Tột cùng của văn hóa là con người

(Arttimes) - Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc (diễn ra tại Thủ đô Hà Nội, 24/11/2021), Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đã có bài phát biểu quan trọng về văn hóa, trong đó nhấn mạnh: “Đảng ta khẳng định: Trọng tâm xây dựng và phát triển văn hóa là xây dựng con người có nhân cách và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh” (Thời báo VHNT, số 47, 25/11/2021).

Đây là quan điểm biện chứng triết học chỉ rõ mối quan hệ có tính logic giữa con người và hoàn cảnh, xét từ phương diện văn hóa. Các-Mác đã viết: “Muốn làm cho con người trở nên nhân đạo hơn thì phải tạo ra hoàn cảnh nhân đạo hơn”. Từ quan điểm của Các Mác, thiết nghĩ, muốn xây dựng “con người có nhân cách”, thì trước hết phải xây dựng “môi trường văn hóa lành mạnh”.

Tột cùng của văn hóa là con người - 1

Nhà văn Bùi Việt Thắng

 Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh (có thể gọi là “thổ nhưỡng văn hóa”, “khí quyển văn hóa”) phụ thuộc vào nhiều yếu tố  về chính cương (đường lối), chính sách quản lý, biện pháp thực hiện. Nhưng có một yếu tố, theo tôi, ít người ngại (né tránh), hoặc không dám (sợ) nói đến - văn hóa nêu gương. Nếu người dân thường hành xử không đúng phép tắc văn hóa (không cần/ kiệm/ liêm/ chính/ chí công vô tư, chẳng hạn), thì chúng ta chỉ hay nghĩ về trách nhiệm cá nhân người đó. Nhưng mấy ai tiết tháo mà chỉ ra một thực trạng có tính nguyên nhân sâu xa là một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên không nêu gương. Các nghị quyết về tổ chức (Đảng, Quân đội, Công an) gần đây đều đặt yêu cầu “trong sạch” trước “vững mạnh"”. Vì sao và vì sao!? Đã có nhiều phụ huynh học sinh thường hay đặt câu hỏi với tôi: “Vì sao trẻ thơ bây giờ không ngoan và ham học như trước?”. Câu trả lời của tôi có thể làm không ít ai đó xót xa: “Vì người lớn ít nêu gương và thầy cô giáo không được như xưa!”.

Trong thế giới phẳng, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh còn cần đến sức đề kháng văn hóa cao hơn của chúng ta. Đang có một cuộc “xâm lăng văn hóa” (“thế lực mềm”), lúc âm ỉ, lúc cao trào khiến cho văn hóa truyền thống dễ bề mai một. Điển hình là nghệ thuật thứ bảy, được tiếp sức bởi các kênh truyền hình và các rạp chiếu bóng trên lãnh thổ Việt Nam, tràn ngập thác lũ phim nhập ngoại (cũ người mới ta). Đến mức Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc phải lên tiếng: “Tại sao Việt Nam phải chiếu quá nhiều phim nước ngoài” (Thanhnien.vn, 23/10/2021).

Còn nhiều “rào cản lớn” khác không thể nói là không kìm hãm nhiệm vụ xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh. Nhưng tôi nghĩ, sẽ có nhiều người khác đề cập đến, ở nhiều góc độ.

None

Bùi Việt Thắng

Tin liên quan

Tin mới nhất

Sáng kiến chiến lược thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Sáng kiến chiến lược thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Ngày 20/11, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Chính quyền nhân dân tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) tổ chức Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Đây là diễn đàn có quy mô lớn nhất từ trước đến nay về kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc, thu hút gần 600 doanh nghiệp hai bên tham dự. Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước

Chương trình nghệ thuật “Ngàn năm Hà Nội”: Kết nối cộng đồng qua âm nhạc mộc

Chương trình nghệ thuật “Ngàn năm Hà Nội”: Kết nối cộng đồng qua âm nhạc mộc

Tối 23/11, tại Thư viện phường Hoàn Kiếm (42 Nhà Chung, Hà Nội), chương trình nghệ thuật “Ngàn năm Hà Nội” sẽ diễn ra với những sáng tác mới và giai điệu quen thuộc về Thủ đô, được thể hiện trong không gian âm nhạc mộc gần gũi. Chương trình góp phần tôn vinh các giá trị văn hóa, lịch sử của Thăng Long – Hà Nội, khơi dậy tình yêu và niềm tự hào về truyền thống văn hiến của Thá»

Cội nguồn văn hoá và Ngày Văn hoá Việt Nam - 24/11

Cội nguồn văn hoá và Ngày Văn hoá Việt Nam - 24/11

Văn hoá là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam. Thực tiễn lịch sử cho thấy, mỗi thời kì đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn với sự phát triển rực rỡ về văn hoá. Các giá trị văn hoá ngày càng thấm sâu vào mọi máº