“Hồng Hoang Mã Tánh - Những mảnh hồn về đích” hành trình trở về với bản thể nguyên sơ của con người

Khi đứng trước hơn 300 tác phẩm - điều đầu tiên chạm đến người thưởng lãm không phải là hình, cũng không hẳn là màu, mà là một trường cảm xúc rất khó gọi tên. Cảm giác như ta đang bước vào một miền ký ức xa xăm, không có ranh giới giữa hiện tại và nguyên sơ, giữa con người và tự nhiên, giữa ý niệm và vô thức. Những linh ảnh ngựa hiện ra không giống bất kỳ hình tượng nào ta từng biết. Chúng không bị trói buộc bởi giải phẫu học, không bị giới hạn bởi phối cảnh hay cấu trúc tạo hình truyền thống. Chúng chuyển động: khi dữ dội, khi tĩnh lặng, khi như bùng nổ, khi như tan chảy trong không gian ánh sáng, nơi mọi quy luật dường như được giải phóng. Chính trong sự “không khuôn mẫu” ấy, lại hiện hữu một trật tự quy luật của bản thể.

Không gian triển lãm.

Ngựa từ thuở hồng hoang không chỉ là một loài vật. Nó là biểu tượng của sinh lực, của chuyển động, của sự sống không ngừng. Trong ký ức văn hóa nhân loại, ngựa luôn gắn với lòng trung thành, với khả năng đồng hành, với mối liên kết gần gũi giữa con người và tự nhiên. Nhưng trong hội họa của Trịnh Thắng, ngựa không dừng lại ở biểu tượng văn hóa mà là hiện thân của linh khí, một dạng năng lượng hình ảnh. Những nét cọ nhanh, mạnh, dứt khoát như những vòng xoáy, những dòng chảy, không chỉ tạo nên hình hài, mà còn ghi lại dấu vết của một trạng thái tâm thức. Ở đó, người họa sĩ không còn “vẽ” theo nghĩa thông thường, mà ông để cho một nguồn năng lượng vô hình dẫn dắt từ nguyện lực. Từng đường nét, từng lớp màu trở thành những “ấn chứng”, những dấu hiệu  mang linh ảnh về tầng sâu nội cảm hơn cả ý thức, về triết lý nhân sinh đạo gắn với đời.

Có thể nói: hành vi biểu đạt, là hành vi khai mở - trong đó, người xem không chỉ thưởng lãm mà còn cảm, lắng, và nhận ra tự tánh của chính cái ta trong chính mình.

Nhận ra điều gì? Nhận ra chính mình? Bởi lẽ, ẩn sâu trong mỗi con người, đều tồn tại một phần bản thể nguyên sơ , một “hồng hoang” của tâm hồn, mọi cảm xúc còn thuần khiết, mọi nhận thức còn trong trẻo như một đứa trẻ. Nhưng trong hành trình của đời sống, chúng ta dần bị cuốn vào những lớp vỏ của danh xưng, của vai trò, của kỳ vọng và dục vọng. Ta quên mất rằng, bên dưới tất cả những điều đó, vẫn có một phần: "rất thật - rất yên - rất sáng" đang chờ được trở về và thắp sáng.    Những “mảnh hồn” trong tranh, vì thế, không phải là những thực thể xa lạ. Chúng chính là những phần của chính chúng ta - những phần đã từng tồn tại, đã từng rung động, nhưng có thể đã bị lãng quên.

Công chúng tham quan triển lãm.

Khi đứng trước các tác phẩm, ta có thể cảm nhận một điều gì đó rất quen mà cũng rất xa. Như thể ta đã từng ở đó, trong một trạng thái không lo nghĩ, không toan tính, không bị chi phối bởi đúng sai, hơn thua. Một trạng thái mà tâm hồn được tự do như những vó ngựa, không cần điểm đến, nhưng lại luôn “về đích” bởi đích đến ấy không nằm ở bên ngoài, mà nằm ngay trong chính sự hiện hữu của mình.

Bên cạnh dòng chảy hồng hoang của cảm thức, nét họa trong các tác phẩm của họa sĩ Trịnh Thắng còn mở ra muôn trùng trạng thái của “mã tánh” , khi kiêu hãnh vút cao như gió, khi trầm tĩnh như mặt nước, khi dữ dội như bão, khi lại mềm mại, nhẫn nại và trung thành. Có những ánh mắt ngựa sâu thẳm như thấu hiểu, có những dáng đứng lặng im mà đầy nội lực, như giữ gìn một lời thề vô ngôn. Chính sự đa diện ấy làm nên chân dung tinh thần của loài ngựa, vừa bản năng, vừa nhân tính phản chiếu những cung bậc rất thật trong nội tâm con người.

Họa sĩ Trịnh Thắng sáng tác.

Tổng hoà trong tất cả toàn bộ triển lãm đã tạo nên một vẻ đẹp xuyên suốt trong sự hồn nhiên thuần khiết, khi đã đi qua nhiều tầng trải nghiệm, để rồi buông bỏ, để rồi quay về. Một sự hồn nhiên có ý thức, một sự trong sáng đã được gạn lọc qua thời gian và chiêm nghiệm, mang lại một trường khí rất đặc biệt. Đứng trước tác phẩm người xem không bị áp đặt phải hiểu, phải phân tích, phải lý giải. Ngược lại, được mời gọi lắng lại để nghe trong hư không đang dội về một cảm giác bình yên, một sự cân bằng nội tại trong trạng thái an lành.

Đó cũng có thể chính là “lời nguyện” mà họa sĩ Trịnh Thắng  gửi gắm.

Không phải lời nguyện bằng ngôn từ, mà bằng năng lượng của hội họa.

Một lời nguyện cho con người hôm nay, giữa nhịp sống vội vã và nhiều biến động  có thể dừng lại một chút, nghe thanh âm của tâm hồn để nhớ rằng: "ta không chỉ là những vai trò ta đang mang, không chỉ là những mục tiêu ta đang theo đuổi, mà còn là một bản thể sâu xa hơn, tĩnh lặng hơn, sáng trong hơn". Và khi ta chạm được vào phần bản thể ấy, ta sẽ nhận ra rằng: "không cần phải đi đâu xa để tìm kiếm bình yên, bởi bình yên vốn đã ở đó trong chính chúng ta".

"Hồng Hoang Mã Tánh” vì thế không chỉ là một triển lãm, mà là một hành trình trở về. Trở về với sự hồn nhiên, trở về với sự chân thật, trở về với một trạng thái - ở đó, con người không còn bị chia cắt giữa "bên trong và bên ngoài". Như những vó ngựa từ thuở hồng hoang, chạy qua muôn ngàn trạng thái, cuối cùng cũng chỉ để quay về với chính nơi mình đã bắt đầu "Những mảnh hồn về đích". Và có lẽ, “đích” mà những mảnh hồn ấy hướng tới, không phải là một điểm kết thúc, mà là một sự nhận ra, rằng trong sâu thẳm, ta vẫn luôn là chính mình  thuần khiết, tự do, và an lành.

Uyển Như

Lê Văn Miến & những giá trị văn hoá còn mãi với thời gian

Trong việc tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp họa sĩ Lê Văn Miến (1874-1943), tôi là người đến sau - trước tôi, một...