Rio de Janeiro – một điểm dừng chân trên hành trình tìm đường cứu nước của Bác Hồ

Là một dải đất phù sa trải dài trên 20km, giữa một bên là biển xanh và một bên là những cánh rừng rậm rạp. Các đường phố và các tòa nhà của Rio de Janeiro được xây dựng xung quanh các đồi núi thấp, tạo nên cảnh quan chính của thành phố, cùng với vô vàn những hòn đảo đá và những bãi cát trắng bao quanh thuộc khu vực vịnh. Phong cảnh Rio de Janeiro vốn đã kỳ diệu đâu đó xa xa ở tận đường chân trời nổi lên những tòa cao ốc chọc trời làm cho vẻ đẹp của Rio de Janeiro càng thêm hấp dẫn.

Công trình Wscadaria Selaron, ở Rio de Janeiros.

Mặc dù nằm trên một địa hình không bằng phẳng, nhưng Rio de Janeiro có những nét hấp dẫn riêng mà ít nơi có. Thành phố Rio de Janeiro sở dĩ nổi tiếng thế giới bởi nhờ có một loạt những biểu trưng được xem như là những kỳ tích lớn nhất hành tinh. Đó là ngọn núi Corcovado (nghĩa là người gù), tạo thành bức tường lớn của Chúa Cứu thế Redeemer. Đoạn đường dốc lượn tròn xung quanh ngọn núi Sugarloaf trên con đường dẫn vào vịnh và phần uốn lượn đẹp nổi tiếng của bờ biển Copacabana, có lẽ đây là bãi cát có chiều dài lớn nhất trên quả đất chúng ta.

Rio de Janeiro còn nổi tiếng nhờ có lễ hội hóa trang (Carnaval) cuồng nhiệt được tổ chức hàng năm, một lễ hội náo động nhất, thu hút nhiều người nhất, đã biến Rio de Janeiro và những người dân thành phố thành khúc biến tấu của vũ điệu Samba.

Ở đây, nạn gia tăng dân số ngày một trầm trọng, những người nông dân nghèo khổ khắp mọi miền Brazil, từ bỏ ruộng đồng kéo nhau về thành phố Rio de Janeiro ngày một đông để chạy trốn nạn hạn hán và nghèo đói, khiến cho thành phố gia tăng dân số với tốc độ chóng mặt. Trong lúc đó quỹ nhà cửa đất đai thành phố ngày một cạn kiệt, bởi thành phố bị kẹt giữa biển và núi, không thể nào mở rộng được, buộc thành phố phải phát triển dân cư của mình chạy dọc theo bờ biển. Các tiềm năng di sản kiến trúc thành phố ngày càng bị mai một dần. Nếu như mô hình phát triển kinh tế hiện tại vẫn được duy trì thì môi trường tự nhiên của Rio de Janeiro cuối cùng cũng bị phá hủy. Quá trình này sẽ được đẩy nhanh một cách vô thức bởi chính các công dân của Rio de Janeiro, chứ không ai khác, những người rất mực hy vọng vào tương lai, mà đại bộ phận trong số họ mong thoát được cảnh nghèo đói, số còn lại mong được trở nên giàu có hơn.

Tượng Chúa Jesus.

Bang Rio de Janeiro nằm bao quanh thành phố Rio de Janeiro. Năm 1975, bang Rio de Janeiro được thành lập là kết quả của sự sáp nhập giữa bang Guanabara với thành phố Rio de Janeiro với dân số 11.620.000 người. Theo chuẩn mực của Brazil thì bang Rio de Janeiro vào loại bé, có diện tích rất nhỏ, nhưng bang lại vừa đẹp vừa tiện lợi đi lại với các tuyến đường phía Đông dọc theo Costa  do Sol, hoặc phía Tây dọc theo Costa Verde dẫn đến các bãi biển, an toàn tắm mình trong làn nước không bị ô nhiễm của Đại Dương. Tuyến đường dẫn đến Petropolis khá hấp dẫn, nơi đây là vùng đất sống ẩn dật  của những người dân giàu có của Rio de Janeiro ở thế kỷ XIX.

Một điều khá thú vị, người viết bài này cảm thấy tự hào, khi đến Rio de Janeiro được nghe người dân nơi đây kể rằng: Năm 1912, có một thanh niên Việt Nam tên là Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh), đang làm việc trên con tàu vận tải của Pháp Latouche Tréville, bỗng bị ốm, phải xuống ở cảng Rio de Janeiro vào bệnh viện chữa bệnh. Trong thời gian ở Rio, Nguyễn Tất Thành  đã làm việc tại một nhà hàng ở khu Lapa và sống tại nhà trọ ở Santa Teresa, khu sinh sống của những dân lao động nghèo khổ. Tại đây, Người đã thiết lập quan hệ mật thiết với phong trào công nhân công đoàn Brazil. Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên đặt nền móng hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam - Brazil từ đầu thế kỷ XX.

Để kỷ niệm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt chân lên nước Brazil tươi đẹp và nhân dịp Người được UNESCO vinh danh là “Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam”, nhân dân và Chính phủ Brazil đã dựng biển kỷ niệm tại thành phố Rio de Janeiro và long trọng tổ chức lễ khánh thành cuối năm 2024. Đến dự lễ, ngoài các quan chức nước chủ nhà còn có Thủ tướng Phạm Minh Chính, nhân sang dự Hội nghị G20 đã đến tham dự. Biển kỷ niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Rio de Janeiro là một “địa chỉ đỏ”, mang ý nghĩa lịch sử giữa hai dân tộc Việt - Brazil.

