Khi cây bút trở thành nơi trú ẩn

Cuốn sách Nhấc bút lên trong đêm cô đơn được xuất bản tại Nhật vào năm 2023, theo giới thiệu của NXB Poplar, đây là lần đầu tiên Koga viết riêng cho độc giả từ khoảng 13 tuổi, nhưng cuốn sách không chỉ dành cho thiếu niên. Trong một cuộc phỏng vấn, tác giả Koga cho biết ông muốn viết cho lứa tuổi đang hình thành cái tôi, dễ rơi vào cô độc trong quan hệ với bạn bè và thế giới xung quanh. Với ông, trong thời đại con người luôn có thể kết nối bằng điện thoại, “thời gian ở một mình để suy nghĩ” càng trở nên cần thiết; viết nhật ký là một cách đối thoại với bản thân, giúp những cảm giác mơ hồ trong lòng dần được gọi thành lời.

Tại Nhật Bản, Nhấc bút lên trong đêm cô đơn đã được đón nhật một cách vô cùng nhiệt tình. Theo thông tin từ đơn vị xuất bản, sách vượt mốc 40.000 bản chỉ sau một tháng phát hành. Đến năm 2025, Asahi Shimbun cho biết riêng cuốn này đã đạt khoảng 150.000 bản; cùng với phần tiếp theo, series về chú bạch tuộc nhút nhát Takojiro đã vượt mốc 200.000 bản. Sách cũng nhận được lời khen tặng của nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong đời sống xuất bản Nhật Bản, trong đó có Itoi Shigesato, Brady Mikako và Yamaguchi Shu, đồng thuận cho rằng đây là cuốn sách phù hợp với độc giả thiếu niên, phụ huynh, giáo viên, những người quan tâm đến viết nhật ký, giáo dục cảm xúc và cả những độc giả trưởng thành đang tìm một cách dịu dàng để lắng nghe chính mình.

Một trong những hình ảnh ẩn dụ đẹp nhất của Nhấc bút lên trong đêm cô đơn là “bong bóng chưa thành lời”. Đó là những cảm xúc đã xuất hiện, đã va vào ta, đã làm ta khó chịu hoặc buồn bã, nhưng vẫn chưa có tên. Chúng sẽ lơ lửng trong đầu như bọt nước. Chạm vào thì vỡ. Bỏ mặc thì cứ nổi lên, hết đợt này đến đợt khác.

Nhấc bút lên trong đêm cô đơn chạm đến một sự thật: con người nhiều khi buồn đau không chỉ vì điều đã xảy ra, mà còn vì không biết kể lại nỗi đau ấy bằng ngôn ngữ nào. Không có câu chữ, cảm xúc dễ biến thành im lặng. Im lặng lâu quá, nó liền biến thành cô đơn.

Bằng việc nhấc bút lên và viết, Koga nói rằng hãy “bước xuống cầu thang sâu hun hút của trái tim mình”. Trái tim ở đây không phải một căn phòng sáng sủa, mở cửa sẵn, chỉ cần bước vào là hiểu hết. Nó giống một nơi có nhiều tầng, nhiều đoạn tối, nhiều góc khuất ta không muốn bước vào. Viết là cách cầm một ngọn đèn nhỏ đi xuống nơi tối tăm cô đơn đó.

Với người trẻ hôm nay, điều này có lẽ càng cần thiết. Họ sống giữa một thời đại nơi mọi cảm xúc đều có thể được đưa lên story, biến thành caption, thành meme, thành một câu đùa tự giễu. Nhưng có nhiều nơi tưởng là để bộc lộ, thực ra vẫn là sân khấu. Dù chỉ có vài chục người xem, ta vẫn biết mình đang được nhìn. Và một khi đã được nhìn, ta khó hoàn toàn thành thật.

Khi mới viết nhật ký, người ta thường chỉ nghĩ đến hiện tại: hôm nay buồn quá, hôm nay tức quá, hôm nay chẳng biết làm gì với mình. Trang giấy giống chiếc bình hứng lấy phần nước tràn ra. Nhưng thời gian đi qua, những trang giấy cũ bắt đầu đổi vai. Chúng không chỉ chứa cảm xúc mà bạn trải ra nữa. Chúng trở thành bằng chứng rằng ta từng sống qua một đêm như thế.

Đọc lại nhật ký có thể là một trải nghiệm kỳ lạ. Ta thấy mình non nớt, kịch tính, vụng về. Có những chuyện từng tưởng như tận thế, vài tháng sau đọc lại bỗng thấy chỉ là chuyện vặt vãnh. Hóa ra mình đã từng là người đó. Một người rất cô đơn, rất bối rối và cần được lắng nghe.

Người lớn cũng có những lớp học dưới đáy biển của riêng mình. Văn phòng, nhóm bạn, gia đình, mạng xã hội - nơi nào cũng có thể tuy đông đúc mà lại chẳng ấm áp chút nào. Người lớn cũng có những câu “không sao” nói vội, cũng có những đêm cầm điện thoại lên rồi đặt xuống vì chẳng biết phải tâm sự với ai.

Cuốn sách truyền đi một thông điệp đẹp đẽ và chữa lành: vào một đêm cô đơn, hãy thử cầm bút bút lên và viết. Bạn có thể viết chỉ một câu cũng được. Viết ra những điều còn chất chứa trong lòng như một cuộc đối thoại với chính bản thân mình.