Tôn vinh những giá trị và đóng góp to lớn của Trường Mỹ thuật Đông Dương

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: BTC

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS. TS Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật nhấn mạnh, sự ra đời của Trường Mỹ thuật Đông Dương với tư cách là một bộ phận của Đại học Đông Dương không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống giáo dục về nghệ thuật trên nền tảng một số trường đào tạo nghề về trang trí, mỹ thuật đã tồn tại trong xã hội thuộc địa ở Đông Dương thời điểm đó; mà trên thực tế ngôi trường này đã đặt nền móng cho một mô hình giáo dục nghệ thuật theo hướng hiện đại với hai triết lý hết sức cơ bản là liên ngành và khai phóng.

Tinh thần khai phóng và tiếp cận liên ngành đã mang tới những bài học kinh nghiệm có giá trị to lớn. Tinh thần đó đã trở thành một trong những định hướng then chốt đối với việc tạo dựng các triết lý giáo dục và thực hành nghệ thuật mới trong quá trình hình thành và phát triển nền nghệ thuật Việt Nam suốt một thế kỷ vừa qua.

“Đó cũng chính là cơ sở cốt lõi để kiến tạo nên một nền giáo dục nghệ thuật nơi có sự hòa quyện giữa tinh thần nghệ thuật phương Đông và ảnh hưởng của mỹ thuật hiện đại phương Tây; đồng thời sản sinh ra một thế hệ nghệ sĩ tài năng, nhà sư phạm nghệ thuật tâm huyết; những người không chỉ góp phần định hình nghệ thuật hiện đại Việt Nam mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa và thẩm mỹ vượt thời gian”, PGS. TS Nguyễn Văn Hiệu nhấn mạnh.

PGS. TS Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: BTC

Sự phát triển các lĩnh vực công nghiệp văn hóa sáng tạo và nghệ thuật ở Việt Nam hiện nay đã tạo ra một sự bùng nổ mới cả về nội hàm cũng như hình thức biểu đạt của các giá trị liên ngành và sáng tạo. Đời sống sinh hoạt nghệ thuật đương đại không chỉ mở ra nhiều khả thể về sự kết hợp phong phú giữa nhiều loại hình nghệ thuật mới ở cả khía cạnh thể loại, chất liệu và chức năng; mà còn đặt ra cho chúng ta hàng loạt câu hỏi về mức độ cũng như phạm vi của nội hàm liên ngành và khai phóng được hiểu; phạm vi và sự phù hợp của tính liên ngành và khai phóng đối với từng cộng đồng; khả năng bảo vệ và duy trì tính liên ngành và khai phóng trong bối cảnh nghệ thuật trở thành một nền công nghiệp với quy trình khép kín liên tục từ sản xuất đến tiêu dùng…

Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, nhận thức về tính liên ngành và khai phóng cần được thảo luận trong xu thế phát triển chung của nghệ thuật thế giới. Tất cả những điều đó thực sự đã và đang trở thành nỗi trăn trở chung của những người thực hành và giáo dục nghệ thuật ở Việt Nam.

Hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, các nghệ sĩ, những người thực hành nghệ thuật đương đại cùng nhau chia sẻ các quan điểm, các tranh luận học thuật mang tính xây dựng về các vấn đề đương đại giữa một khung cảnh hết sức sinh động và đa dạng với nhiều loại hình của đời sống sáng tạo và giáo dục nghệ thuật hiện nay.

Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nghệ sĩ, những người thực hành nghệ thuật đương đại. Ảnh: BTC

Tại phiên toàn thể, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, giám tuyển Nguyễn Như Huy đã điểm qua hai mô hình đào tạo nghệ sỹ khác nhau là mô hình đào tạo hoạ sĩ mỹ thuật, xét như mô hình dạy nghề tại xưởng và mô hình đào tạo nghệ sĩ thị giác, xét như mô hình đào tạo khoa học thuộc đại học.

Theo nghệ sĩ Nguyễn Như Huy, sự khác nhau của hai mô hình này đến từ hai quan niệm khác nhau về công dụng của cái sản phẩm mà chúng tạo ra, tức công dụng của cái tay nghệ sĩ là thành phẩm của mỗi mô hình. Sự khác nhau này cũng đến từ những đòi hỏi khác nhau về mặt ý niệm của mỗi hiện trạng xã hội khác nhau mà mỗi mô hình đào tạo khác nhau đó phục vụ.

Nghệ sĩ Nguyễn Như Huy tham luận tại hội thảo. Ảnh: BTC

Bàn về "lối sống của dân tộc ta hiện nay", như là cơ sở xã hội học để tìm ra "tính dân tộc trong thiết kế nội thất đương đại", họa sĩ Trịnh Lữ nhấn mạnh, mỗi nghệ sĩ cần xác định mục đích muốn đóng góp cho xã hội khi bước vào làm nghề.

Để làm tốt được công việc của một người thiết kế, sáng tạo, họa sĩ Trịnh Lữ cho rằng cần hiểu về lối sống, có sự mẫn cảm với nhu cầu, mong muốn của người Việt Nam và đặc biệt phải biết được họ thích sống nếp sống như thế nào trong thời đại này.

Họa sĩ Trịnh Lữ chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: BTC

Ngoài các báo cáo được trình bày trong phiên toàn thể, hội thảo tập trung trình bày và thảo luận xung quanh 6 nhóm chủ đề tương ứng với 6 tiểu ban chuyên môn là: Mỹ thuật Đông Dương và những vấn đề giáo dục nghệ thuật; Nghệ thuật và di sản nghệ thuật trong đời sống xã hội hiện nay; Từ sáng tạo đến thương mại – Tiêu dùng văn hóa và thị trường nghệ thuật; Kiến trúc và mỹ thuật ứng dụng ở Việt Nam – Từ Trường Mỹ thuật Đông Dương nhìn về hôm nay; Thực hành nghệ thuật đương đại nhìn từ tiếp cận liên ngành; Giáo dục đào tạo về công nghiệp văn hóa – sáng tạo.

Hội thảo “100 năm nghệ thuật Việt Nam từ góc nhìn liên ngành và khai phóng” không chỉ hướng tới mục tiêu tìm hiểu và tôn vinh những giá trị và đóng góp to lớn của Trường Mỹ thuật Đông Dương trong tiến trình phát triển lịch sử sáng tạo và giáo dục nghệ thuật ở Việt Nam để từ đó nhận ra những giá trị có thể kế thừa, phát triển và mở rộng trong bối cảnh hiện đại; mà đồng thời cũng là cơ hội để nhìn nhận về di sản giáo dục nghệ thuật từ Trường Mỹ thuật Đông Dương, từ đó đề xuất những định hướng mới mẻ để phát triển giáo dục nghệ thuật tại Việt Nam phù hợp với sự thay đổi nhanh chóng của thời đại. 

Huyền Thương

Những giá trị lịch sử, văn hóa của Trường Mỹ thuật Đông Dương

Qua những góc độ tiếp cận đa dạng về Trường Mỹ thuật Đông Dương giai đoạn 1925-1945, hội thảo "Trường Mỹ thuật...