Đời sống văn hóa nghệ thuật của Rio de Janeiro khá sôi động. Khắp nơi trong thành phố đêm đêm đều có trình diễn những điệu nhảy Samba cuồng nhiệt. Nếu muốn thưởng thức những điệu nhảy Samba đẹp mang tính nghệ thuật thuần khiết và những tiết mục văn nghệ nổi tiếng của Brazil, xin mời đến các câu lạc bộ Samba, nằm rải rác khắp thành phố. Phần đông các sàn nhảy lớn là các câu lạc bộ  tư nhân. Ở Rio de Janeiro cũng có một số câu lạc bộ hay trình diễn nhạc Rock sống điển hình.

Trong các sàn khiêu vũ và các quán bar có chơi nhạc sống, biểu diễn độc tấu  piano... Mặc dù Rio de Janeiro cố gắng đạt tới sự tinh tế của những tác phẩm âm nhạc, nhưng kết quả vẫn chưa được như mong muốn, đúng hơn là không thể chấp nhận được, bởi đó là những cuộc trình diễn nhạt nhẽo.

Hòn đảo thiên đường có quá khứ đen tối ở Brazil.

Rio de Janeiro nổi danh với những bãi biển đẹp, những rặng núi hùng vĩ, những lễ hội sôi động và những di sản văn hóa, thiên nhiên phong phú. Trước hết đó là công trình nghệ thuật công cộng Escadaria Selarón do nghệ sĩ người Chile Jorge Selaron sáng tạo ra. Ông đã dành 20 năm để ốp lát cầu thang bằng 2 triệu viên gạch men màu và đá cuội lấy từ 60 quốc gia trên thế giới. Escadaria Selarón có chiều dài 125m, chiều rộng 25m. Các viên gạch men được ốp lát theo ngẫu nhiên, tạo nên một bức tranh màu rực rỡ. Escadaria Selarón được coi là một biểu tượng của sự đa dạng văn hóa và sự hòa hợp của người dân Brazil.

Một trong những niềm tự hào của người dân Rio de Janeiro là bức tượng khổng lồ “Chúa Cứu thế”, cao 710m, tọa lạc trên đỉnh núi Corcovado (lưng lạc đà), nằm về phía Nam thành phố Rio de Janeiro. Bức tượng màu trắng xóa nổi lên giữa biển trời xanh, với đôi cánh tay giang rộng. Đây là là công trình kiệt tác điêu khắc  nghệ thuật ấn tượng bậc nhất thế giới và là một trong những biểu tượng  của thành phố Rio de Janeiro và của đất nước Brazil tươi đẹp. Tượng “Chúa Cứu thế” được bình chọn là một trong 7 kỳ quan văn hóa mới của thế giới năm 2007.

Đến Rio de Janeiro, du khách bị thu hút bởi ngọn núi Viên Đường (Sugar Loaf Mountain), là một kiệt tác thiên nhiên nằm bên bờ vịnh Guanabara. Để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của ngọn núi du khách sẽ đi lên bằng cáp treo.

Người dân Rio de Janeiro càng tự hào được sở hữu  bãi biển Copacabana, một trong những bãi biển nổi tiếng thế giới. Bãi biển này dài 4,5km với bãi cát trắng mịn và làn nước trong xanh. Trên bãi biển diễn ra vô vàn trò chơi  và các hoạt động thể thao. 

Sẽ là uổng phí, nếu bạn đến với Rio de Janeiro mà không được tham gia lễ hội Carnaval, một lễ hội đặc trưng với vũ điệu Samba nóng bỏng, sôi động. Tuy Carnaval không phải là đặc trưng riêng của thành phố này, nhưng đây là nơi diễn ra lễ hội đường phố lớn nhất thế giới. Lễ hội Carnival ở Rio de Janeiro thường diễn ra hàng năm vào tháng hai, thu hút hàng vạn người khắp trên hành tinh tham gia.

Rio còn có sân vận động Maracana huyền thoại, nơi diễn ra nhiều trận so tài trong khuôn khổ vòng chung kết World Cup. Sân vận động này được xây dựng để phục vụ cho World Cup 1950, lúc đó là sân vận động lớn nhất thế giới với sức chứa 200.000 người. Nơi đây được ví như “thánh địa” của môn “túc cầu” (bóng đá). Mỗi trận đấu ở Maracana đều giống như một lễ hội với bầu không khí trên  sân  đầy ắp  âm thanh của kèn, trống vô cùng sôi động.

Tại đây, những danh thủ  như Pele, Zagalo, Ronaldo, Ronaldinho, Romario... đã ghi tên mình vào lịch sử bóng đá Brazil với lối chơi đẹp, ví như “vũ khúc Samba” trên sân cỏ, quyến rũ hàng triệu, triệu trái tim hâm mộ khắp thế giới.

Nếu là một người yêu thiên nhiên, khi đến với Rio de Janeiro, bạn không nên bỏ qua  cơ hội đến với vườn bách thảo Jardin Botanico. Tại đây du khách sẽ được chiêm ngưỡng  những khung cảnh thiên nhiên  tuyệt đẹp với hơn 5.000 loài thực vật, gồm những loài có từ kỷ Jura. Tại đây, bạn có thể tản bộ dưới bóng mát  cây rừng, ngắm nhìn thác nước hùng vĩ và lắng nghe những âm thanh của những muông thú  sống động.

Trần Mạnh Thường

Jerusalem, di sản văn hóa của nhân loại

Trong cuộc hành trình từ đất Thánh Vatican, Roma, Italia lần đầu tiên tôi đặt chân lên Thánh địa Jerusalem vào một chiều...