Loại cá bán đầy chợ Việt giàu omega-3 hơn cá hồi, xưa ít người ăn nay thành đặc sản, "thuốc bổ" cho mẹ bầu nếu ăn đúng cách

Cá thu là một trong những loài cá biển được ưa chuộng nhất tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới. Không chỉ nổi bật bởi hương vị thơm ngon, cá thu còn giàu giá trị dinh dưỡng, dễ chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.

Cá thu là loài cá di cư, sống chủ yếu ở tầng giữa và tầng mặt của các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở Việt Nam, cá thu xuất hiện nhiều ở vùng biển miền Trung và miền Nam. Cá thường di chuyển theo mùa và thường được đánh bắt vào thời điểm từ tháng 3 đến tháng 7 và từ tháng 10 đến tháng 12 hàng năm.

Về đặc điểm bên ngoài, loài cá này  có thân thuôn dài, đầu nhỏ, đuôi chẻ đôi, thân phủ lớp vảy mỏng màu bạc hoặc ánh xanh. Một số loài cá thu có các sọc dọc hoặc chấm đen trên thân. Thịt cá thu trắng hồng, mềm, dai và ngọt, nhiều nạc và không có xương dăm, rất dễ ăn.

Cá thu là nguyên liệu lý tưởng để chế biến nhiều món ăn hấp dẫn, nổi bật nhất có thể kể đến cá thu sốt cà chua, kho mặn, nướng muối ớt, hấp gừng. Đặc biệt, chả cá thu làm từ thịt cá xay nhuyễn, chiên vàng giòn tan, là đặc sản nức tiếng của các tỉnh miền Trung. 

Trên thị trường, loài cá này được bày bán khá phổ biến với mức giá dao động tùy loại: cá thu tươi nguyên con thường có giá từ 180.000 đến 280.000 đồng/kg; cá thu cắt lát đông lạnh khoảng 220.000-350.000 đồng/kg; còn chả cá thu nguyên chất dao động từ 300.000 đến 400.000 đồng/kg, loại thượng hạng có thể lên đến 500.000 đồng/kg.

Theo nhiều nghiên cứu dinh dưỡng, cá thu được xếp vào nhóm những loài cá biển giàu giá trị nhất cho sức khỏe con người. Đặc biệt, cá thu là một trong những nguồn cung cấp axit béo omega-3 tự nhiên dồi dào bậc nhất, vượt trội hơn hẳn so với nhiều loại cá vốn được xem là “thực phẩm vàng” như cá hồi hay cá ngừ. Cụ thể, trong 100g cá thu có chứa tới 5.134mg omega-3 (gồm EPA và DHA) – gấp hơn hai lần so với cá hồi, vốn chỉ chứa khoảng 2.260mg omega-3 trong cùng khối lượng. Hai hợp chất này đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc cải thiện trí nhớ, tăng cường thị lực, phòng ngừa bệnh tim mạch và hỗ trợ phát triển trí não, đặc biệt ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.

Không chỉ giàu omega-3, cá thu còn chứa hàm lượng protein cao, cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho cơ thể. Mỗi 100g cá thu cung cấp khoảng 20g protein tinh khiết, là dưỡng chất cần thiết cho quá trình xây dựng và phục hồi cơ bắp, tăng cường hệ miễn dịch. Ngoài ra, cá thu còn giàu các loại vitamin như B12, D và các khoáng chất thiết yếu như sắt, kali, kẽm, rất tốt cho người bị thiếu máu, người ăn kiêng hay người cao tuổi.

Bà bầu ăn cá thu được không?

Mặc dù cá thu giàu dinh dưỡng và đặc biệt có lợi cho sức khỏe tim mạch và trí não, nhưng nó cũng là một trong những loài cá có hàm lượng thủy ngân tương đối cao, dao động từ 0,23 đến 1,67 phần triệu. Vì vậy, cá thu không phải là lựa chọn phù hợp cho phụ nữ đang mang thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ. Ngay cả với hàm lượng thủy ngân nhỏ, nếu tích tụ trong cơ thể cũng có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh của thai nhi, làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc khiến trẻ sinh ra chậm phát triển.

Cá thu có nhiều loại và không phải loại nào bà bầu cũng có thể ăn. Bà bầu có thể ăn các loại cá thu là:

- Cá thu Thái Bình Dương

- Cá thu Đại Tây Dương

- Cá thu Nhật hay còn gọi là cá thu Nhật Bản, cá thu lam, có họ gần với cá thu Đại Tây Dương

Các loại cá thu này có hàm lượng thủy ngân thấp và theo cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), phụ nữ mang thai có thể ăn với lượng ăn không quá 100g/ 1 lần ăn và có thể ăn 2 - 3 lần/ tuần.

Bà bầu tuyệt đối không ăn cá thu vua- một loại cá phân bố ở phía tây Đại Tây Dương và vịnh Mexico vì loại cá thu này có hàm lượng thủy ngân rất cao.

Lợi ích của cá thu với mẹ bầu nếu ăn đúng cách

Dù cá thu có chứa hàm lượng thủy ngân tương đối cao, nhưng nếu được sử dụng hợp lý – đặc biệt từ sau tháng thứ 4 của thai kỳ và có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ – cá thu vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe mẹ và bé.

Hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác thai nhi

Trong 85g thịt cá thu chứa khoảng 1.209mg axit béo omega-3 – một dưỡng chất thiết yếu giúp phát triển não bộ, thị giác và hệ thần kinh của thai nhi. Các acid béo EPA và DHA trong cá thu còn giúp ngăn ngừa trầm cảm, làm chậm quá trình lão hóa não, hỗ trợ hệ tim mạch và tăng cường miễn dịch.

Bổ sung vitamin B12 quan trọng cho thai kỳ

Với 100g cá thu cung cấp khoảng 16,2 microgam vitamin B12 – dưỡng chất giúp ngăn ngừa tình trạng sinh non, thai nhẹ cân và hỗ trợ quá trình phát triển toàn diện của thai nhi. Việc thiếu hụt vitamin B12 trong thai kỳ còn có thể khiến bé chậm đạt các mốc phát triển.

Ngăn ngừa thiếu máu do thiếu sắt

Cá thu là nguồn cung cấp dồi dào sắt, folate và vitamin B12 – bộ ba dưỡng chất cần thiết để ngăn ngừa tình trạng thiếu máu, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt ở mẹ bầu, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng khỏe mạnh của thai nhi.

Tăng cường sức khỏe xương khớp

Cá thu giàu canxi, vitamin D và B2 – những dưỡng chất quan trọng giúp mẹ bầu hấp thu canxi tốt hơn, phòng tránh loãng xương, đau nhức xương khớp. Đồng thời, chúng còn góp phần xây dựng hệ xương, răng và tóc chắc khỏe cho bé từ trong bụng mẹ.

Cung cấp phốt pho thiết yếu

Trong mỗi 85g cá thu chứa khoảng 236mg phốt pho – hỗ trợ quá trình đông máu, dẫn truyền thần kinh, co cơ và chức năng thận, giúp cơ thể mẹ bầu hoạt động hiệu quả hơn trong suốt thai kỳ.

Giảm nguy cơ biến chứng thai sản

Cá thu còn chứa selen, khoảng 44 microgam trong mỗi 85g, có tác dụng giảm nguy cơ sảy thai, tiền sản giật và sinh con thiếu cân.

Lưu ý: Mẹ bầu chỉ nên ăn cá thu với lượng nhỏ, không ăn thường xuyên, và tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi đưa cá thu vào thực đơn dinh dưỡng trong thai kỳ.