Tột cùng của văn hóa là con người

(Arttimes) - Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc (diễn ra tại Thủ đô Hà Nội, 24/11/2021), Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đã có bài phát biểu quan trọng về văn hóa, trong đó nhấn mạnh: “Đảng ta khẳng định: Trọng tâm xây dựng và phát triển văn hóa là xây dựng con người có nhân cách và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh” (Thời báo VHNT, số 47, 25/11/2021).

Đây là quan điểm biện chứng triết học chỉ rõ mối quan hệ có tính logic giữa con người và hoàn cảnh, xét từ phương diện văn hóa. Các-Mác đã viết: “Muốn làm cho con người trở nên nhân đạo hơn thì phải tạo ra hoàn cảnh nhân đạo hơn”. Từ quan điểm của Các Mác, thiết nghĩ, muốn xây dựng “con người có nhân cách”, thì trước hết phải xây dựng “môi trường văn hóa lành mạnh”.

Tột cùng của văn hóa là con người - 1

Nhà văn Bùi Việt Thắng

 Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh (có thể gọi là “thổ nhưỡng văn hóa”, “khí quyển văn hóa”) phụ thuộc vào nhiều yếu tố  về chính cương (đường lối), chính sách quản lý, biện pháp thực hiện. Nhưng có một yếu tố, theo tôi, ít người ngại (né tránh), hoặc không dám (sợ) nói đến - văn hóa nêu gương. Nếu người dân thường hành xử không đúng phép tắc văn hóa (không cần/ kiệm/ liêm/ chính/ chí công vô tư, chẳng hạn), thì chúng ta chỉ hay nghĩ về trách nhiệm cá nhân người đó. Nhưng mấy ai tiết tháo mà chỉ ra một thực trạng có tính nguyên nhân sâu xa là một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên không nêu gương. Các nghị quyết về tổ chức (Đảng, Quân đội, Công an) gần đây đều đặt yêu cầu “trong sạch” trước “vững mạnh"”. Vì sao và vì sao!? Đã có nhiều phụ huynh học sinh thường hay đặt câu hỏi với tôi: “Vì sao trẻ thơ bây giờ không ngoan và ham học như trước?”. Câu trả lời của tôi có thể làm không ít ai đó xót xa: “Vì người lớn ít nêu gương và thầy cô giáo không được như xưa!”.

Trong thế giới phẳng, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh còn cần đến sức đề kháng văn hóa cao hơn của chúng ta. Đang có một cuộc “xâm lăng văn hóa” (“thế lực mềm”), lúc âm ỉ, lúc cao trào khiến cho văn hóa truyền thống dễ bề mai một. Điển hình là nghệ thuật thứ bảy, được tiếp sức bởi các kênh truyền hình và các rạp chiếu bóng trên lãnh thổ Việt Nam, tràn ngập thác lũ phim nhập ngoại (cũ người mới ta). Đến mức Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc phải lên tiếng: “Tại sao Việt Nam phải chiếu quá nhiều phim nước ngoài” (Thanhnien.vn, 23/10/2021).

Còn nhiều “rào cản lớn” khác không thể nói là không kìm hãm nhiệm vụ xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh. Nhưng tôi nghĩ, sẽ có nhiều người khác đề cập đến, ở nhiều góc độ.

None

Bùi Việt Thắng

Tin liên quan

Tin mới nhất

Đời sống quá khứ, hiện tại và văn hóa các tộc người miền núi phía Bắc trong một số tiểu thuyết của Đoàn Hữu Nam và Cao Duy Sơn

Đời sống quá khứ, hiện tại và văn hóa các tộc người miền núi phía Bắc trong một số tiểu thuyết của Đoàn Hữu Nam và Cao Duy Sơn

Mỗi khi nói về, chẳng hạn như “sức mạnh nội sinh” hoặc “quyền lực mềm” của quốc gia dân tộc Việt Nam khi hòa vào làn sóng toàn cầu hóa, người ta thường nhắc đến từ văn hóa: “Văn hóa Việt Nam”, “Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam” v.v... Cách gọi tên sự vật, sự việc như vậy không sai, nhưng nó rất dễ khiến ta bị sập vào cái “bẫy phổ quát”, tức là chỉ nhìn thấy nhữn

Tái cấu trúc kinh tế du lịch bằng công nghệ thông minh

Tái cấu trúc kinh tế du lịch bằng công nghệ thông minh

Du lịch Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng: từ phục hồi và mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong giai đoạn trước, số lượt khách, tốc độ tăng trưởng và tổng thu thường được sử dụng như những thước đo nổi bật về thành công. Tuy nhiên, khi quy mô thị trường ngày càng lớn, câu hỏi chiến lược không còn đơn thuần là đón thêm bao nhiêu lượt

Không gian giao lưu và cơ hội nghề nghiệp thông qua triển lãm đồ án sản phẩm nội thất

Không gian giao lưu và cơ hội nghề nghiệp thông qua triển lãm đồ án sản phẩm nội thất

Ngày 28/10, tại Trường Đại học Văn Lang đã diễn ra Triển lãm đồ án tốt nghiệp và đồ án sản phẩm nội thất của sinh viên Bộ môn Thiết kế Nội thất và Bộ môn Thiết kế Trang thiết bị nội thất, Khoa Mỹ thuật và Thiết kế với chủ đề “FD 2026 - Future Design”. Triển lãm tạo cơ hội để sinh viên đưa những ý tưởng thiết kế đến gần hơn với thực tiễn nghề nghiệp.

Nhà ở xã hội Happy Home cất nóc thêm block mới - mang sứ mệnh an cư cho người lao động

Nhà ở xã hội Happy Home cất nóc thêm block mới - mang sứ mệnh an cư cho người lao động

Sáng 29/10, tại xã Phước An, TP Đồng Nai đã diễn ra Lễ cất nóc Block A4 (tổng 140 căn) thuộc dự án Nhà ở xã hội (NOXH) Happy Home, nằm trong cụm khu đô thị DTA, dự án do Công Ty Cổ Phần Đệ Tam làm chủ đầu tư, với sự mệnh an cư cho người lao động, thể hiện tinh thần quan tâm sâu sắc đến người lao động, người thu nhập thấp. 

Đào Tử A1J hợp tác với Mason Nguyễn trong MV “NERDY”, đưa văn hóa người Hoa tại Chợ Lớn vào âm nhạc

Đào Tử A1J hợp tác với Mason Nguyễn trong MV “NERDY”, đưa văn hóa người Hoa tại Chợ Lớn vào âm nhạc

Tối 29/10, nữ rapper, nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất âm nhạc Đào Tử A1J phát hành ca khúc “NERDY” (Làm khó nhau hoài), đánh dấu sự hợp tác cùng nghệ sĩ trẻ Mason Nguyễn. Bên cạnh thông điệp về cá tính và sự tự tin của người trẻ, MV còn khai thác không gian văn hóa người Hoa tại Chợ Lớn (TP.HCM), kết nối những giá trị truyền thống với tinh thần sáng tạo đương đại.