng trăm bước chân, nhắm thẳng hướng đất liền. Cả đàn bỗng đảo cánh lượn dọc bờ biển, thấp muốn chạm bọt nước tung lên, trông như một luồng cuồng phong tinh nghịch, cất tiếng reo náo động, át cả âm vang của muôn trùng sóng. Rồi, cũng đột ngột như khi xuất hiện, chúng vút lên cao, cao mãi, tiếp tục trò giấu hình dưới bóng mây, và mất hút. Tất cả diễn ra chưa tới một phút, là khoảnh khắc tôi choáng ngợp, vuột mất loạt ảnh vàng đầu tiên. Nhưng cái mất ấy sá gì so với được đắm mình trong thứ ánh sáng giao hòa giữa con người và hoang dã. Với tôi ảnh xếp sau chạm, cảm.
Đến vòng lượn thứ hai đàn chim Rẽ mới thật sự đáp xuống dải cát vàng được nhà xuất bản du lịch hàng đầu thế giới Lonely Planet bình chọn vào danh mục một trăm bãi biển đẹp nhất hành tinh, cũng là nơi rừng Sơn Trà dầm chân từ thuở hồng hoang.
Mỗi làn sóng biển vỗ bờ luôn mang theo ít nhiều thức ăn miễn phí cho chim trời. Thực đơn khá phong phú, bao gồm động vật thân mềm nhỏ, ốc non, trứng cua, các loại ấu trùng, và liên tục được bổ sung trong khoảng thời gian giữa hai làn sóng gối đầu, nhưng rõ ràng là vẫn khiêm tốn so với số lượng “thực khách”. Tôi biết khái niệm tiệc đứng/ buffet, nhưng không chắc trong lịch sử nghệ thuật ẩm thực của loài người có hay không loại hình “tiệc chạy” như đang chứng kiến lần đầu, và nếu có thì thuật ngữ quốc tế nào là thích hợp.
Từ mép bờ, đàn chim Rẽ chen chúc dàn hàng ngang vừa chạy đuổi theo làn sóng đang rút nhanh ra biển vừa dùng mỏ dài đen như những đôi đũa gỗ mun gắp nhặt hối hả thức ăn may mắn phát hiện được trên mặt cát mịn ẩm. Chỉ vài giây sau đó, làn sóng mới đã kịp nhào lên. Lập tức đàn Rẽ quay đầu hớt hãi chạy thoát thân. Để rồi khi lưỡi sóng hụt hơi chững lại và bắt đầu rút, chúng liền đảo ngược hướng, lao theo bữa tiệc di động mới bày ra. Nhịp con thoi tốc độ cao, cứ vậy lặp lại không chán. Trông tất bật nhưng vui vẻ như một lũ trẻ mải nghịch. Có lẽ với tập tính vừa ăn vừa chạy điên cuồng như vậy mà Rẽ cổ xám là loài sáo duy nhất không có ngón chân thứ tư hướng về phía sau, kết quả của tiến hóa cơ thể để thích nghi môi trường sinh tồn và “phong cách” ẩm thực độc đáo.
Khi Akiko nhắn tin, rằng Facebook vừa nhắc tấm ảnh đàn chim Rẽ chụp vào ngày này năm trước, tôi sực nhớ, theo những nhà chụp ảnh động vật hoang dã giàu kinh nghiệm thì hàng năm chim Rẽ luôn quay lại các bãi ăn dọc hành trình trốn tuyết rất đúng kỳ hạn. Tôi từng đọc, ở Borneo chim Rẽ đúng hẹn đến mức ngày xưa nông dân trên đảo từng dựa vào sự xuất hiện của chúng để tính lịch trồng trọt. Lâu dần thành phản xạ tự nhiên, ở những vùng ấm áp được cho là “đất lành” của các loài chim di, người dân có thói quen ngóng trông những cánh chim trời xứ tuyết xa xôi, để rồi xót xa, thương nhớ khi chúng không thể xuất hiện vì những lý do bí ẩn nào đó. Và cũng từ đó, sự vắng mặt bất thường của chim di luôn chứa đựng những cảnh báo, thường là chẳng lành, về biến đổi khí hậu, thậm chí chiến tranh.
