Người vẽ lại 25 năm ký ức bằng phấn màu

Người thực hiện ý tưởng trên là thầy giáo mỹ thuật Nguyễn Trí Hạnh - người cũng từng là học sinh của chính ngôi trường này. Suốt hơn một tháng, trong căn phòng kín những tấm bảng đen, thầy Nguyễn Trí Hạnh lặng lẽ vẽ tác phẩm cùng từng viên phấn. Có những mảng tranh vừa hoàn thành lại được lau đi để bắt đầu lại từ đầu, không phải vì thiếu kỹ thuật, mà bởi "Chưa đúng cảm xúc", thầy Hạnh chia sẻ.

Thầy Nguyễn Trí Hạnh, giáo viên Mỹ thuật, cựu học sinh K78 Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng.

Khi Ban tổ chức lễ kỷ niệm 25 năm niên khóa 1998–2001 cựu học sinh K78 Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng chia sẻ ý tưởng vẽ “Con đường ký ức”, điều khiến thầy Hạnh áp lực không phải là vẽ đẹp hay không, mà là quy mô của công trình quá lớn. “Hơn 16 mét bảng phấn, rất nhiều phân cảnh, rất nhiều chi tiết và tất cả đều phải thực hiện thủ công trong hơn một tháng. Đây là công việc mà trước đó tôi chưa từng làm. Ngoài kỹ thuật thể hiện, các phẩm cần có ngôn ngữ nghệ thuật đủ sức chạm tới ký ức của cả một thế hệ” ” - thầy Hạnh chia sẻ.

Càng đi sâu vào ý tưởng, người nghệ sĩ càng nhận ra đây không phải một hạng mục trang trí cho ngày hội ngộ. “Mọi người muốn tạo ra một hành trình để mỗi người khi bước qua đều có cảm giác mình đang trở về tuổi mười tám. Tôi cũng là một cựu học sinh của ngôi trường này. Cuối cùng tôi quyết định nhận lời, vừa là thử thách bản thân, vừa muốn góp một phần nhỏ vào hành trình trở về của chính mình và của các bạn”, thầy bộc bạch. Chính sự nhập cuộc bằng ký ức cá nhân ấy khiến mỗi nét phấn trên bảng đen không chỉ là đường nét hội họa mà còn mang theo hơi thở của một thời áo trắng.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của “Con đường ký ức” không nằm ở quy mô hơn 16 mét bảng phấn, mà ở lựa chọn chất liệu. Bảng đen và phấn màu vốn chỉ tồn tại trong từng tiết học, để rồi sau mỗi buổi lên lớp lại được lau sạch. Chính tính mong manh ấy khiến tác phẩm trở thành một dạng nghệ thuật của ký ức, nơi vẻ đẹp không hướng tới sự lưu giữ vĩnh viễn mà tồn tại trong khoảnh khắc cảm xúc của người thưởng lãm. Những đường phấn gợi lại âm thanh của lớp học, bụi phấn lặng lẽ bay trong nắng, những dòng lưu bút viết vội trước ngày chia tay và cả một miền tuổi trẻ tưởng đã lùi xa.

Tám bức tranh tương ứng với tám chặng đường: từ hiện tại, gia đình, sự nghiệp, những năm tháng lập nghiệp, quãng đời sinh viên, buổi chia tay cuối cấp cho đến sân trường của tuổi 18. Người xem có thể cùng bước đi giữa dòng ký ức, để mỗi bước chân trở thành một lát cắt của thời gian.

Bảng 1 - Tác phẩm: Ngày hôm nay

Công trình sẽ ra mắt trong dịp kỷ niệm 25 năm niên khóa 1998–2001 của cựu học sinh K78 Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, dự kiến diễn ra ngày 8/8/2026 tới với sự trở về của hơn 600 cựu học sinh, thầy cô giáo và nhiều thế hệ gắn bó với mái trường.

Điểm đặc biệt của hội khóa năm nay là thay vì mở đầu bằng sân khấu hay nghi thức, những người trở về sẽ bước qua “cánh cổng thời gian” để bắt đầu hành trình đi ngược ký ức. Bên cạnh công trình nghệ thuật, chương trình còn tái hiện nhiều hình ảnh quen thuộc của một ngày đi học cách đây 25 năm như lễ chào cờ đầu tuần, họp lớp, hội trại và những cuộc gặp gỡ dưới tán cây sân trường.

Không khí hội khóa vì thế được mở rộng thành một không gian ký ức. Những người bạn tóc đã pha sương gặp lại nhau không chỉ để kể chuyện hôm nay, mà để cùng nhìn lại quãng đường đã đi qua kể từ ngày chia tay năm 2001. Trong hành trình ấy, “Con đường ký ức” với 8 tấm bảng được thầy Hạnh sáng tác trở thành điểm giao nhau giữa nghệ thuật và đời sống, giữa ký ức cá nhân và ký ức tập thể trên nền bảng đen phấn màu truyền thống.

Bảng 2 - Tác phẩm:  Báo hiểu tri ân & tiếp nối

Điều khiến công trình trở nên đặc biệt còn bởi chính không gian mà nó hiện diện. Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng là một trong những ngôi trường giàu truyền thống nhất xứ Nghệ, được thành lập từ đầu thế kỷ XX, đã đào tạo nhiều thế hệ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ và cán bộ lãnh đạo của đất nước. Trải qua hơn một thế kỷ, ngôi trường không chỉ là nơi truyền dạy tri thức mà còn là một không gian văn hóa, nơi ký ức của nhiều thế hệ học sinh được bồi đắp và gìn giữ qua thời gian.

Có lẽ cũng vì thế mà "Con đường ký ức" không chỉ là một công trình dành cho ngày hội ngộ 25 năm niên khóa 1998 - 2001, mà còn là món quà tinh thần của những người học trò năm xưa gửi lại mái trường đã chắp cánh cho một thế hệ học trò. Sau ngày gặp gỡ, giá trị còn lại không chỉ nằm ở những bức tranh hay kỷ lục đang được đề nghị xác lập, mà ở thông điệp tri ân được gửi gắm trong từng nét phấn.

Phối cảnh "Con đường ký ức" - nơi 8 bức tranh sẽ được trưng bày trong ngày 8/8.

Có thể rồi những bảng phấn sẽ được lau sạch như mọi tiết học từng khép lại. Nhưng nghệ thuật đôi khi không cần tồn tại mãi bằng hình hài vật chất. Điều còn ở lại là cảm xúc mà tác phẩm khơi gợi, là ký ức được đánh thức trong lòng mỗi người, và là tình yêu dành cho mái trường được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Bởi đôi khi, điều bền vững nhất không phải là những nét vẽ còn lưu trên mặt bảng, mà là những giá trị vẫn tiếp tục được gìn giữ trong ký ức của mỗi người.