Và điều đó đang xảy ra với tôi lúc này.
Gần hai tiếng đồng hồ chờ đợi đã trôi qua. Góc biển vắng lặng quá, như thể nơi này chưa từng là điểm dừng trên lộ trình trú đông của đàn chim Rẽ hơn trăm cá thể.
Khoảng 7 giờ sáng, một thuyền thúng câu mực đêm ở ven bờ cặp bến, có lẽ là chiếc về muộn nhất.
Lúc giúp lão ngư kéo thuyền lên bãi, tôi hỏi thăm tình hình đàn chim Rẽ, giọng không giấu được ái ngại.
“Năm nay nước biển lạnh sớm, chim di cũng đến sớm hơn. Chúng rời khỏi đây hai hôm rồi”
Tôi thấy mình trút được nỗi lo lắng cho đàn chim, toan chào và quay về, thì ông cụ nhớ ra, “Vẫn còn một con. Mấy năm rồi, năm nào nó cũng ghé lại đây, nhưng đi lẻ…”.
Thấy tôi háo hức muốn biết thêm, lão ngư giải thích: “Con chim Rẽ này bị què, không theo kịp bầy đàn. Qua vết thương đã lành, có thể đoán cẳng chân trái của nó từng bị mắc bẫy lưới, do cố vùng thoát nên tuột cả thịt gân, còn trơ mỗi ống xương. Biết nó không còn khả năng chạy đua với các làn sóng lên-xuống để nhặt nhạnh cái ăn, nên mỗi lần nó quay lại, là bà con ngư dân thương tình bồi bổ, để cho nó còn có sức bay tiếp về Nam”.
Tôi theo lão ngư đi về hướng chân núi Sơn Trà, nơi chú chim Rẽ nấp gió bên một ghềnh đá. Nhận ra người quen thân, nó dạn dĩ bay ra, nhảy lò cò theo chân lão ngư. Từ xa, dễ tưởng nhầm một chú vịt con đang quấn bên chủ đòi bữa.
Tôi nằm áp lên mặt cát để có bức ảnh đặc tả cái chân đã khô héo quá nửa của con chim đáng thương, tự hỏi phải chăng nhờ nước biển và không khí biển mà vết thương chí tử kia đã không ung thối.
Xem lại tấm ảnh vừa bấm xong, tôi đọc ra lời nhắn nhủ: Không nên viện dẫn bất cứ lý do gì để từ bỏ bầu trời, mặt biển, cuộc sống. Bay được cứ bay dù bản thân khiếm khuyết, dù có lẻ đàn chăng nữa.
Tôi cũng muốn những kẻ đánh bẫy chim ngoài kia xem được ảnh này để dừng tay lại.
Một bữa trứng mực được bày trên mặt đá bằng phẳng, đúng nghĩa buffet tiệc đứng.
Xong phần việc từ tâm, lão ngư trở lại chiếc thuyền thúng, chuyển hàng đến khu chợ hải sản tươi sống gần đấy.
Còn lại một mình, tôi ngồi tựa lưng vào gốc liễu già sần sùi, nhìn ngắm con chim Rẽ đang háo hức ăn. Với sự chứng nhận của lão ngư - người tốt, chim đã có thể xem tôi vô hại.
Chúng tôi cách nhau chừng hai mét. Khoảng cách không tưởng giữa một con người và một cánh chim trời hoang dã.
Lát sau, xong bữa tiệc ngon, con chim thư thả hong nắng, tỉa lông.
Như đã hứa, tôi hứng khởi post tấm ảnh mới nhất lên trang của Akiko.
“Ping!...”
“Ping!...”
“Ping!...”
Loạt chuông báo nhận được bình luận từ Akiko và các bạn trong nhóm vang lên bất ngờ khiến chim Rẽ giật mình, tung bay.
Bay cao.
Cao mãi.
Sau một giây ngơ ngác nghẹn ngào tiếc nuối hối lỗi tôi vẫy tay chào cánh chim cô lẻ đã ngoài vô tận, hẹn thầm mùa thu năm tới.
Chúng tôi nhìn nhau, thương cảm với cảnh tượng này. May mà sau khi điều trị ở bệnh viện về sức khỏe Thông còn tốt,...
Bình luận
